Uraren Zikloa eta Hidrosferaren Banaketa

Uraren Zikloa

Uraren zikloak Lurraren gainazalean eta atmosferan zehar urak egiten duen ibilbidea deskribatzen du. Zikloaren fase nagusiak hauek dira:

1. Lurrunketa eta Kondentsazioa: Eguzkiak berotuta, itsasoaren azaleko ura lurrundu egiten da. Ur-lurrun hori gorantz igotzen da, garaiera jakin batean hozten hasten den arte. Hoztean, kondentsatu egiten da, tanta txikitan. Horrela sortzen dira hodeiak.
2. Prezipitazioa (Euria): Hodeiak hozten direnean, egoera likidoan erortzen dira. Horixe da euria. Horrela, ura egoera likidora itzultzen da berriro ere.
3. Elurra eta Glaziarrak: Eskualderik hotzenetan, hala nola goi-mendietan, hodeietako ura elur gisa jausten da. Elurra metatu egiten da, eta glaziarrak sortzen dira.
4. Azaleko Jarioa: Kontinenteen azalean zehar dabilenean, urak ibaiak eta aintzirak eratzen ditu, grabitatearen indarrak eraginda. Ibaietako ur hori, azkenean, itsasora itzuliko da berriz ere.
5. Iragazketa eta Lurpeko Ura: Arroka porotsuak dauden tokietan, ura iragazi egiten da, eta lurpean metatzen da luzaroan, harik eta itsasora itzultzen den arte.
6. Izaki Bizidunen Parte-hartzea: Izaki bizidunek ura egoera likidoan hartzen dute. Animaliek edan egiten dute; landareek, xurgatu. Gero, kanporatu egiten dute, egoera likidoan edo lurrun egoeran.
7. Bilgunea: Itsasoan dago hidrosferako ia ur guztia. Hantxe biltzen da prezipitazioetatik datorren eta ibaietatik isurtzen den ura ere.

Hidrosferaren Banaketa

Ur gehiena ozeanoetan eta itsasoetan dago (ur ozeanikoa deritze). Gainerako urak ur kontinentalak dira, eta zatirik handiena poloetako eta glaziarretako izotz kaskoetan dago.

Ur Ozeanikoak

Ur ozeanikoa hidrosferako uraren % 97 da. Itsasoek eta ozeanoek planetaren azaleraren % 71 hartzen dute, eta ur masa handi bat osatzen dute, gehienak komunikatuta baitaude.

Ur Kontinentala

Kontinenteetan dagoen ura hidrosferaren bolumen osoaren % 3 da, gutxi gorabehera. Ur horren parterik handiena egoera solidoan dago, eta horren parte txiki bat baino ez dago azalean.

Ur Kontinentalaren Biltegiak

• Lurpeko Urak: Kontinenteetako ur likido gehiena lurpean dago. Ura azaletik iragazten da, eta arroken poroak betetzen ditu.
• Aintzirak eta Urmaelak: Lurraren maldaren ezaugarri bereziengatik metatzen diren ur-masak dira. Sarritan, ibaietako ura, lurpeko ura eta mendietan urtutako ura ere jasotzen dute.

Izotz Kaskoak eta Glaziarrak

• Eskualde Polarrak: Eskualde polarrak izotz-kaskoz estalita daude. Izotz-kasko horiek udan txikitu egiten dira, tenperatura igo eta izotza urtu egiten delako; neguan, aldiz, handitu egiten dira.
• Ipar Poloa: Ipar Poloan uharte batzuk baino ez daude, eta gainerako guztia ozeanoa da. Kasko polar artikoko izotzak ur gainean flotatzen du, eta, azpian, itsasoan, bizia dago.
• Hego Poloa (Antartika): Hego Poloan kontinente bat dago: Antartika. Kasko polar antartikoaren zati handiena kontinentearen gainean dago, eta hiru kilometro lodi den geruza osatzen du.
• Goi-mendietako Glaziarrak: Goi-mendietan, elurra metatu eta trinkotu egiten da, izotz bihurtu arte. Malda handiko toki batean izotz asko metatzen denean, mendian behera jaisten da, eta glaziar bat eratzen da.