Vocabulari llatí-català: arrels, significats i derivats
A continuació trobareu un vocabulari bàsic del llatí amb el seu equivalent en català i alguns dels derivats més coneguts. Cada entrada inclou l'enunciat del lema, la traducció i els derivats o compostos relacionats.
Quan no hi ha un equivalent directe en català, s'indica amb el símbol x.
Vocabulari
ager, agri (m.) — x — agrícola, agricultura
ago, agere, egi, actum — x — acta, acte
alter, -era, -erum — altre — alterar, alteració
annus, -i (m.) — any — aniversari, anual
aqua, -ae (f.) — aigua — aquarel·la, aquari
argentum, -i (n.) — argent — argentí, argèntic
audio, audire, audiui, auditum — oir — audició, auditori
aurum, -i (n.) — or — àuric, auri
bellum, -i (n.) — x — bèl·lic, bel·licista
capio, capere, cepi, captum — capir — capturar, captura
caput, capitis (n.) — cap — capítol, decapitar
caro, carnis (f.) — carn — carnal, carnisseria
causa, -ae (f.) — cosa — causal, causant
centum (indecl.) — cent — centenar, centenni
cognosco, cognoscere, cognoui, cognitum — conèixer — cognitiu, incògnit
colo, colere, colui, cultum — coldre — agrícola, agricultura
consilium, -ii (n.) — consell — concili, conciliar
cor, cordis (n.) — cor — acord, acordar
corpus, corporis (n.) — cos — corporació, corporal
credo, credere, credidi, creditum — creure — crèdit, creditor
damnum, -i (n.) — dany — condemnar, damnar
decem (indecl.) — deu — dècada, decimal
dico, dicere, dixi, dictum — dir — dicció, dictador
digitus, -i (m.) — dit — dígit, digital
doceo, docere, docui, doctum — x — doctor, doctora, doctrina
domus, -us (f.) — x — domesticar, domicili
duco, ducere, duxi, ductum — dur — producció, producte
duo, duae, duo — dos — dual, duo
facio, facere, feci, factum — fer — factura, facturar
fides, -ei (f.) — fe — fidel, fidelitat
filius, -ii (m.), filia, -ae (f.) — fill, filla — afiliar, filiació
frater, fratris (m.) — frare — fraternal, fraternitat
gero, gerere, gessi, gestum — x — gest, gestió
gratia, -ae (f.) — gràcia — gratis, gratuït
grauis, -e — greu — gravetat, gravidesa
hospes, hospitis (m. i f.) — hoste — hospital, hospitalitat
hostis, -is (m. i f.) — host — hostil, hostilitat
ignoro, ignorare, ignoraui, ignoratum — enyorar — ignorant, ignorar
insula, -ae (f.) — illa — península, peninsular
iter, itineris (n.) — x — itinerari, itinerant
ius, iuris (n.) — x — jurídic, jurar
labor, laboris (m.) — llavor — col·laborar, elaborar
lego, legere, legi, lectum — llegir — lectorat, lectura
lex, legis (f.) — llei — legal, legalitzar, legislació
liber, libera, liberum — lliure — liberal, liberalisme
licet, licere, licuit (licitum est) — lleure — il·lícit, lícit
lingua, -ae (f.) — llengua — bilingüe, bilingüisme
littera, -ae (f.) — lletra — literal, literat
locus, -i (m.) — lloc — local, localisme
loquor, loqui, locutus sum — x — col·loqui, locució
magister, -tri / magistra, -ae — mestre, mestra — magisteri, magistral
magnus, -a, -um — magne, magna — magnat, magnificar
mando, mandare, mandaui, mandatum — manar — comandar, mandat
maneo, manere, mansi, mansum — (ro)mandre — mansió, romanent
manus, -us (f.) — mà — manual, manufactura
mater, matris (f.) — mare — matern, maternitat
mille (indecl.) — mil — mil·lenari, mil·lenni
mitto, mittere, misi, missum — metre — missió, comissió
moueo, mouere, moui, motum — moure — motiu, motivació
multus, -a, -um — molt, molta — multicolor, multicultural
nascor, nasci, natus sum — néixer, nàixer — innat, natal
nauis, -is (f.) — nau — naval, navegació
niger, nigra, nigrum — negre, negra — denigrar, denigrant
nomen, nominis (n.) — nom — denominar, ignomínia
nouem (indecl.) — nou — novembre, novena
nouus, -a, -um — nou, nova — innovar, noval
nox, noctis (f.) — nit — nocturn, nocturnitat
octo (indecl.) — vuit — octaedre, octant
oculus, -i (m.) — ull — ocular, oculista
omnis, -e — x — òmnibus, omnívor
opus, operis (n.) — obra — cooperar, òpera
ordo, ordinis (m.) — ordre — coordinar, ordinador
pars, partis (f.) — part — partició, participi
paruus, -a, -um — x — parvitat, pàrvul
pater, patris (m.) — pare — patern, paternal
pax, pacis (f.) — pau — pacífic, pacificar
pes, pedis (m.) — peu — bípede, pedal
peto, petere, petiui, petitum — x — competència, competent
populus, -i (m.) — poble — depopulació, impopular
puer, -i (m.) — x — puerícia, puericultura
puto, putare, putaui, putatum — podar — amputar, diputació
quattuor (indecl.) — quatre — quartet, quarteta
quinque (indecl.) — cinc — quinquennal, quinquenni
ratio, rationis (f.) — raó — ració, raciocini
rego, regere, rexi, rectum — regir — rector, rectoria
scribo, scribere, scripsi, scriptum — escriure — descripció, escriptura
sentio, sentire, sensi, sensum — sentir — sensació, sensible
septem (indecl.) — set — septenari, septennal
sequor, sequi, secutus sum — seguir — assequible, executar
sex (indecl.) — sis — sexennal, sexenni
signum, -i (n.) — senyal — assignar, assignatura
tempus, temporis (n.) — temps — temporal, temporalitat
tres, tria — tres — tríada, triangle
uenio, uenire, ueni, uentum — venir — aventura, conveni
uerbum, -i (n.) — verb — adverbi, adverbial
uerto, uertere, uerti, uersum — x — advers, advertir
uideo, uidere, uidi, uisum — veure — evident, invident
uinco, uincere, uici, uictum — vèncer — convicció, convicte
uiuo, uiuere, uixi, uictum — viure — avituallar, revitalitzar
uoco, uocare, uocaui, uocatum — x — advocar, vocatiu