Narrativa galega de 1975 á actualidade: tendencias e autores

A Narrativa Galega: Unha Traxectoria de Renovación

• Constatación da narrativa como a modalidade por excelencia capaz de retratar a sociedade.
• Busca do "gran libro de relatos galegos" e da "gran novela galega".
• Rexístrase un predominio do relato breve.
• Conciencia da existencia dun mercado e dun público lector.
• Creación de novas editoriais e de importantes premios literarios.
• Pluralidade de estilos e temáticas. É posible trazar tres episodios:

A Narrativa de 1975 a 1980

Rexistramos a persistencia de obras que se relacionan con modelos narrativos anteriores. Un autor que forma parte dos "novos narradores" é Carlos Casares, quen utiliza a prosa de ficción galega con títulos como "Vento ferido". Obra que emparenta con características sinaladas para a Nova Narrativa e anuncia o retorno de Casares a modelos máis tradicionais. O xiro á recuperación de argumentos sólidos e á recreación de pasaxes da historia contemporánea vaino facer en 1980, coa publicación de "Ilustrísima" (unha das súas obras que alcanzou maior difusión). Escribe obras centradas na Guerra Civil, na posguerra...

En 1977 publícase "Dos anxos e dos mortos" de Anxo Rei Ballesteros. O afán por propoñer unha ruptura formal e a descrición dun espazo urbano contemporáneo caracterizan a obra de Ballesteros.

A Narrativa dos Anos 80

Os anos 80 significan a definitiva consagración da narrativa galega como un verdadeiro sistema, entendido como:

• Publicación dun importante número de títulos cada ano.
• Procura do mercado do "gran público".
• Apertura temática, renovación da linguaxe e das técnicas narrativas.

A Liña Intimista

Xavier Alcalá escribe "A nosa cinza", que pretendía ser o contrapunto de "Memorias de un neno labrego" de Neira Vilas. Caracterízase pola plena adscrición a modelos de narrativa tradicional-realista. Con posterioridade escribiu "Fábula", "Código Morse"... Aparece tamén con esta temática Martínez Oca que escribiu "Beiramar" entre outras. Nesta obra buscou entrelazar o realismo social coa novela de corte mítico.

A Novela Histórica

O título que marcou de forma decisiva esta tendencia foi "O triángulo inscrito na circunferencia" de Víctor Freixanes, cuxo argumento se sitúa entre o imaxinario e o histórico. Alfredo Conde escribiu "Xa vai o griffon no vento", novela situada na Compostela renacentista e na Provenza.

Relato Policial

"Crime en Compostela" de Carlos Reigosa. Outra das súas obras: "Narcos".

A Narrativa Fragmentaria

Suso de Toro publica "Polaroid". É un dos autores de maior éxito da narrativa galega actual. Tamén escribiu: "Land Rover", "Tic-tac"...

A Narrativa de Méndez Ferrín

Aparece tamén outra vez Ferrín, que dá comezo á década dos 80 coa aparición dunha obra "Crónica de Nós". En textos como "Odiado amigo" ou "Morrer en Laura" rexistramos elementos e temáticas presentes xa en obras anteriores:

• Denuncia en clave fantástico-política da realidade galega.
• A presenza de territorios mitolóxicos.
• O poder destrutivo da violencia e a fascinación que esta exerce sobre certos seres.
• A constante interrelación entre o mundo real e o onírico.

Outras obras: "Amor de Artur", "Arraianos"...

Desde os Anos 90 Ata a Actualidade

Preséntase o desenvolvemento dalgunhas das tendencias temático-estilísticas:

• Consolidación do relato curto como a modalidade preferida polos autores.
• Consolidación de diferentes subxéneros.
• Aparición doutras novas modalidades.
• Novos experimentos narrativos en relación coa aparición e difusión das novas tecnoloxías.

Persistencia da Novela Histórica

A narrativa historicista segue a ser unha das liñas máis cultivadas na década dos 90 e comezos do século XXI, ben sexa desde unha forma de reconstrución dun pasado mítico, desde unha perspectiva realista ou mesmo con evidentes intencións alegórico-ideolóxicas. Pertencen autores como Xesús Rábade ("Como levar un morto"), Darío Xohán ("Morte de rei"), Anxo Angueira ("Pensa nao"), Luís Rei Núñez ("Expediente Artieda")...

Continuidade da Temática Intimista

Rexístrase ao longo dos 90 e comezos do novo milenio un conxunto de narracións que inciden na que podemos denominar como "narrativa de iniciacións", "narrativa xeracional" ou "crónica sentimental". Autores como: Manuel Veiga ("O exiliado e a primaveira"), tamén Xosé Ramón Pena ("A era de Acuario").

Consolidación e Espallamento da Novela de Xénero

O éxito da narrativa de corte policial a partir de mediados dos 80 determinou que durante a década dos 90 aparecese un importante número de textos que se abeiraron a este xénero. Bieito Iglesias ("Miss Ourense"). Aníbal Malvar ("Un home xaceu aquí"). Xosé Miranda, un dos máis destacados ("Morning Star").

Novela Experimental

De entre as diferentes propostas experimentais que xorden ao longo dos 90 unha das que destaca é o evidencialismo. Xosé Cid Cavido ("Panificadora"). Xurxo Borrazás ("Cabeza de chorlito"). Carlos Caneiro ("Ámote").

Neocostumismo Urbano e Semiurbano: A "Narrativa Bravú"

A narrativa enmarcada nun neocostumismo e mais as novas formas urbanas teñen, na obra de Manuel Rivas, o seu cultivador máis exitoso ("Un millón de vacas", "Que me queres, amor?").

Xurdimento dunha "Narrativa de Muller"

A incorporación da muller ao conxunto da literatura galega vén sendo un dos episodios máis significativos dos últimos tempos. Maria Xosé Queizán ("Amor de tango"), Marilar ("Lobos nas sillas"), López Silva ("Concubinas").

A Literatura Infantil e Xuvenil

Non aparecen as primeiras edicións en lingua galega ata a década de 1960. Paco Martín ("As cousas de Ramón Lamote"), Casalderrey ("O misterio dos fillos de Lúa"), Antón Cortizas...