Chuletas y apuntes de Historia de Otros cursos

Masen gizartea

Masen gizartea XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran sortutako gizarte eredua da, modernitatearen garapen sozial eta kultural baten emaitza. Norbanakoek komunitate tradizionalak eta nortasun bereizia galdu zituzten, masa anonimo eta uniformeen parte bihurtuz. Bigarren Iraultza Industrialak, hirien hazkundeak eta estatu modernoaren hedapenak fenomenoa indartu zuten.

Bigarren Industria Iraultza

Bigarren Industria Iraultza XIX. mendearen bigarren erdialdetik XX. mendearen hasierara arteko industrializazioaren bigarren fasea izan zen, non zientzia eta teknologia bereziki lotu ziren. Sektore bultzatzaile nagusiak honako hauek izan ziren:

• Altzairua eta elektrizitatea.
• Automobilgintza eta makina-erreminta.
• Industria kimikoa.
• Garraioa

Frankismoa 60ko hamarkadatik aurrera

Hirurogeiko hamarkadaren garapen ekonomikoak eta borroka sozialek kultura, hezkuntza eta pentsamendu irekiagoa ekarri zuten. Erregimena, aldiz, ez zen aldatu. Beraz, gizartearen baitan diktadurarekiko oposizioa nabarmen indartu zen.

Hazkunde ekonomikoa eta eraldaketa sozialak

Egonkortze plana, garapen ekonomikoa eta hiritartze prozesua

1957-59an autarkia politikaren porrota ikusirik ministro teknokraten (Opus Dei) gobernu berriak Egonkortze Plana jarri zuen abian. Hartutako neurri ekonomiko gogorrak (pezetaren debaluazioa, gastu-soziala murriztea…) ondorio sozial latzak ekarri bazituen ere, Estatuaren finantzak orekatzea lortu zuen. Hurrengo urteetan Garapen Planak jarriko ziren martxan.

1962-1974 arteko garapen... Continuar leyendo "Frankismoa eta haren aurkako oposizioa Euskal Herrian (1960-1975)" »

Gaia: Estatu Frankistaren Sorrera eta Lehen Urteak

Kausak

Francok Italiako eta Alemaniako gobernuekin egindako negoziazioek eta Europako potentzien neutraltasunak asko lagundu zuten etapa honen sorreran. Erresumako Oinarrizko Legeak ezartzean (1938-1967), Francoren erregimen politikoa instituzionalizatu egin zen. 1947an Espainia erresuma izendatu zuten, erregerik gabe eta Franco buruzagi zela (1975 arte). Estatu berria zentralista eta konfesionala zen, eta autonomia estatutuak eta alderdi politiko guztiak debekatzeaz gain, Batasun Linguistikoa ezarri zen. Beraz, Falangea alderdi politiko eta sindikatu bertikal bakarra izan zen onartua (Lan Forua, 1938).

Erregimen frankistaren hasieran, herrialdea berritu, sistema politikoa egonkortu eta nazioarteko... Continuar leyendo "Frankismoaren Historia: Sorrera, Finkapena eta Krisialdia" »

Expediciones de Francisco de Miranda: Hitos de la Independencia

Primera Expedición de Miranda

• Objetivo: Se dirigió a las costas de Venezuela con el propósito específico de desembarcar en Ocumare de la Costa.
• Punto de partida: Zarpó desde el puerto de Nueva York, Estados Unidos, el 2 de febrero de 1806.
• Escala en Haití: En el puerto de Jacmel se realizaron reparaciones y se obtuvieron suministros. Lo más relevante fue que se izó por primera vez la bandera tricolor el 12 de marzo de 1806 a bordo del buque Leander.
• Fracaso en Ocumare: La operación falló debido a que los españoles estaban alertados y capturaron dos de sus barcos antes de que pudieran desembarcar.
• Consecuencias: Miranda se retiró a las Antillas para reorganizarse; diez de

Langile mugimenduaren 4 joera nagusiak Euskal Herrian

1. Sozialismoa

Euskal Herriko sozialismoaren oinarria kanpotik etorritako langileek eta bertako jendeak osatzen zuten. Klaserik gabeko gizartea lortzeko, langileek agintera iritsi behar zutela uste zuten, alderdi politiko sendo baten bitartez. 1879an sortu zen PSOE, eta 1910ean Pablo Iglesiasekin parlamentura iritsi zen.

Internazionalaren barruan bi joera nagusitu ziren:

• Sozialismo iraultzailea: Facundo Perezagua izan zen burua (1886–1915). 1890ean Bizkaian lehen greba modernoa izan zen, eta 1890–1910 artean bost greba orokor egin ziren, langile mugimendu egonkorra sortuz.
• Sozialdemokrazia: Indalecio Prieto joera moderatuagoaren ordezkari izan zen, sufragioa eta bide demokratikoak erabiliz.

Nazio-intereseko Industriak Babesteko Legea (1939)

Hurrengo testua 1939ko urriaren 25eko Nazio-intereseko Industriak Babesteko Legea da. Bertan, enpresak nazionalizatzeko lege-prozedura ezartzen da, autarkia-politikan aurrera egiteko helburuarekin.

Testuaren Sailkapena

Testu juridikoa da, lege bat delako, eta eduki politiko-ekonomikoa du. Egilea Gobernu frankista da; beraz, kolektiboa da. Espainiako herritar guztiei zuzenduta dagoenez, publikoa da. 1939ko urriaren 25ean argitaratu zen, Gerra Zibila amaitu eta gutxira.

Lehen mailako iturria da, egileak gertaeren garaikideak direlako, eta izaera objektiboa du, lege guztiek bezala.

Testuaren Analisia

Gai nagusia

Enpresak nazionalizatzeko lege-prozedura ezartzea, autarkia-politikan aurrera egiteko.

Bigarren

Antzinako Erregimena

Politika

XVIII. mendean, Europako herrialde gehienak monarkia absolutuak ziren. Monarkia batean, estatuburuak kargua bere familiako norbaitengandik heredatzen du, eta biziartekoa da. Normalean, aurreko estatuburua hil eta gero heredatzen du. Monarkia absolutuan:

• Botere nagusi guztiak monarkarengan bilduta daude. Hark gobernatzen du, legeak promulgatzen ditu.
• Ez dio beste inori erantzukizunik aurkeztu behar.
• Monarka subiranoa da.
• Haren kargua sendotzeko, jatorri jainkotiarra zuela esaten zen.

Europan, monarkia mota hau lehenengoz 1689an kendu zuten, Ingalaterran. Azken monarkia absolutua Errusiakoa izan zen (1917 arte). Espainian, azken errege absolutua Fernando VII.a izan zen. Europan, monarkia absolutua ez zuten bi salbuespen... Continuar leyendo "Antzinako Erregimenetik Iraultza Liberaletara: XVIII. mendeko eraldaketak" »

Baionako Ituna (1945): Euskal Erakundeen Batasuna Erbestean

Komentatzeko aurkezten zaigun testua 1945eko martxoaren 31n erbestean zeuden euskal erakunde politiko eta sindikalek sinatutako hitzarmena da, 1936ko gerra zibila zela eta. Jatorriz testu historikoa da, beraz, lehen mailako iturria dugu. Formaren aldetik, manifestu bat da, eta edukiari dagokionez, testu politikoa. Egilea kolektiboa da: Frantzian erbesteratutako euskal erakunde politiko eta sindikal guztiak; indarrak batu eta hartutako akordioak adierazten dituzte. Testua publikoa da, 1945eko martxoaren 31n argitaratu zen Baionan, eta hartzailea herria da, izan ere, euskaldun guztiei zuzenduta dago.

Analisia

Ideia nagusia: Erbestean zeuden euskal erakunde politiko eta sindikalen arteko... Continuar leyendo "Baionako Ituna (1945) eta Añoverosen Homilia (1974): Euskal Identitatearen Aldarrikapena" »

Frankismoaren ezarpena eta ezaugarriak

Frankismoa 1936ko apirilaren 1ean hasi zen, baina Euskal lurretan Santoñako Itunaren ostean, frankismoaren behin-behineko gobernua ezarri zen. Estatu zentralista, totalitario eta militarizatua ezarri zuen, nazional-sindikalismoa eta nazional-katolizismoa sustatuz. Euskal kultura zapaldu, askatasunak ezabatu eta erregimenaren aldeko sektoreek oposizioa zapaldu zuten.

Gerra Zibilaren ondorioak eta autarkia

Gerra Zibilaren ondorioz, demokrazia desegin zen eta zentralismo frankista ezarri zen, autonomia eta eskubide historikoak indargabetuz. Gerra Zibilean, Francoren aliantzak Alemania eta Italia faxistekin Espainiaren isolamendu politikoa ekarri zuen, eta horrek eragin zuzena izan zuen euskal industriaren egoeran.... Continuar leyendo "Frankismoa Euskal Herrian: Eragin Ekonomikoa eta Errepresioa" »

1. Rusia antes de 1917

• Política: Imperio autocrático bajo el poder absoluto del zar (Nicolás II), caracterizado por la ausencia de libertades y democracia.
• Economía: País atrasado y predominantemente agrario, con campesinos en situación de pobreza e industrialización débil y localizada.
• Sociedad: Marcada por grandes desigualdades, una nobleza privilegiada y obreros en condiciones laborales precarias.
• Problema clave: La entrada en la Primera Guerra Mundial, que derivó en una crisis total para el país.

Antecedentes revolucionarios

1905: Estalla un movimiento revolucionario contra el zar para demandar mejoras sociales y políticas; sin embargo, Nicolás II no cumplió ninguna de sus promesas.

1914: Rusia entra en la Primera Guerra Mundial (... Continuar leyendo "La Revolución Rusa de 1917: Historia, Etapas y el Nacimiento de la URSS" »