Plaka Tektonika: Definizioak, Ertzak eta Fenomeno Geologikoak

Plaka Tektonikaren Oinarrizko Kontzeptuak

• Uharte-arkua

  Magma itsas hondoan zehar irtetean, lerrokatutako sumendi uharteak sortzen dira, talka ertzarekiko arku paraleloan. Formazio horiek uharte-arkuak dira.

• Rifta

  Bi plaka tektonikoren dibergentziaren ondorioz pitzadurak eta failak dituzten lurrazaleko eremuak dira.

• Dortsala

  Jatorri bolkanikoko itsaspeko mendikatea da. Ertz dibergenteetan agertzen diren ur azpiko mendikate bolkanikoak dira.

• Subdukzioa

  Plaka bat bestearen azpian (manturantz) hondoratze prozesua da, normalean dentsoena.

• Rift Kontinentala

  Kontinente apurtzearen ondorioz sortutako fosa tektoniko bat.

• Konbekzio-korronteak

  Magmaren korronte ziklikoak dira. Lurraren tenperatura ez denez homogeneoa, leku batzuetan dentsitatea jaitsi eta magma gora doa.

Plaka Tektonikaren Azterketa eta Adibideak

1. Zenbat plaka daude eta zein ertz mota dituzte?

   Hiru plaka daude, ertz dibergenteak eta konbergenteak dituztenak.

2. Adibide geografikoa: Ozeanoa eta plakak

   Adibide gisa aipatutako plakak eta ozeanoa:

   • Nazcako plaka
   • Hego Amerikako plaka
   • Ozeano Bareko plaka

3. Zergatik sortzen dira mendikateak eta sumendiak?

   Mendikateak bi plaken talkaren ondorioz sortzen dira, ertz kontinentalaren materialak tolesten direlako. Sumendiak subdukzio guneetan sortzen dira, marruskaduraren eraginez tenperatura altuagoa delako eta magma sortzen delako.

4. Non aurkitzen dira arroka zaharrenak eta gazteenak?

   Arroka gazteenak lurrazal ozeanikoan daude, litosfera ozeanikoa etengabe berritzen delako. Arroka zaharrenak lurrazal kontinentalekoak dira, berritzen ez direlako. Orokorrean, kontinentetik zenbat eta hurbilago egon, zaharragoak izango dira arrokak.