Poesía galega do século XX: Ramón Cabanillas, Noriega Varela e as vangardas

Resumen

O documento presenta o contexto histórico e cultural da poesía galega do século XX, incluíndo o costumismo, o agrarismo e as Irmandades da Fala. Recolle os trazos e as etapas de autores como Antonio Noriega Varela e Ramón Cabanillas. Tamén explica as vangardas literarias europeas e a súa recepción en Galicia, a través do Grupo Nós e da Xeración do 25.

Puntos clave

As Irmandades da Fala (A Coruña, 1916) defenderon Galicia como nación e a reivindicación do galego no ensino.
Antonio Noriega Varela escribiu Montañesas (1909), obra de ruralismo costumista da súa primeira etapa.
Ramón Cabanillas combinou tradición e modernidade, con etapas agrarista, galeguista, mítica e de posguerra.
As vangardas buscan romper coa tradición e procuran a orixinalidade.
En Galicia as vangardas foron incorporadas polo Grupo Nós e a Xeración do 25, con correntes seguidoras europeas e autóctonas.
Luis Amado Carballo, figura dos novecentistas, impulsou o hilozoísmo e o neotrobadorismo.

Ponte a prueba

POESÍA DO SÉCULO XX: CONTEXTO E AUTORES

Contexto histórico e cultural

Costumismo e agrarismo: Movemento reivindicativo do campesiñado.
Irmandades da Fala (A Coruña, 1916): Definir Galicia como nación, fundar editoriais e o Seminario de Estudos Galegos, reivindicar o galego no ensino e consolidación da burguesía.

Autores clave

Antonio Noriega Varela

Montañesas (1909), ruralismo costumista (1ª etapa).
Versos curtos, galego rural, influencias do modernismo.
Poesía lírica da natureza (2ª etapa).
Dúas tendencias: costumismo e lirismo.

Ramón Cabanillas

Combinación de tradición e modernidade.

Elementos tradicionais: Léxico rural e mariñeiro, anécdotas, finalidade concienciadora.
Elementos estilísticos: Versatilidade métrica e rítmica, gusto polo sensual.
Traxectoria literaria:
- Agrarista (cacique vs. labrego en Vento mareiro).
- Galeguista (Castela vs. Galiza en Da terra asoballada).
- Mítica / Lenda artúrica (Da noite estrelecida).
- Posguerra (morriña en Samos).
Liñas poéticas:
- Poesía lírica: Poemas intimistas (amor, natureza, vivenzas), poemas cívicos (agrarismo, Irmandades da Fala), poemas costumistas (costumes rurais).
- Poesía narrativa: Tradición da materia de Bretaña (cultura inglesa), celtismo pondaliano (dignificar o pasado, valores sociais), cristianismo.

AS VANGARDAS

Movemento literario que busca romper coa tradición e procura a orixinalidade.

Vangardas europeas

Futurismo (Marinetti): Velocidade, progreso, estilo rápido.
Cubismo (Apollinaire): Caligramas.
Dadaísmo (Tristan Tzara): Irracionalidade e rebeldía, incoherencia, caos.
Creacionismo (Vicente Huidobro): Nova realidade, actuar como deus.
Ultraísmo (Guillermo de la Torre): Evitar a métrica tradicional, metáfora.
Surrealismo (André Bretón): Mundo dos soños.

Vangardas en Galicia

Incorporadas polo Grupo Nós e a Xeración do 25. Dúas correntes: seguidoras europeas e autóctonas.

Seguidoras europeas

Surrealismo e cubismo: Álvaro Cunqueiro, neotrobadorismo (Poemas do si e do non).
Creacionismo: Manuel Antonio (De catro a catro).

Autóctonas (Luis Amado Carballo)

Novecentistas: mozos que introducen as vangardas en Galiza.

Hilozoísmo: Personificación, formas tradicionais, lingua popular, rima asonante, sensorial.
Neotrobadorismo: Reformulación da tradición medieval, imaxes modernas.

Preguntas frecuentes

Que foron as Irmandades da Fala?

Foron un movemento fundado en A Coruña en 1916 que definía Galicia como nación, fundou editoriais e o Seminario de Estudos Galegos e reivindicou o galego no ensino.

Que características tiña a poesía de Ramón Cabanillas?

Combinaba elementos tradicionais, como léxico rural e mariñeiro, con elementos estilísticos como a versatilidade métrica e rítmica. Pasou por etapas agrarista, galeguista, mítica e de posguerra.

Que é o neotrobadorismo?

É unha reformulación da tradición medieval con imaxes modernas, introducida na poesía galega dentro das vangardas autóctonas de Luis Amado Carballo.