Populazioa, Hiri Egitura eta Garapen Historikoa

Populazioaren Kontzeptuak

Populatzea: Biztanleak lurralde batean kokatzea eta hedatzea da. Populazioa bultzatzeko edo eragozteko hainbat faktore daude:

• Naturalak
• Historikoak
• Sozioekonomikoak

Populatze Landatarra

Populatze Landatarra: Biztanleak landa-eremuan kokatzea eta hedatzea da. Landako habitatean etxeak nola multzokatzen diren kontuan hartuta, populatze bildua edo sakabanatua izan daiteke.

Populatze Motak Landa Eremuan

• Bildua: Landa-eremuan etxeak multzokaturik daude, herriak osatuz.
• Sakabanatua: Landa-inguruan etxe banaka batzuk bakarrik daude, lur, baso eta larreez inguratuta.

Populatze Hiritarra

Populatze Hiritarra: Hiri-eremuan biztanleria kokatzea eta hedatzea da. Espainiako Estatuko biztanleen %80 hirietan bizi dira. Desberdintasun handiak daude hirien artean, tamainaren eta ekonomia-jarduera nagusien arabera.

Hiri Motak Tamainaren Arabera

• Hiri Txikiak: 10.000 eta 50.000 biztanleen artean. Ekonomia gehienak lehen sektorekoak dira.
• Hiri Handiak: Arian-arian hedatu dira, eta haietako asko inguruko inguruneekin elkartu dira, etenik gabeko hiri-eremuak osatuz.

Gaur Egungo Hiri Sarea Baldintzatzen duten Faktoreak

Historia

Hiri asko Antzinaroan sortu ziren, Erromatarren garaian batez ere. Hirietako erdigune historikoetan nabaria da iragan hori.

Lurraldearen Industrializazio Desorekatua

Industriak funtsezko eragina izan du gure inguruko hirien hazkundean. Industria hirietan kokatzearekin batera, zabalguneak, industria-guneak eta azpiegiturak sortu ziren.

Lurraldea Berrantolatzeko Saio Politikoak

Eskualderik atzeratuenen garapena sustatzeko, garapen-poloak sortu ziren. Madril ere bultzatu zen.

Turismoaren Hedapena

1960tik aurrera, Espainia turismo potentzia handia da, eta horregatik gertatu dira hirigintza arloko hain aldaketa handiak.

Metropoli Motak

• Estatuko Metropoliak: Herrialde osoaren gaineko eragina dute (adibidez, Madril eta Bartzelona).
• Eskualdeko Metropoliak: Herrialdeko eremu zabal batera hedatzen dute eragina (adibidez, Zaragoza, Valentzia eta Sevilla).

Hirigintzaren Garapen Historikoa

Kobre Aroa

Lehen populazio-guneak, herrixka txikiak, ez zuten egitura handirik eraikitzen.

Brontze Aroa

Herrixkak handitzen hasi ziren, eta bizitokiak gune garaietan, harresiz inguratuta, kokatzen hasi ziren.

Burdin Aroa

Hazkundea areagotu zen, ehun etxebizitza baino gehiago edukitzeraino.

Erromatar Aroa

Populazio-guneak toki estrategikoetan kokatu ziren.

Erdi Aroa

Hirigintza prozesua hasi zen. Hiribildu asko sortu ziren Euskal Herri osoan zehar, Donejakue Bidearen ondoan batez ere. XII. mendeko erregeek foruak eman zituzten hiribilduak sortzeko.

Aro Modernoa

Modu orekatuan hasi zen garapena. Lehen hiri planifikatuak agertu ziren, eta hiri asko harresietatik kanpo hedatu ziren.

XIX. Mendearen Bigarren Erdia

Hiriak berreraiki ziren, harresiak bota eta zabalguneak eraiki ziren.

Gaur Egun

Zaharberritze jarduerak sustatzen dira, eta aldirietako auzoak birgaitzen dira.

Hiri Egituraren Zatiak

Alde Zaharra

Erdi Aroan sortua, hiria erdigunearen inguruan hasi zen. Plano mota guztiak izan ditzake. Merkataritza jarduerak eta kultura ondareak biltzen ditu. Harresiak bota ziren zabalguneak eraikitzeko.

Zabalgunea

Auzo planifikatuak dira, plano ortogonalekoak. Hainbat solairuko etxeak dituzte, eta klase ertainen bizitokia izan ohi da. Etxebizitzak eta bulegoak egon ohi dira. Zabalguneak burgesek eraiki zituzten.

Aldiriak

Hirien kanpoaldea dira. Langileentzako auzoak dira, planifikatu gabekoak, dentsitate handikoak eta kalitate eskaseko etxebizitzak dituztenak (1960. urtetik aurrerakoak).