Chuletas y apuntes de Historia de Otros cursos

Frankismoaren Krisia eta Trantsizioaren Aurrekariak

Frankismoaren gainbehera: Krisiaren kausak

Ekonomia: Atzeraldia eta krisia

• 1973ko petrolio-krisia: Espainiako ekonomiak 1959ko Egonkortze Planaren ondoren hazkunde handia izan zuen, baina 1973ko petrolioaren prezioen igoerak inflazioa areagotu eta enplegu galera ekarri zuen.
• Industria-ereduaren ahulezia: Frankismoan oinarritutako industrializazioa mendebaldeko ekonomien aldean atzeratua zen, eta sektore batzuen produktibitate baxua agerian geratu zen.
• Langabezia eta gazteen ezinegona: Honek gatazka sozialak areagotu zituen.

Gizartea: Eraldaketa eta oposizioa

• Hirigintza eta klase ertainaren hazkundea: Hiri handietan bizi-kalitate hobea eskatu zen, eta gero eta jende gehiago demokratizazioaren alde

“El Intruso” eleberriaren azterketa

10. TESTUA: Aztergai dugun dokumentua historiko-literarioa da. “El Intruso” eleberritik islatutako pasarte honetan, Bizkaiko meatzariek pairatzen zuten lan egoera kaskarra azaltzen da modu oso errealistan. Langileen etxebizitzen egoera, janaria eta lan baldintzak aipatzen dira.

Egilea, hartzailea eta gaia

• Egilea: Vicente Blasco Ibáñez (indibiduala), Berrezarkuntza garaiko nobelagile eta kazetari ospetsua.
• Hartzailea: Kolektiboa, helburu publikoa duen testua da.
• Argitalpena: Valentzian publikatu zen 1904. urtean.
• Gaia: Bizkaiko meategietako langileen bizi-baldintzak eta lan-tokiak deskribatzea.

Pasartearen edukiaren analisia

Testua bi paragrafotan banatuta dago, baina hasteko, deskribatuko duen esparruan... Continuar leyendo "Bizkaiko Meatzariak: Lan Baldintzak eta Langile Mugimendua" »

Frankismoaren ezarpena eta ekonomia Euskadin

Frankismoa Euskadin 1936-37 bitartean ezarri zen eta 1975. urtera arte iraun zuen.

Autarkia eta industrializazioa

50eko hamarkadaren amaieran egonkortze plan bat ezarri zen Espainian eta 60ko hamarkadan garapen planak aurrera eraman ziren. Horrek autarkiarekin amaitzea eta hazkunde ekonomikoa ekarri zuen, kanpoko inbertsioa erakarriz eta industria modernizatuz.

Gerra Zibilaren amaieran, 40ko hamarkadan, autarkia ezarri zen Espainian, baita Estatuaren interbentzionismoa ere. Gerra Zibilean, Euskal Gobernuak euskal industria ez suntsitzea erabaki zuen, eta frankismoak industria hori aprobetxatu zuen ardatz gisa.

Euskal industriaren garapena eta desberdintasunak

Autarkiak ekonomiaren hazkundea oztopatu zuen,... Continuar leyendo "Frankismoa Euskadin: Ekonomia, Gizartea eta Trantsizioa" »

El Derecho en la Alta Edad Media: Costumbre y Tradición

Derecho Consuetudinario y Sociedad Estática

La sociedad de la Alta Edad Media se caracterizaba por ser estática y estar regida por reyes débiles. Estas características contribuyeron a la diversificación del Derecho, el cual se concibió fundamentalmente como costumbre. El Derecho consistía en las normas, usos y costumbres que se aplicaban a los territorios.

• El Liber Iudiciorum, concebido inicialmente como derecho consuetudinario, perdió su carácter legal general para convertirse en el derecho específico de los mozárabes.
• Los reyes aceptaban las costumbres, pero imponían su poder según sus posibilidades.
• Se consideraba que cuanto más antiguo era el derecho, mayor poder poseía,

Erantzukizun politikoen legea

Kokapena

Aztertzeko daukagun testua testu historiko bat da, beraz, lehen mailako iturria da. Formaren arabera juridikoa da, testu artikulatu bat delako, eta gaiari dagokionez politikoa. Boletin Oficial del Estado-n agertu zenez, esan dezakegu testu publikoa dela, hau da, hartzaile kolektiboko testua. Egilea ere kolektiboa da. 1939ko otsailaren 13an argitaratu zen, behin gerra zibila amaituta eta Francoren boterea ezarrita.

Analisia

Lege honen bitartez, frankistek Espainiako nazionalismoaren aurka egin zuten pertsona guztiak zigortu nahi zituzten, neurri errepresiboak hartzen. Testuan 3 artikulu bereizten dira:

• Lehenengoan zigorra nori zuzenduta dagoen adierazten da, konkretuki, mugimendu nazionalaren kontra aritu zirenak.

Las Causas de la Primera Guerra Mundial

Rivalidades Territoriales y Económicas

Las tensiones en Europa durante finales del siglo XIX, derivadas de la expansión imperial y la competencia entre potencias como Alemania, Francia y el Reino Unido, llevaron a una serie de disputas territoriales. Un ejemplo importante es la reclamación de Alsacia y Lorena entre Alemania y Francia.

Diplomacia de Alianzas

Entre 1870 y 1890 se consolidaron alianzas entre las grandes potencias europeas como la "Liga de los Tres Emperadores" y la "Triple Alianza", mientras que Francia construía alianzas con otras potencias como Rusia y el Reino Unido.

Las Crisis en Marruecos y los Balcanes

Crisis de Marruecos

En 1905 y 1911, Alemania y Francia experimentaron tensiones significativas... Continuar leyendo "Primera Guerra Mundial: Orígenes, Fases y Legado Histórico" »

Organización del Estado en Al-Ándalus

• La administración y la organización del Estado adoptaron una forma piramidal.
• El emir era un gobernador que dependía directamente del califa y contaba con plenos poderes políticos, económicos y administrativos.
• La proclamación de Abd al Rahman III como califa acabó con la subordinación religiosa.
• La organización administrativa del Estado era dirigida por el califa, quien controlaba el resto de las estructuras del Estado: departamentos llamados divanes, dirigidos por visires.
• El principal órgano administrativo era la Cancillería.
• El territorio estaba dividido en provincias gobernadas por un valí.

La Hacienda Pública en Al-Ándalus

• Se encargaba de recaudar impuestos.
• El sistema fiscal se encontraba

Nazioarteko isolamenduaren amaiera eta Gerra Hotza

1950eko hamarkadatik aurrera, Espainiako diktaduraren testuingurua sakonki aldatzen hasi zen, batez ere kanpo-faktore geopolitikoek bultzatuta. Gerra Hotzaren eztandak mundua bi bloketan banatu zuen, eta egoera berri horretan, Mendebaldeko potentziek, Ameriketako Estatu Batuak buru zirela, Francoren erregimena aliatu estrategiko gisa baloratu zuten, haren antikomunismo sutsuagatik.

Aldaketa horrek Espainiaren nazioarteko isolamendu gogorraren amaiera ekarri zuen. Garai hartako mugarri diplomatiko nagusiak 1953an gertatu ziren:

• AEBekin hitzarmen militarrak sinatu ziren (baseak ezartzearen truke laguntza ekonomikoa jasoz).
• Vatikanoarekiko Konkordatua berretsi zen.

Prozesu honen gailur gisa, Espainia... Continuar leyendo "Frankismoaren bilakaera: Isolamendutik garapenera (1950-1975)" »

Masen gizartea

Masen gizartea XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran sortutako gizarte eredua da, modernitatearen garapen sozial eta kultural baten emaitza. Norbanakoek komunitate tradizionalak eta nortasun bereizia galdu zituzten, masa anonimo eta uniformeen parte bihurtuz. Bigarren Iraultza Industrialak, hirien hazkundeak eta estatu modernoaren hedapenak fenomenoa indartu zuten.

Bigarren Industria Iraultza

Bigarren Industria Iraultza XIX. mendearen bigarren erdialdetik XX. mendearen hasierara arteko industrializazioaren bigarren fasea izan zen, non zientzia eta teknologia bereziki lotu ziren. Sektore bultzatzaile nagusiak honako hauek izan ziren:

• Altzairua eta elektrizitatea.
• Automobilgintza eta makina-erreminta.
• Industria kimikoa.
• Garraioa

Frankismoa 60ko hamarkadatik aurrera

Hirurogeiko hamarkadaren garapen ekonomikoak eta borroka sozialek kultura, hezkuntza eta pentsamendu irekiagoa ekarri zuten. Erregimena, aldiz, ez zen aldatu. Beraz, gizartearen baitan diktadurarekiko oposizioa nabarmen indartu zen.

Hazkunde ekonomikoa eta eraldaketa sozialak

Egonkortze plana, garapen ekonomikoa eta hiritartze prozesua

1957-59an autarkia politikaren porrota ikusirik ministro teknokraten (Opus Dei) gobernu berriak Egonkortze Plana jarri zuen abian. Hartutako neurri ekonomiko gogorrak (pezetaren debaluazioa, gastu-soziala murriztea…) ondorio sozial latzak ekarri bazituen ere, Estatuaren finantzak orekatzea lortu zuen. Hurrengo urteetan Garapen Planak jarriko ziren martxan.

1962-1974 arteko garapen... Continuar leyendo "Frankismoa eta haren aurkako oposizioa Euskal Herrian (1960-1975)" »