A Prosa Galega (1936-1976): Exilio, Renovación e Nova Narrativa

A Prosa Galega (1936-1976): Silencio, Renovación e Nova Narrativa

O Contexto Histórico e as Etapas da Prosa

Dende a Guerra Civil ata os anos 50 (período marcado pola publicación de A xente da barreira de Ricardo Carballo), a literatura galega queda silenciada. Neste período, podemos diferenciar tres grandes etapas na prosa:

• A prosa dos escritores do exilio (Silvio Santiago, Ramón de Valenzuela…).
• A prosa dos anos 50 cos renovadores (Fole, Cunqueiro, Blanco Amor…).
• A prosa dos anos 60, coa emerxencia da Nova Narrativa Galega (Méndez Ferrín e Carlos Casares).

Os Renovadores da Prosa Galega (Anos 50)

Os renovadores da prosa foron o movemento máis significativo dos anos 50. Neste momento, autores como Álvaro Cunqueiro (cunha liña fantástica) e Eduardo Blanco Amor (cunha liña realista) danse a coñecer como narradores, e non só como poetas vangardistas. Tamén destacan Ánxel Fole e Xosé Neira Vilas.

Ánxel Fole: O Conto e a Tradición Oral

Ánxel Fole cultivou o conto, centrándose no mundo rural galego (paisaxe, costumes…). A súa obra baséase na tradición da narrativa popular oral, tanto en temas (lendas, supersticións…) como en técnica. Mestura humor con medo e realidade con maxia, e emprega o galego falado nas terras de Lugo. A súa produción consta de catro libros de relatos:

• A lus do candil e Terra brava (conxuntos de relatos sinxelos).
• Contos da néboa e Historias que ninguén cre (ambientados no medio urbano).

Álvaro Cunqueiro: Fantasía e Mito

Álvaro Cunqueiro posúe un estilo inconfundible no que mestura o real e a fantasía, incorpora mitos doutras tradicións e combina a lingua culta e popular. A súa obra narrativa divídese en:

• Novelas: Merlín e familia, As crónicas do Sochantre e Se o vello Sinbad volvese ás illas.
• Galerías de retratos: Escola de menciñeiros, Xente de aquí e de acolá e Os outros feirantes.

É coñecido tamén por ser o creador do Gatipedro.

Eduardo Blanco Amor: Realismo Social e Urbano

Blanco Amor é un dos máximos representantes do realismo social. A súa obra ambiéntase nun mesmo espazo urbano (Ourense), centrándose nos problemas das clases desfavorecidas (pobreza, fame, violencia…). Usa o perspectivismo e a lingua popular, e a súa influencia é notable nos autores da Nova Narrativa. Destacan as súas obras A Esmorga, Os biosbardos e Xente ao lonxe.

Xosé Neira Vilas: O Rural e a Emigración

A produción de Neira Vilas está afastada dos anteriores en técnica e temas, seguindo dúas liñas principais:

1. O mundo rural: Describe a pobreza e a violencia do campo galego. Destacan Memorias dun neno labrego, Cartas a Lelo e Querido Tomás.
2. A emigración: Aborda temas como a morriña e os problemas para regresar. Destacan Camiño bretemoso ou Remuíño de sombras.

Neira Vilas domina múltiples técnicas narrativas: diferentes puntos de vista (1ª, 2ª e 3ª persoa), distintas presentacións formais (diario, carta…) e usa unha linguaxe directa cunha estrutura aparentemente sinxela.

A Nova Narrativa Galega: Ruptura e Modernidade

A partir dos anos 60 e 70, a narrativa galega renovouse grazas á Nova Narrativa Galega. Este foi un grupo heteroxéneo de obras e autores que incorporaron modelos e procedementos técnicos da literatura universal. Esta escola iníciase coa obra Nasce unha árbore de Gonzalo R. Mourullo e remata con Cara a Times Square de Camilo Gonsar.

Características e Técnicas

Os autores da Nova Narrativa empregan:

• Diversas técnicas narrativas (monólogo interior, técnica cinematográfica, narrador en primeira persoa e pluriperspectivismo).
• Personaxes planas (que non evolucionan) e antiheroes (con vidas atormentadas, violentas e autodestrutivas).
• Un espazo urbano ameazante e claustrofóbico.
• A ruptura do tempo lineal (con saltos ao pasado).
• Temática existencialista (angustia vital, absurdo da existencia).

Autores Representativos

Forman parte deste grupo Gonzalo Mourullo, Camilo Gonsar, Xosé Luís Méndez Ferrín, Carlos Casares, Mª Xosé Queizán e Xohana Torres.

Xosé Luís Méndez Ferrín: Mitos e Realidade Política

A obra de Méndez Ferrín divídese en tres bloques temáticos principais:

1. A recreación de ambientes e personaxes da Materia de Bretaña, con aventuras artúricas e referencias ao mundo real (Percival e outras historias, Amor de Artur).
2. Narracións sobre o absurdo da vida humana e a violencia autodestrutiva (O crepúsculo e as formigas, Arrabaldo do norte).
3. O mundo mítico creado por Ferrín (Tagen-Ata), onde trata a realidade política con certos elementos autobiográficos (Retorno a Tagen-Ata, Elipses e outras sombras, Bretaña, esmeraldina).