SESBen Desagerpena eta Frankismotik Demokraziara

SESBen Desagerpena eta Erreforma Politikoak

1. Zeintzuk izan ziren SESBen desagertzearen kausak?
   SESB 1991n desagertu zen, ekonomiaren egoera larriagatik eta gizartearen askatasun-eskaerengatik. AEBekin izandako armamentu-lasterketak gastu handiak eragin zituen. Sobietar Errepublikek independentzia aldarrikatu zuten, eta Gorbatxovek ezarritako Perestroika eta Glasnost politikek sistema ahuldu zuten.

2. Zer dira Perestroika eta Glasnost?
   Perestroika SESBko ekonomia berritzeko erreforma-politika izan zen. Glasnost, berriz, askatasun handiagoa eta gobernuaren gardentasuna sustatzeko neurria izan zen. Biak Gorbatxovek ezarri zituen.

Frankismoaren Ekonomia eta Nazioarteko Harremanak

1. Zeintzuk izan ziren Petrolioaren Krisiaren ondorioak?
   1973ko Petrolioaren Krisiaren ondorioz, prezioak igo ziren, eta horrek inflazioa, langabezia eta krisi ekonomikoa ekarri zituen. Enpresa askok arazoak izan zituzten eta hazkundea moteldu zen.

2. Zer da autarkia ekonomikoa?
   Autarkia ekonomikoa herrialde batek kanpoko merkataritzarik gabe bere kabuz bizitzeko sistema da. Frankismoaren lehen urteetan Espainiak erabili zuen, baina pobrezia eta produktu-eskasia eragin zituen.

3. Zergatik zabaldu zen erregimen frankista mundura?
   Gerra Hotzean, AEBek eta Mendebaldeko herrialdeek Francoren diktadura onartu zuten, komunismoaren aurkako jarreragatik. Horri esker, Espainiak nazioarteko harremanak hobetu zituen.

4. Zer neurri hartu zituen erregimen frankistak inbertsioa erakartzeko?
   1959ko Egonkortze Planarekin ekonomia ireki zen: atzerriko kapitala onartu, turismoa sustatu eta industria garatu zen.

5. Zeintzuk izan ziren frankismoaren garapen ekonomikoaren ondorioak?
   Industria eta turismoa handitu ziren, eta bizi-maila hobetu zen. Hala ere, desberdintasun sozialak mantendu ziren eta emigrazioa beharrezkoa izan zen.

Gizartea, Oposizioa eta Trantsizio Demokratikoa

1. Zeintzuk izan ziren garapen ekonomikoaren ondorio sozialak?
   Jende asko landa-eremuetatik hirietara joan zen. Erdiko klasea handitu zen, kontsumo-gizartea sortu zen eta emakumeen lan-merkatuko parte-hartzea areagotu zen.

2. Zergatik eman zen frankismoaren krisi politikoa?
   Oposizioa, grebak eta protestak areagotu ziren. Gainera, krisi ekonomikoak eta Francoren osasun txarrak erregimena ahuldu zuten.

3. Nolakoa zen erregimen frankistaren antolamendu politikoa?
   Frankismoa diktadura bat izan zen: Franco zen buruzagi nagusia, botere guztiak bere esku zituela. Ez zegoen hauteskunde askerik; Falange zen alderdi bakarra.

4. Zeintzuk izan ziren frankismoaren aurkako oposizio taldeak?
   Oposizio nagusiak hauek izan ziren:

   • Komunistak eta sozialistak
   • Sindikatuak
   • Ikasle-mugimenduak
   • Nazionalistak (Euskal Herrian, ETA barne)

5. Zer gertatu zen frankismoaren azken urteetan?
   Greba eta protestak ugaritu ziren. ETAk atentatuak egin zituen (Carrero Blancoren hilketa, adibidez). Franco 1975ean hil zen eta Trantsizio demokratikoa hasi zen.

6. Nolakoa izan zen frankismoa Euskal Herrian?
   Euskara eta euskal kultura debekatu edo mugatu zituzten. Errepresio handia egon zen, baina oposizio nazionalista eta langile-mugimenduak indartu ziren.

7. Zer izan zen Burgosko prozesua?
   1970ean ETAko kideen aurkako epaiketa militarra izan zen. Heriotza-zigorrak ezarri zituzten, baina nazioarteko protesta handiengatik zigorrak kommutatu zituzten.

8. Nola gauzatu zen Francoren ondorengotza?
   Francok Juan Carlos I.a aukeratu zuen ondorengo. Franco hil ondoren, Juan Carlos errege bihurtu zen eta Trantsizio demokratikoa abiatu zen.

Espainiako Demokrazia eta Autonomia

1. Nola bihurtu zen Espainia erregimen demokratiko?
   Franco hil ondoren, alderdi politikoak legalizatu ziren eta hauteskunde demokratikoak egin ziren.

2. Zeintzuk dira 1978ko Konstituzioaren oinarrizko ezaugarriak?
   1978ko Konstituzioak Espainia monarkia parlamentario bihurtu zuen, herritarren eskubideak aitortuz eta autonomia-erkidegoak sortuz.

3. Zergatik desegin zen UCDren indarra politikan?
   UCD alderdiak barne-arazoak eta krisi ekonomikoaren ondorioak jasan zituen, eta horrek alderdiaren desegitea ekarri zuen.

4. Nolakoa izan zen Euskal Autonomia Estatutuaren prozesua?
   1979an Gernikako Estatutua onartu zen erreferendum bidez, Euskal Autonomia Erkidegoari autogobernua emanez.