Teorías da Intelixencia: Evolución e Perspectivas

1. Perspectivas Iniciais: Funcionalismo e Gestalt

Funcionalismo: Define a intelixencia como unha facultade adaptativa desenvolvida pola selección natural para resolver problemas de supervivencia.

Escola da Gestalt (Köhler): Introduce o concepto de insight ou comprensión súbita. Defende que a percepción é global ("o todo é antes que as partes") e que a intelixencia opera mediante a reorganización do campo perceptivo para atopar solucións non baseadas no ensaio-erro.

2. Condutismo e Neocondutismo

Condutismo (Watson): Rexeita o estudo da mente e céntrase na conduta observable. Defende o determinismo ambiental: calquera individuo pode ser moldeado mediante o condicionamento, minimizando os factores xenéticos.

Neocondutismo (Skinner): Baséase no condicionamento operante. Sostén que os reforzos (premios) son máis eficaces que os castigos para manter unha conduta. Introduciu as "máquinas docentes" para unha aprendizaxe secuenciada.

3. Teoría Xenético-Cognitiva de Jean Piaget

Piaget define a intelixencia como un proceso de maduración que permite a construción do coñecemento a través da acción. Establece catro estadios evolutivos:

• 1. Sensoriomotor (0-2 anos): Coordinación de sensacións e movementos. Adquisición da permanencia do obxecto.
• 2. Preoperatorio (2-6 anos): Desenvolvemento da linguaxe e a capacidade simbólica. Pensamento egocéntrico e máxico (preconceptos).
• 3. Operacións concretas (6-12 anos): Uso da lóxica sobre realidades físicas. Adquisición de esquemas de conservación (cantidade, número) e reversibilidade.
• 4. Operacións formais (12-16 anos): Capacidade de razoamento abstracto e hipotético-dedutivo. A intelixencia alcanza a súa madurez operativa.

4. Construtivismo e Aprendizaxe Significativa

David Ausubel: Propón que a aprendizaxe depende da conexión entre a nova información e a estrutura cognitiva previa. O proceso implica asimilación (integrar novos datos) e acomodación (modificar esquemas anteriores).

Lev Vygotsky: Introduce a Zona de Desenvolvemento Próximo, destacando que a educación debe adiantarse ao desenvolvemento e que a axuda externa (social) é clave para o progreso do alumno.

5. A Medida da Intelixencia e Teorías Factoriais

Alfred Binet: Creou o primeiro test para clasificar ao alumnado.

Cociente de Intelixencia (CI): Calcúlase mediante a fórmula: CI = (Idade Mental / Idade Cronolóxica) x 100.

Louis Thurstone: Identificou 6 factores primarios (comprensión verbal, aptitude numérica, memoria, etc.).

6. Intelixencias Múltiples de Howard Gardner

Gardner critica a visión única da intelixencia e propón que existen polo menos sete tipos independentes e autónomos:

1. Lingüística.
2. Lóxico-matemática.
3. Espacial.
4. Musical.
5. Corporal-cinética.
6. Interpersoal (entender aos demais).
7. Intrapersoal (entenderse a un mesmo).

7. Intelixencia Emocional (Daniel Goleman)

Propón que o éxito na vida depende da xestión das emocións, non só do CI. Destaca a importancia da amígdala como depósito da memoria emocional e define catro habilidades clave:

• Conciencia dun mesmo: Recoñecer as propias emocións.
• Autocontrol: Resistir impulsos e demorar a gratificación.
• Empatía: Sintonizar cos sentimentos alleos.
• Habilidades sociais: Manexar as relacións interpersoais de xeito axeitado.