Tenperatura eta Beroa: Kontzeptuak eta Prozesuak

Tenperatura eta Beroa

Tenperatura: Gorputzen tenperatura gorputz horiek osatzen dituzten partikulen agitazio termikoa da.

Eskala termometrikoak

Tenperatura neurtzeko sistemak dira:

• Celsius: Eskala edo eskala zentigradua, munduan gehien erabiltzen den eskala da.
• Fahrenheit: AEBn eta herrialde anglosaxoi batzuetan erabiltzen da. Adierazpen honek Celsius graduak eta Fahrenheit graduak erlazionatzen ditu.
• Kelvin: Eskala edo eskala absolutua. Tenperatura-unitatea da Nazioarteko Sisteman.

Termometroak: Tenperaturaren zenbakizko balioa lortzeko, termometro izeneko tresnak erabiltzen ditugu.

Beroa eta oreka termikoa

Naturan gorputz guztiak ez daude tenperatura berean, eta horregatik gertatzen dira bero-transferentziak. Gorputz beroena hoztu egiten da, eta hotzena berotu, oreka termikoa lortu arte: hau da, tarteko tenperatura egonkor bat lortu arte.

Beroaren transmisioa

Beroa puntu batetik bestera lekualdatzen den energia termikoa da.

• Kondukzioa: Solidoetan gertatzen da.
• Konbekzioa: Fluidoetan gertatzen da.
• Erradiazioa: Materiarik behar ez duen energia transmititzeko modu bakarra da.

Isolatzaileak eta eroaleak

• Isolatzaile termikoa: Beroa nekez eroaten duten materiak dira.
• Eroale termikoa: Beroa erraz transmititzen duten materialak dira.

Tenperatura aldaketak

• Substantziaren masa: Zenbat eta handiagoa izan gorputzaren masa, orduan eta handiagoa da haren tenperatura balio jakin batera arte igotzeko behar den bero kantitatea.
• Substantzia mota: Material bakoitzak bero espezifikoa (ºC) izeneko propietate bat du.

Egoera aldaketak

• Solidotik likidora pasatzea eta alderantziz: Solidotik likidora pasatzeari fusioa esaten zaio. Alderantzizko prozesua solidotzea da.
• Likidotik gasera pasatzea eta alderantziz: Horri baporizazioa esaten zaio. Irakitea presio altuan gertatzen den baporizazio lasterra da. Lurruntzea baporizazioa likidoaren azalean gertatzen da berez, tenperatura edozein dela ere; fenomeno horri lurruntzea esaten zaio.
• Solidotik gasera pasatzea eta alderantziz: Sublimazioa: Ingurune naturalean egoera likidorik ez duten substantzia batzuk zuzen pasatzen dira solidotik lurrunera edo gasera, eta alderantzizkoari alderantzizko sublimazioa deritzo.