Chuletas y apuntes de Arte y Humanidades de Bachillerato y Selectividad

A. Arkitektura eta Hirigintza XIX. Mendean

XIX. mendean, arkitekturak eta hirigintzak aldaketa sakonak izan zituzten Industrializazioaren eraginez. Aro berri batek material berriak (burdina, altzairua eta beira) eta eraikuntza-teknika modernoak ekarri zituen. Hala ere, aldi berean, estilo historizistak eta eklektikoak nagusitu ziren, iraganeko estiloei erreferentzia eginez.

A.1. Joera Historizistak eta Eklektikoak

Historizismoa

XIX. mendean, arkitektoek estilo historikoak berreskuratu zituzten, hala nola, neogotikoa, neoklasizismoa eta neorromanikoa. Estilo hauek iraganarekiko nostalgiarekin eta nazio-identitatearen bilaketarekin lotuta zeuden.

Eklektizismoa

Estilo desberdinak nahasten zituzten proiektuak ziren, batzuetan nahasketa bitxiak sortuz.... Continuar leyendo "Arkitektura eta Hirigintza: XIX. Mendetik XXI. Mendera" »

Arte Gotikoaren Ezaugarriak

Arkitektura Gotikoa

• Garaiera eta Argitasuna

  Espiritualtasun berri batek argi eta grina erakusten du, honen adibidea katedral gotikoa da. Katedrala lerro bertikala izango da eta hau azpimarratzeko, zutabeak luzatzen joango dira. Bestetik, triforio horizontalak desagertu egingo dira. Adibidez: Notre Dame, Laon. Kanpoko orratzak 153 m eta Beauvaisko nabe zentralak 51 m.

  Argitasuna Jainkoaren presentzia adierazteko da. Leihoetako beirate koloretsuek Bibliako pasarteak irudikatzen dituzte. Rosetoi handiak ere erabiltzen dira hau erakusteko. Adibidez: Mallorkako katedraleko 13 metroko rosetoia.

• Arku Zorrotz eta Gurutze-Gangaren Erabilera

  Arku zorrotzarekin hobeto desbideratuko dira arkuaren zeharkako bultzadak, eta gurutze-gangak

Barrokoa: Jatorria eta Esanahia

Barroko izena portugesezko barrueco hitzetik dator, "perla irregularra" esan nahi duena. XIX. mendean mespretxuz erabiltzen hasi ziren, baina gaur egun originaltasuna eta aberastasuna adierazten du. Barrokoa XVI. mendearen amaieran hasi eta XVIII. mendean amaitu zen, Rokokoarekin bukatuz. Geografikoki, Mendebaldeko Europan sortu zen eta Hego Amerikara zabaldu zen.

Sorrera Bultzatu Zuten Faktoreak

Barrokoaren sorrera bi faktore nagusik bultzatu zuten:

• Haustura erlijiosoa: Erreforma protestanteak (Luteranismoa) eta, ondoren, Katolikoen Kontrarreformak (Trentoko Kontzilioa).
• Monarkia absolutuen ezarpena: Erregeek eta Aita Santuek boterearen zentralizazioa eta propaganda bidez boterea indartu nahi izan zuten.

Gizarte Eragina

Errenazimentua: Sarrera eta Ezaugarri Orokorrak

Errenazimentua XIV. eta XVI. mendeen artean garatu zen, bereziki Italian, eta Antzinaroko kultura klasikoa berreskuratu zuen. Humanismoaren printzipioetan oinarrituta, gizakiaren balioa eta natura ulertzeko ikuspegi berria sustatu zen.

Ezaugarri Nagusiak

Bere ezaugarri nagusiak honako hauek dira:

• Antropozentrismoa: Gizakia unibertsoaren erdigunean kokatu zen.
• Zientzia eta arrazoia: Ezagutza arrazoiaren eta esperientziaren bidez bilatu zen.
• Natura eta edertasuna: Naturaren behaketa zorrotzarekin errealismoa eta harmonia bilatu ziren.
• Perspektiba eta espazioa: Perspektiba lineala eta aire-perspektiba garatu ziren.
• Gizakiaren heziketa integrala: Arte eta pentsamendu intelektualaren uztarketa sustatu zen.

Arkitektura: Errenazimendua

Errenazimendua kultura eta artearen berritze mugimendua izan zen, Aintzinate Klasikoaren berreskurapena eta Erdi Aroko pentsamoldearen gainditzea bilatuz. Humanismoaren ondorioz, giza arimaren eta gizakiaren gaitasun intelektualen garaipena aldarrikatu zen. Estilo artistiko honek artearen, literaturaren, filosofiaren eta zientzien esparruan eragin handia izan zuen. Erdi Aroko iluntasunaren sinboloari kontrajarrita, Errenazimendua argiaren garaia izan zen, eta Antzinate Klasikoaren ereduak gizartean berriz ezarri ziren. Arkitektura, eskultura eta pintura izan ziren diziplina nagusiak, eta greko-erromatar elementuak itzuli ziren, ez kopiatzera, baizik eta egokituz.

Quattrocento (XV. mendea)

Errenazimenduaren lehen garaian,... Continuar leyendo "Errenazimenduko eta Barroko garaiko Arte eta Arkitektura" »

Cinquecentoko Eskultura

• Arte klasiko eta kristauaren jarraipena.
• Naturalismoa: natura eta errealitatea imitatzen dituzte, batzuetan idealizatuta.
• Eskulturaren kontzepzio berria: gozamen estetikoa lortzeko, formek balio propioa izango zuten.
• Eskultura jadanik ez zen marko arkitektonikora mugatzen, exentua garatu zen.
• Perspektiba: honi esker errealismo handiagoa lortzen zen, irudiak proportzionatuak egotean.
• Konposizioa: triangeluarrak eta simetrikoak. Eskulturek jarrera lasaia erakusten zuten.
• Modelatua: normalean modelatu fina eta oso leundua erabiltzen zen. Miguel Angelen "non finito" delakoa.
• Gaien ugaritasuna: erlijiosoak, paganoak, alegorikoak, mitologikoak, funerarioak, errealismo handiko erretratuak (bustoak, gorputz osokoak, zaldunak, ...).
• Gai

Garai hartan, "erromaniko" hitza ez zuten erabiltzen. Geroaldian, lehen historialariek emango zioten izena garai honi. Hizkuntza erromanikotik zetorren hitza. XIX. mendean, William Burges arkitekto ingelesak erabili zuen. Hiru etapak egon ziren: lehen erromanikoa edo hastapena (X. mendeko bukaeratik 1074ra), erromaniko betea (1075-1150) eta erromaniko berantiarra (1150-1225). Nahiz eta ezaugarri antzekoak izan, erromanikoa ez da estilo homogeneoa beti, ezaugarri berak mantentzen dituena. Lokalismoak agertzen ditu; ez da berdina espainiarra ala italiarra. Baina hala ere, mintzaira plastiko komun bat agertzen du, horregatik kontsideratzen da Lehen Estilo Kristau Europarra, hau da, nazioartekoa. Lehen aldiz, kristautasunak sortzen du estilo bat... Continuar leyendo "Erromanikoa eta Gotikoa: Arkitektura, Eskultura eta Pintura Erdi Aroan" »

Kaufmann Etxea, F.L. Wright Aurrean daukagun arkitektura, Kaufmann Etxea deitzen da, F.L. Wright egindakoa. Kanpoko fatxada bat da eta funtzio zibila, bakar batentzako etxebizitza delako. (AZTERKETA FORMALA) Oinplantari dagokionez, librea da, ez dauka forma geometriko konkretu bat. Harria, hormigoia, kristala eta aluminioa erabiltzen dira etxea eraikitzeko. Konbinatzen ditu elementu bertikalak eta horizontalak; elementu bertikalak harrizkoak izango lirateke (hormak eta tximiniak), zehazki harri harlanduzko bloke irregularrekin. Harlanduzko hori, erdiko tximinian konbinatzen da aluminiozko egitura batekin, aldi berean, kristala ere sartzen duena. Beste elementu horizontalak, hegal-terrazak dira, hormigoizkoak. Guzti honek, eraikinari ematen... Continuar leyendo "Arkitektura eta Pintura: Gaurko Artearen Ikuspegiak" »

Neoklasizismoa

Sarrera

XVIII. mendetik aurrera, aldaketa politiko, ekonomiko eta sozialek Erregimen Zaharraren amaiera ekarri zuten. Industria Iraultzak, Ilustrazioko pentsamoldeak eta Frantziako Iraultzak aro berri bati hasiera eman zioten. Honen ondorioz, Europan arte estilo berriak agertu ziren. Neoklasizismoak Ilustrazioaren arrazionalismoa, zientzia eta Gizatasunarekiko errespetua ezarri zituen artean. Gizarte maila ertaina eta baxua aristokraziak menperatzen zuen sistema politiko-sozialaren kontra agertu zen. Arte neoklasikoa Europan garrantzia irabazten joan zen burgesiaren boterearekin batera. Neoklasizismoaren bidez aristokraziaren kontra jo eta Napoleonen garaira arte luzatu zen. Estilo rokokoa, arte aristokratikoa, kritikatua izan... Continuar leyendo "Neoklasizismoa, 1808ko Maiatzaren 3a eta Ur-jauziaren Etxea: Artearen eta Arkitekturaren Historia" »

Neoklasizismoa eta Erromantizismoa

Neoklasizismoa: XVIII. mendearen amaiera

Neoklasizismoak, XVIII. mendearen amaieran hasi eta Napoleonen garaiarekin bat eginez, Antzinako Erregimenaren amaiera eta iraultza liberalen sorrera (Industria Iraultza eta Iraultza Frantsesa) markatu zituen. Ilustrazioaren eragina, arrazionalismoa eta zientziaren balorazioa ditu ezaugarri. Entziklopediak (1751) espiritu hori irudikatzen du, autoritate aristokratikoa auzitan jarriz eta rococo estiloari kontrajarriz. Arte klasikoaren balorazio berritua sortu zen, Ponpeiako aurkikuntza arkeologikoek bultzatuta. Akademiak eta arte-aretoak funtsezkoak izan ziren ideia estetiko berriak zabaldu eta sustatzeko. Erroma erreferentzia-zentro bihurtu zen, nahiz eta mugimendua... Continuar leyendo "Neoklasizismoa eta Erromantizismoaren Pintura: Goya eta Gericault" »