Racionalismo, Empirismo e a Revolución Científica: O Pensamento de Descartes

A vinculación do racionalismo e do empirismo coa Revolución Científica

No século XVII, as seguridades antigas aínda se expoñían nas universidades. Os intelectuais máis inquedos vivían unha situación de crise e malestar provocada por dúas causas fundamentais: a Revolución Científica e a destrución da unidade relixiosa. A Revolución Científica tiña moitos opositores e sufriu condenas en Italia.

A nova metodoloxía científica converterase en modelo para os filósofos desta época. A filosofía moderna pretendía levar a cabo investigacións que abandonasen o terreo da controversia e emprendesen un camiño seguro, buscando alcanzar na filosofía a seguridade matemática.

• Racionalismo: Iniciado por Descartes, inspírase no matematicismo do método.
• Empirismo: Iniciado por Hobbes, céntrase no aspecto experimental.

Descartes: Vida e evolución do seu pensamento

René Descartes nace en La Haye en 1596. Estuda no prestixioso colexio de La Flèche, rexentado por xesuítas, e licénciase en Dereito. Máis tarde, contará no Discurso do método que queda decepcionado do ensino escolástico recibido, atopando satisfacción unicamente nas matemáticas.

Toma a decisión de abandonar os estudos e dedicarse a viaxar para recoller outras experiencias. É un período no que procura liberarse de erros e ir ensaiando un novo método para reconstruír e unificar todas as ciencias, ao final do cal escribe as Regras para a dirección do espírito.

Instálase en Holanda, país que, pola súa tolerancia, se convertera en refuxio de filósofos. En 1637 publica o Discurso do método. Nesta época, tras a condena de Galileo en Roma, Descartes móstrase extraordinariamente prudente nas súas publicacións. O éxito e a novidade da filosofía cartesiana desataron numerosas polémicas dende a universidade, onde máis se lle atacaba. En 1649 chega a Estocolmo, convidado pola raíña de Suecia co fin de instruíla na súa filosofía, lugar onde morrerá ao ano seguinte.

O proxecto cartesiano

No Discurso do método, Descartes propón unha significativa comparación: considera que a sabedoría da época é un edificio falto de unidade e inservible. Por iso, hai que derrubalo e construír un edificio enteiramente unitario. O proxecto cartesiano supón a unificación de todas as ciencias nunha soa, baseándose nos seguintes puntos:

• a) Unidade da sabedoría: Todas as ciencias non son senón a sabedoría humana, que permanece sempre unha e a mesma por máis que sexan diferentes os obxectos aos que se aplica.
• b) Método universal: Existe un método universal e único para todas as ciencias. Descartes oponse totalmente á filosofía aristotélica, desenvolvendo as posibilidades da xeometría analítica e utilizando un método matemático para interpretar a realidade.
• c) Estrutura do proxecto: Aínda que existen ciencias distintas, todas forman unha unidade. O proxecto cartesiano debe seguir dúas fases:

1. Formulación dun método xeral para todas as ciencias.
2. Desenvolvemento das diversas ciencias, comezando pola metafísica e seguindo pola física.