A Segunda República e a Guerra Civil Española: Transformacións e Conflito

HISTORIA DE ESPAÑA

1. Explica como se implantou a Segunda República

As eleccións municipais deron o triunfo ás candidaturas republicanas nas cidades e capitais de provincia. O rei Afonso XIII exiliouse e formouse un goberno provisional integrado polos partidos do Pacto de San Sebastián e presidido por Niceto Alcalá Zamora, quen proclamou a Segunda República. Convocáronse eleccións a Cortes Constituíntes por sufraxio universal masculino que gañaron republicanos e socialistas, os cales elaboraron a Constitución de 1931.

2. Analiza a Constitución de 1931. Por que se afirma que foi unha constitución democrática?

A Constitución de 1931 elaborouse baixo os seguintes piares, o que confirma o seu carácter democrático:

• Estableceu unha república democrática e non confesional (laica).
• Recoñeceu dereitos e liberdades fundamentais como o sufraxio feminino, o matrimonio civil e a educación primaria obrigatoria e gratuíta.
• Estableceu a división de poderes entre o Congreso dos Deputados (unha soa cámara), o presidente da República (xefatura do Estado) e os tribunais de xustiza.
• Recoñeceu a autonomía dos municipios e das rexións.

3. Explica en que consistiu a reforma agraria do bienio reformista. Tivo o resultado esperado?

A reforma agraria pretendía incrementar a produción e mellorar a vida do campesiñado. Unha lei autorizaba a expropiar os latifundios sen cultivar para repartilos en arrendamento entre a poboación campesiña sen terra. O Instituto de Reforma Agraria (IRA) contou con diñeiro para poñela en marcha, aínda que os resultados foron máis lentos do esperado debido á complexidade técnica e á oposición dos propietarios.

4. Explica outras reformas que se produciron durante o bienio reformista

Con Alcalá Zamora na presidencia da República e Manuel Azaña como presidente do goberno, leváronse a cabo as seguintes medidas:

• Aprobouse o Estatuto de Autonomía de Cataluña.
• A reforma militar esixía aos mandos xurar lealdade á República e establecía o paso voluntario á reserva.
• Reformas laborais: establecéronse salarios mínimos, seguros de accidentes e a regulación do despedimento.
• Educación laica e gratuíta: incrementouse o número de escolas, profesorado e os orzamentos destinados a este fin.
• Aprobáronse o matrimonio civil e o divorcio.

5. Que problemas xurdiron durante o Bienio Conservador?

No novo goberno de Lerroux entraron tres ministros da CEDA, o que provocou que os republicanos de esquerda convocasen unha folga xeral. En Asturias produciuse unha revolución onde as organizacións obreiras ocuparon a conca mineira para formar un goberno revolucionario, sendo reprimida polo exército. En Cataluña, Lluís Companys (presidente da Generalitat) proclamou o Estado Catalán dentro da República Federal Española; como consecuencia, a Generalitat foi disolta e os seus líderes encarcerados. Finalmente, casos de corrupción no Partido Radical puxeron fin á coalición gobernante e convocáronse novas eleccións.

6. Analiza as causas que levaron á revolución de outubro de 1934

A entrada de tres ministros da CEDA no goberno de Lerroux foi vista pola esquerda como unha ameaza fascista. Isto derivou nunha folga xeral convocada polos republicanos de esquerda e os sindicatos. O foco principal estivo en Asturias, onde a revolución das organizacións obreiras buscou establecer un modelo revolucionario, o cal foi duramente reprimido polo exército.

7. Explica o comezo da Guerra Civil Española

A guerra comezou coa sublevación do protectorado de Marrocos, á que se sumaron outras gornicións da Península. O golpe foi liderado polos xenerais Sanjurjo, Franco e Mola, contando co apoio de parte do exército, carlistas, monárquicos, conservadores, falanxistas e a Igrexa. O fracaso do golpe na maior parte das grandes cidades provocou que o país quedase dividido en dúas zonas: a republicana e a sublevada.

8. Analiza como influíu a situación internacional na Guerra Civil

O Reino Unido e Francia propiciaron un Acordo de Non Intervención para evitar que o conflito se estendese por Europa, pero este incumpriuse:

• O bando sublevado recibiu armas e soldados da Italia fascista e da Alemaña nazi a cambio de minerais como magnesio e volframio.
• A República contou co apoio da URSS, Francia e México, ademais de persoas voluntarias estranxeiras integradas nas Brigadas Internacionais, un corpo de combatentes organizado pola Internacional Comunista.

9. Como afectou a Guerra Civil á economía española?

As consecuencias económicas foron devastadoras:

• Foron destruídas infraestruturas clave como pontes, estradas, portos e vivendas.
• A produción industrial descendeu un terzo.
• A produción agrícola caeu un 25% e a gandeira reduciuse á metade.
• Diminuíron drasticamente os investimentos, o consumo e o comercio exterior.