Politika: Kontzeptuak, Dimentsioak eta Teoriak

Politika

Politika gizarte bateko bizitza kolektiboa antolatzeko eta gatazkak kudeatzeko jarduera da. Antzina Estatuarekin lotzen zen batez ere, baina gaur egun bizitza sozialaren esparru guztietara zabaltzen da. Politikaren bidez erabaki kolektiboak hartzen dira eta komunitate bateko arazo komunei erantzunak ematen zaizkie. Horregatik, politika ez da soilik gobernuen edo erakundeen jarduera, baizik eta gizarte osoan gertatzen den prozesua.

Politizazioa

Politizazioa gai sozial bat gai politiko bihurtzen den prozesua da. Horretarako, lehenik desoreka edo injustizia baten kontzientzia hartu behar da, ondoren mobilizazioa sortu, eta azkenik erabaki publikoak eskatu. Prozesu honen bidez lehen eremu pribatuan edo sozialean kokatzen ziren gaiak, hala nola genero berdintasuna edo ingurumenaren babesa, agenda politikoaren parte bihurtzen dira.

Boterea

Boterea politikaren oinarrizko elementua da, erabakiak hartu eta betearazteko gaitasuna ematen duelako. Vallésen arabera, gatazkak kudeatzeko eta beharrezkoa denean erabakiak inposatzeko ahalmena da. Boterea ez da soilik kontrol edo menderatze gisa ulertzen; elkarlanerako eta erresistentziarako gaitasun gisa ere ulertu daiteke.

Legitimitatea

Legitimitatea boterea zilegitzat eta onargarritzat hartzea da. Botere batek legezkotasuna izan dezake, baina gizartearen onarpenik ez badu, ez da legitimoa izango. Weberrek legitimitatearen lau iturri aipatzen ditu: tradizioa, legal-arrazionala, karisma eta emaitzetan oinarritutakoa. Legitimitatea galtzen denean deslegitimazio-prozesuak gertatzen dira.

Politikaren hiru dimentsioak

Polity: Dimentsio instituzionala

Polity politikaren dimentsio instituzionala da. Estatuaren egitura, erakundeak, arauak eta sistema politikoaren antolaketa barne hartzen ditu. Politikaren "markoa" dela esan daiteke, bertan garatzen baitira prozesu politiko guztiak. Politikaren egitura da eta honakoak barne hartzen ditu:

• Estatua
• Erakundeak
• Legeak
• Arauak

Politics: Jarduera politikoa

Politics jarduera politikoaren prozesua da. Hauteskundeak, alderdien arteko lehia, gizarte mugimenduak eta gatazken kudeaketa hartzen ditu barne. Hau da, politika eguneroko praktikan nola egiten den azaltzen duen dimentsioa da. Barne hartzen ditu:

• Hauteskundeak
• Alderdi politikoak
• Gatazkak
• Negoziazioak

Policy: Emaitza politikoa

Policy politikaren emaitza da. Politika publikoak, legeak eta erakundeek hartzen dituzten erabaki kolektiboak biltzen ditu. Batzuetan erabaki eza ere emaitza politiko bat izan daiteke. Barne hartzen ditu:

• Legeak
• Erreformak
• Politika publikoak

David Eastonen eredua

Eastonek politika sistema baten moduan ulertzen du:

• Input: Herritarren eskaerak eta sostengua.
• Sistema politikoa: Erakundeek eskaerak aztertzen dituzte.
• Output: Hartutako erabakiak.
• Feedback: Herritarrek erabaki horien aurrean ematen duten erantzuna.

Ondoren, zikloa berriro hasten da.

Politika zientzia

Politika zientzia politika modu sistematiko eta zientifikoan aztertzen duen diziplina da. Bere helburua fenomenoak azaltzea, ulertzea eta aurreikustea da. XIX. mendean garatu zen, metodo zientifikoa gizartearen azterketan aplikatzen hasi zenean.

Positibismoa eta konstruktibismoa

Positibismoa

Comteren ideietan oinarritzen da. Defendatzen du errealitatea objektiboki azter daitekeela, datuen bidez azal daitekeela eta aurreikuspenak egin daitezkeela. Natur zientzien eredua jarraitzen du.

Konstruktibismoa

Errealitate soziala ez dela naturala defendatzen du. Gizarteak eraikitzen du: kulturaren, historiaren eta diskurtsoen bidez. Horregatik, ikertzailea ezin da guztiz neutrala izan.

Paradigma kritikoa

Ez du soilik mundua azaldu nahi; mundua eraldatu ere egin nahi du. Marxismoa eta feminismoa paradigma honen barruan kokatzen dira.

Korronte teorikoak

• Normatibismoa: Gizarterik justuena zein den aztertzen du.
• Instituzionalismoa: Erakunde politikoak aztertzen ditu.
• Behaviourismoa: Jokabide politikoa aztertzen du.
• Hautaketa arrazionala: Pertsonek interes propioak maximizatzen dituztela defendatzen du.
• Neoinstituzionalismoa: Erakundeen barruko arauek portaeran duten eragina aztertzen du.
• Marxismoa: Klase-gatazka eta botere ekonomikoa aztertzen ditu.
• Feminismoa: Generoaren eta boterearen arteko harremana aztertzen du.
• Estrukturalismoa: Egitura sozial eta ekonomikoek pertsonen portaera baldintzatzen dutela dio.
• Posestrukturalismoa: Diskurtsoek eta hizkuntzak errealitatea eraikitzen dutela defendatzen du.