Vicente blasco ibañezen el intruso eleberriaren pasartea

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 6,72 KB

 

10. Vicente Blasco Ibañezen “El intruso” eleberriaren pasartea (1904)

SAILKAPENA:


Aztertzen ari garen testua oinarri iturri historikoa da aztertzen ari garen garaian jatorria duen idatzia delako.

Formaren aldetik narratiboa da eleberri bat delako eta edukiaren aldetik,  soziala da langileen bizi baldintzei buruzko kritika egiten duelako.

Egilea Vicente Blasco Ibañez da, idazle, kazetari eta politikari espainiarra izan zena. Valentziako idazlea, Areilza doktorearen (Trianoko ospitalearen zuzendaria) laguna zen eta Areilza eskatu zion eleberria idaztea. Areilzaren bizitzan oinarrituta dago, hau da, historia erreala da baina pertsonaien izenak aldatuak. 

Testu publikoa eta nazionala da Espainiako gizarteari zuzenduta baitago. Bere helburua meatzarien lan baldintzak gogorrak salatzea zen. 

Valentzian idazti zen 1904an, langile mugimenduaren hasieran, eta Enkarterrietako meategietan kokatzen da,

ANALISIA:


1868ko Meategien Legea zela eta, Espainiako meategien ustiapena, orokorrean, eta Bizkaiarena, partikularrean, ikaragarria izan zen. Ehunkada izan ziren ailegatu ziren emigranteak meatzeetan lan egiteko.

Lehenengo paragrafoan Aresti pertsonaia aipatzen da, eleberriaren protagonista. Esan behar dugu Aresti hau Areilza medikuarengan inspiratuta dagoela, Trianoko Meatze ospitalearen medikua. Garai hartan Bilbon bizi zen pertsonarik erakargarrienetariko bat. Paragrafo honetan ikusi ahal dugu gero deskribatuko den esparru zorigaiztokoa.

Bigarren paragrafoan meatzarien etxebizitza agertzen da. Etxebizitza horien baldintzak jasanezinak ziren: arnastezinezko haizea, parasitoz beteriko oheak, hotza… Idatzita dago modu batean ezen ikustarazten digun bizi baldintza penagarriak.

Hirugarren paragrafoan meatzarien lantokian zentratzen da. Bizkaiko meategiak “irekiak” ziren, harrobiak izango balira bezala eta, esaten dutenez, edozeinek egin ahal du lan hori, ez da beharrezkoa trebetasun handia. Horrexegatik etengabe ailegatzen dira peioak eta langileen kopuru handi horrek oztopatzen du langileen borroka. Norbaitek protesta egingo bazuen, beste batek hartuko zukeen utzitako lanpostua. Testuaren azken esaldiak kutsu pixka bat demagogikoa dauka: Enkarterriko langileen kopurua egonkortu arte, ez dira hobetuko lan baldintzak.

TESTUINGURUA:


Bizkaiko industrializazioa lehenengoa izan zen. Sektore bakarra siderurgia izan zen eta itsasadarraren ezkerraldean kokatzen zen XIX. Medearen erdialdean, Bizkaiak ez zeukan kapital nahikoa industrializazioa aurrera eramateko. Baina 1865tik aurrera, Ingalaterrara egindako burdin mineralaren esportazio indartsuetatik eskuratutako irabazien ondorioz, Bessemeren asmakizuna zela eta, kapitalizazioa indartzea lortu zen. Horren ondorioz, burgesia sortu zen eta Bizkaiko ekonomiaren kontrola zeukaten. 

Ingalaterrara esportatutako burdina lortzeko hainbat meatzariak behar ziren. Bizkaiko Meategietan eta itsas adarraren aldeko udalerritan biztanleria hazkundea egon zen alde guztietatik langileak zetozelako. 

Langileen bizi baldintzak oso txarrak izan ziren. Heriotza tasa gora egin zuen, lehenengo industrializazioaren eta populazio pilatzeen ondorioz, Bizkaiko langile klasean heriotzaren arazoi nagusiak hurrengoak ziren: birikietako gaixotasunak, infekziosoak, higiene falta, bizitzeko baldintza eskasak, soldata baxuak, istripuak, ... Horregatik, sortu zen Trianoko ospitalea.

Langileen gorakadak bizilekuen arazoa ekarri zuen: barrakoietan, peoi-etxeetan edo alokatutako etxeetan bizi ziren. Pilaketa, osasun gabezia, argia eta aireztapen-eza ziren nagusi bizileku haietan. 

Meategien ondoan jabeek barrakoiak eraiki zituzten hauetan derrigorrez meatzariek bizitzeko. Askotan zerbitzu higienikoak ez zituzten eta barruan ehun edo ohe gehiago zeuden. Meatzariak behartuta zeuden enpresak jarritako dendetan denetarik erostera, prezioak altuegiak eta kalitate  baxuegia izanda. 

Laginleek bere eskakizunak lortzeko antolamenduak egin zituzten (Langile mugimenduak) eta lehenengoa 1890ean izan zen eta gero, beste bost greba egon ziren 1910era arte.

ONDORIOAK:


Langile-mugimendua sortu zen, bizi-baldintza eta lan-baldintza negargarriei aurre egiteko, eta haien eskubideen alde borrokatzeko. Arrakasta handia izan zuen: meatzarien elkarteak eratu, grebak antolatu,... Ideia sozialistak azkar zabaldu ziren langileen artean.  Langile-klase kontzientzia lortu arte ezin zuten bere lan eta bizi baldintzak hobetu. Horretarako, elkartu egin behar ziren eta elkarrekin irtenbideak bilatu.

Entradas relacionadas: