Pertsonaiak, hizkuntza eta gaiak: inklusioa haur literaturan

Pertsonaien azterketa

Pertsonaiei dagokienez, protagonista narratzailea bera da: lagun leiala, behatzailea eta justizia-zalea, Martinen alde egiten duena eta haren desberdintasuna ulertu nahi duena. Martin bigarren pertsonaia nagusia da, eta haren ezaugarriak —ohitura errepikakorrak, hizkera propioa, memoria handia edo sentikortasuna— modu positiboan aurkezten dira, berezitasun gisa eta ez akats gisa.

Beste pertsonaiek (ikaskideak, irakaslea…) Martinen desberdintasunarekiko jarrera desberdinak erakusten dituzte: batzuek ez dute ulertzen edo burla egiten dute, eta horrek gatazka soziala agerian uzten du. Pertsonaien bidez, liburuak enpatia eta onarpena lantzen ditu, eta irakurlearengan lotura emozionala sortzen du.

Hizkuntza literarioaren ezaugarriak

Hizkuntza literarioa sinplea baina aberatsa da. Bereziki nabarmentzen dira:

• Errepikapenak eta egitura paraleloak.
• Formulazio argiak, testuari erritmoa eta musikaltasuna ematen diotenak.
• Deskribapen biziak eta konparazio umoretsuak, irudimena pizten dutenak.

Elkarrizketa laburrak eta hizkera naturala direla medio, testua oso egokia da ahoz kontatzeko, eta haurrek erraz jarraitu eta aurreikusi dezakete. Hizkuntza, beraz, ez da tresna komunikatibo hutsa: ilustrazioekin batera, esanahia osatzen duen elementu artistikoa da.

Gai nagusiak eta balioak

Gaiari dagokionez, liburuaren ardatz nagusiak adiskidetasuna, desberdintasunaren onarpena, inklusioa eta bullying-aren aurkakotasuna dira. Martinen berezitasunak —baliteke autismo-espektroarekin lotuta egotea— ez dira arazo gisa aurkezten, baizik eta ulertu eta maitasunez onartu beharreko ezaugarri gisa.

Narratzaileak erakusten du benetako laguntasuna desberdintasuna errespetatzean eta ulertzean oinarritzen dela. Tonu arin eta umoretsuaren bidez, istorioak mezu sakona transmititzen du, modu didaktiko gogorrik gabe.

Testuartekotasuna

Testuartekotasunari dagokionez, liburuak haur literaturako hainbat tradiziorekin egiten du bat. Batetik, “lagun bereziaren” kontakizunaren eredua jarraitzen du; bestetik, adiskidetasunari eta onarpenari buruzko ipuinen barruan kokatzen da. Testuartekotasuna ez da aipamen zuzenen bidez agertzen, baizik eta egitura, motibo eta tonuaren bidez.