Teknologiaren bilakaera historikoa eta bioteknologiaren erabilerak

Resumen

Dokumentuak gizateriaren historian zehar izandako aurrerapen teknologikoak aurkezten ditu, Paleolitotik gaur egunera arte, aro bakoitzeko berrikuntza nagusiak zerrendatuz. Azkenean bioteknologiaren gaur egungo erabilerak azaltzen ditu: substantzia terapeutikoak, elikagaiak, metal astunen ezabaketa, bioerremediazioa eta energia sortzea.

Puntos clave

Paleolitoan sua piztea, arkua eta gezia eta labar-artea agertu ziren.
Neolitoan sardea, ehungintza, gurdia, tornua eta zeramika garatu ziren.
Industria Iraultzek lurrun-makina, telegrafoa, dinamita eta bizikleta ekarri zituzten.
Bioteknologia bizidunak edo haien zatiak erabiliz produktu onuragarriak lortzeko zientzia da.
Bakterio batzuek erregai toxikoak, adibidez petrolioa, jan ditzakete (bioerremediazioa).
Azukre-kanaberatik lortutako bioetanola erregai eraginkorra da.

Ponte a prueba

Teknologiaren Bilakaera Historikoa

Gizateriaren historian zehar, berrikuntza teknologikoek funtsezko papera jokatu dute gure garapenean. Jarraian, aro desberdinetako aurrerapen garrantzitsuenak aurkezten dira:

Paleolitoa (K.a. 2.000.000 - 12.000)

Sua piztea
Haragia erretzea
Argi-zuzia
Almeriza
Txabolak
Arkua eta gezia
Kriseilua
Labar-artea
Zahagia
Arpoia

Neolitoa eta Metalen Aroa

Neolitoa (K.a. 12.000 - 5.000)

Sardea
Ehungintza
Sega
Gurdia
Tornua
Gurpila
Etxea
Igitaia
Zeramika
Aitzurrak

Metalen Aroa (K.a. 5.000 - 2.600)

Kolorea
Burdina
Beira
Letoia
Ezpatak
Ur eta eguzki-ordularia
Aizkoraren eboluzioa
Iltzeak
Urtze-teknika

Antzinako Zibilizazioak eta Erdi Aroa

Grezia (K.a. 2.600 - 2.100)

Aingura
Astrolabioa
Trirremea
Gurpil horzduna
Txirrika eta garabia
Balezta
Katapulta
Ustorio-ispiluak
Arkimen atzaparra

Erroma (K.a. 2.100 - 1.525)

Pisu erromatarra
Estoldak
Hormigoia
Ur-errota
Trirreme hobetuak
Golde erromatarra
Katapulta mota ugari
Arku arkitektonikoa
Zerra hidraulikoa

Txina (K.a. 1.525 - 500)

Plantxa
Abakoa
Lema
Gorua
Suziria
Zeta
Erailea
Inprenta
Sismografoa
Papera

Erdi Aroa (K.a. 2.600 - 500)

Drakkar bikingoa
Karabela
Bela latindarra
Harea-ordularia
Ferra
Botoia
Lupa
Alboka
Dorretxea
Kanoia

Aro Modernoa eta Industria Iraultzak

Aro Modernoa (K.a. 500 - 225) eta Lehen Industria Iraultza (K.a. 225 - 130)

James Watt (lurrun-makina)
Lurrun-itsasontzia
Tren-makina
Argazkia
Telegrafoa
Lugroten automobila
Globo aerostatikoa
Dinamita
Bizikleta
Arma eta zubi-bideak

Bigarren Industria Iraultza (K.a. 130 - 55)

Kamioia
Irratia
Misila
Radarra
Lanpara elektrikoa
Kremailera
Hegazkina
Telefonoa
Xurgagailua
Otto motorra

Aro Garaikidea (K.a. 55 - Gaur Egun)

Ordulari digitala
Energia nuklearra
Belaontzia
Uraniozko bonba
CD
Telefono mugikorra
Zirkuitu integratua
Sakelako kalkulagailua
Ukipen-pantailak
Internet
Komunikazio-satelitea

Bioteknologia: Gaur Egungo Erabilerak

Bioteknologia pertsonentzat onuragarriak izan daitezkeen produktuak lortzeko bizidunak edo haien zatiak erabiltzen dituen zientzia da. Hauek dira bioteknologiaren egungo erabilera batzuk:

Substantzia terapeutikoak egitea
Elikagaiak lortzea
Metal astunak ezabatzea
Bioerremediazioa
Energia sortzea

Metal Astunak Ezabatzea

Industri-jarduerak hainbat kutsatzaile isurtzen ditu ingurunera; besteak beste, metal astunak. Bioteknologiari esker, ordea, erreakzio kimikoen bidez metal astun horiek ezabatzeko gai diren bakterioak sor daitezke, lur kutsatuetatik metal astunak ezabatzeko.

Bioerremediazioa

Badaude bakterio batzuk erregai toxikoak, adibidez petrolioa, jaten dituztenak. 2002ko azaroaren 19an, "Prestige" izeneko itsasontzi petroliozkoa hondoratu zen. Espainian izan zen hondamen natural handiena. 77.000 tona petrolio zituen.

Energia Sortzea

Gaur egun, hondakinetako, lohietako eta hondakin-uretako hondakin organikoak hartziduraren bidez gas metanoa lortzeko aukera dago. Halaber, azukreak hartzituta lortzen den alkoholetik ere energia lor daiteke. Esate baterako, azukre-kanaberatik lortutako bioetanola oso erregai eraginkorra da.

Preguntas frecuentes

Zer da bioteknologia?

Bioteknologia pertsonentzat onuragarriak izan daitezkeen produktuak lortzeko bizidunak edo haien zatiak erabiltzen dituen zientzia da.

Zer da bioerremediazioa?

Bakterio batzuek erregai toxikoak, esaterako petrolioa, jaten dituzte, eta horri esker ingurune kutsatuak garbitu daitezke. Dokumentuak 2002ko Prestige itsasontziaren hondamendia aipatzen du adibide gisa.

Nola lor daiteke energia hondakin organikoetatik?

Hondakin organikoak, lohiak eta hondakin-urak hartziduraren bidez gas metanoa lortzeko erabil daitezke. Azukreak hartzituz lortutako alkoholetik ere energia atera daiteke.