Glosario de conceptos clave del franquismo (1939-1975)

HistoriaActualizado el 4,3 KB

Resumen

Glosario que reúne los términos fundamentales para entender la estructura política, económica y social de la dictadura de Franco, desde sus inicios en 1939 hasta la transición. Está organizado en dos etapas: el primer franquismo (1939-1959) y el desarrollo económico con la fase final (1959-1975). Cada entrada explica su significado dentro del régimen.

Puntos clave

  • FET y de las JONS: partido único creado en 1937 por el Decreto de Unificación, que fusionó Falange Española con las JONS.
  • Foro de los Españoles (1945) y Foro del Trabajo (1938) son dos de las ocho Leis Fundamentales del franquismo, que regulaban derechos y deberes y las relaciones laborales mediante sindicatos verticales.
  • Nacionalcatolicismo: sistema en el que el catolicismo era credo oficial del Estado y la moral católica definía su ideología.
  • Autarquía y cartilla de racionamiento caracterizaron la posguerra, con un gran comercio negro (estraperlo).
  • Plan de Estabilización (1959): abandono de la autarquía para vincular la economía al capitalismo; los Planes de Desarrollo (1964-1975) buscaban progreso industrial y reducir desequilibrios regionales.
  • En la fase final, los inmovilistas querían mantener las ideas del franquismo tras la muerte de Franco, mientras los aperturistas defendían algunas reformas.

Ponte a prueba

Glosario de Termos Clave do Franquismo (1939-1975)

Compilación de conceptos fundamentais para comprender a estrutura política, económica e social da ditadura de Francisco Franco en España, desde a súa fundación ata a transición.

I. Estrutura Ideolóxica e Primeiro Franquismo (1939-1959)

FET e das JONS
Partido creado en 1937 a través do Decreto de Unificación, mediante o cal se fusionaban a Falanxe Española coas Xuntas de Ofensiva Nacional Sindicalistas. Durante a ditadura franquista funcionou como partido único e como instrumento do Franquismo para manterse no poder.
Foro dos Españois
Promulgado en 1945, é unha das oito Leis Fundamentais do Franquismo, e establecía unha serie de dereitos e deberes do pobo español.
Foro do Traballo
Promulgado en 1938, é unha das oito Leis Fundamentais do Franquismo. Inspirado na Carta del Lavoro italiana, regulaba os dereitos laborais dos españois a través dos sindicatos verticais, con representación do Estado, dos traballadores e dos patronos.
Nacionalcatolicismo
Sistema político do Franquismo no que se recuperou o catolicismo como credo oficial do Estado, outorgándolle numerosos privilexios á Igrexa católica. A moral católica definía a ideoloxía do Estado.
División Azul
Grupo de falanxistas españois que se alistaron de forma voluntaria para combater contra a URSS na Segunda Guerra Mundial e apoiar ao exército alemán.
Autarquía
Política dun Estado que aspira a abastecerse cos seus propios recursos. Pretende reducir ao mínimo as importacións e estimular a produción interior do que se consome. É característica do primeiro Franquismo.
Cartilla de Racionamento
Sistema establecido na posguerra española debido á carestía de alimentos. O Estado entregaba unha cartilla con cupóns de compra de alimentos a cada familia para levar o control do racionamento de víveres. Este sistema provocou un gran comercio negro (estraperlo).
Auxilio Social
Sistema creado pola Falanxe para alimentar aos máis necesitados. Culpaban ao estranxeiro da pobreza española e excluían a aquelas familias sospeitosas de simpatizar co réxime republicano.
Sección Feminina
Organización feminina falanxista ideada por Pilar Primo de Rivera coa intención de instruír ás mulleres nos valores franquistas.
Movemento Nacional
Nome que recibiu durante o Franquismo o mecanismo totalitario de inspiración fascista que pretendía ser o único cauce (ou canle) de participación na vida política española.

II. Desenvolvemento Económico e Fase Final (1959-1975)

Democracia Orgánica
Sistema ideado polo Franquismo para xustificarse internacionalmente, mediante o cal o Estado era unha democracia que non se baseaba na tradicional división de poderes, senón nas propias institucións do Réxime, como a familia, o municipio ou o sindicato vertical.
Plan de Estabilización
Sistema ideado a partir de 1959, mediante o cal o Estado deixaba atrás a autarquía para construír unha economía vinculada ao capitalismo.
Plans de Desenvolvemento
Plans desenvolvidos entre 1964 e 1975 que pretendían fomentar o progreso industrial e diminuír os desequilibrios entre as diferentes rexións españolas.
Contubernio de Múnic
Congreso da oposición franquista celebrado en Múnic en 1962 e presidido por Salvador de Madariaga. Contubernio é un termo pexorativo publicado no diario Arriba, próximo ao Réxime.
Marcha Verde
Invasión pacífica do territorio marroquí, dirixida polo rei alauí, e que rematou coa saída de España da colonia en 1975.
Inmobilistas e Aperturistas
Na fase final do Franquismo, os inmobilistas eran aqueles que querían continuar coas ideas do Franquismo despois da morte do ditador. Os aperturistas eran aqueles franquistas que crían precisas algunhas reformas despois da morte de Franco.

Descargar

PDF Word HTML

Preguntas frecuentes

¿Qué era la Democracia Orgánica?

Era un sistema ideado por el franquismo para justificarse internacionalmente, según el cual el Estado era una democracia que no se basaba en la división tradicional de poderes, sino en instituciones del régimen como la familia, el municipio o el sindicato vertical.

¿En qué consistió el Plan de Estabilización?

Fue un sistema ideado a partir de 1959 mediante el cual el Estado dejó atrás la autarquía para construir una economía vinculada al capitalismo.

¿Qué fue la Sección Femenina?

Fue la organización femenina falangista ideada por Pilar Primo de Rivera con la intención de instruir a las mujeres en los valores franquistas.

Ponte a prueba

Tarjetas de repaso

Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.

Test

1. ¿En qué año se creó la FET y de las JONS mediante el Decreto de Unificación?
2. ¿Qué caracterizaba a la autarquía?
3. ¿Qué establecía el Foro del Trabajo de 1938?
4. ¿Qué fue el Contubernio de Múnich?
5. ¿Qué querían los aperturistas tras la muerte de Franco?
6. ¿Qué fue la Marcha Verde?

Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.