Pentsamendu Politikoaren Historia: Teoria eta Egile Nagusiak

1. Kant: Ilustrazioa eta Autonomia

• Sapere aude: "Ausartu zaitez jakitera" esan nahi du. Kanten ustez, norberak bere kabuz pentsatu behar du, autoritateei itsu-itsuan jarraitu gabe, autonomia eta askatasun intelektuala lortzeko.
• Oztopoak eta tutoreak: Heldugabetasunetik ez ateratzeko oztopo nagusiak alferkeria eta koldarkeria dira. "Tutoreak" (apaizak, politikariak, influencerrak) besteen ordez pentsatzen duten horiek dira, boterea eta onura ekonomikoa lortzeko.
• Arrazoimen publikoa vs. pribatua: Arrazoimen publikoa herritar gisa askatasunez kritikatzeko erabiltzen dena da (adibidez, artikulu batean); pribatua, aldiz, laneko roloan aginduak betetzeko erabiltzen dena (adibidez, funtzionario bat).

2. Hobbes: Leviatana eta Segurtasuna

• Egoera naturala: Estaturik gabe, gizakia "guztien arteko gerra" egoeran dagoela dio Hobbesek, beldurra eta berekoikeria nagusi direla.
• Leviatana: Bakea eta segurtasuna bermatzeko, gizakiek itun baten bidez botere guztia subirano bati ematen diote.
• Itunaren izaera: Herritarren arteko ituna da, ez aldebikoa. Subiranoak botere absolutua du eta herritarrek ez dute matxinatzeko eskubiderik, horrek kaosera itzultzea lekarkeelako.

3. Locke: Liberalismoa eta Eskubide Naturalak

• Eskubide naturalak: Gizakiak jaiotzez hiru eskubide ditu: bizitza, askatasuna eta ondasunak (jabetza).
• Gobernuaren zeregina: Gobernua eskubide horiek babesteko tresna bat besterik ez da, eta herritarren onespenean oinarritu behar da.
• Errebolta eskubidea: Hobbesek ez bezala, Lockek dio gobernuak eskubide naturalak urratzen baditu, herritarrek haren aurka erreboltatzeko eskubidea dutela.

4. Rousseau: Nahimen Orokorra

• Gizakiaren ontasuna: Rousseaurentzat gizakia berez ona eta librea da, baina gizarteak korrunpitu egiten du.
• Gizarte-hitzarmena: Norbanakoek euren boterea komunitateari ematen diote "nahimen orokorra" (interes orokorra) sortzeko.
• Legea eta askatasuna: Legea herriaren borondatearen adierazpena denez, legea betetzea norbere burua gobernatzea da, eta horrek gizakia libreago egiten du.

5. Montesquieu: Botere Banaketa

• Botereen banaketa: Askatasuna bermatzeko, boterea hiru zatitan banatu behar da: legegilea, exekutiboa eta judiziala.
• Kontrol eta oreka: Botereek elkar kontrolatu behar dute (checks and balances) gehiegikeriak saihesteko.
• Ordezkaritza: Herritarrek ez dute zuzenean gobernatzen, baizik eta legegileak hautatzen dituzte parlamentuaren bidez.

6. Marx eta Engels: Klase Borroka

• Materialismo historikoa: Gizartearen garapena ekonomiaren eta ondasunen banaketaren menpe dago.
• Burgesia vs. proletarioa: Historia klaseen arteko borroka da. Zuzenbidea eta ideiak klase menderatzailearen (burgesiaren) tresnak dira euren interesak defendatzeko.
• Jabetza pribatua: Manifestu Komunistak jabetza pribatuaren abolizioa proposatzen du, produkzio-bitartekoak komunitatearen esku jartzeko.

7. Neoliberalismoa (Foucault, Brown, Laval)

• Subjektu ekintzailea: Pertsonak bere burua "kapital" gisa ikusten du, etengabe lehiatu eta hobetu behar duena.
• Desdemokratizazioa: Logika ekonomikoa bizitzaren esparru guztietara hedatzean, herritarren parte-hartze politikoa eta kontrol soziala ahuldu egiten dira.

8. John Rawls: Justizia Teoria

• Ezjakintasunaren estalkia: Printzipio justuak aukeratzeko, pertsonek ez lukete jakin behar gizartean zein posizio izango duten.
• Berdintasun erreala: Askatasun politikoa ez da nahikoa baliabide ekonomikoak oso desberdin banatuta badaude; horregatik, desberdintasun ekonomikoak ahulenei mesede egiten dietenean soilik onartzen dira.

9. Francis Fukuyama: Historiaren Amaiera

• Ideologien borrokaren amaiera: Komunismoaren erorketaren ondoren, demokrazia liberalak eta merkatu libreek ez dute alternatiba globalik.
• Thymos (aitortza): Demokrazia liberala arrakastatsua da gizakiaren oinarrizko beharra betetzen duelako: duintasuna eta aitortza sentitzea.