Ortega y gasset ideiak eta sinesteak

Enviado por Chuletator online y clasificado en Filosofía y ética

Escrito el en vasco con un tamaño de 4,03 KB

 

Ideiak eta sinesteak(ortega gaset):


Ortega y Gasset espainiar filosofo garrantzitsu bat izan zen, nahiz eta ez zuen atzerritar filosofoen lanen tankerakorik egin. Bere lana ideiei eta sineskerei buruzkoa da;
ideiak etasineskerak geure pentsaeraren osagai dira, hau da, gutako bakoitzak dituen kontenituak. Historian zehar, bi kontzeptu hauek oso nahasirik ageri zaizkigu, eta horregatik, Ortegak nolabaiteko bereizketa egiten du bere lanean.Hasteko, Ortegak bi ideia edo pentsaera mota bereizten ditu;ideiak eta sinesteak.
Ideiak norbaitek pentsatu eta hauetazgogoeta egin duen kontzeptuak dira, hau da, norbaitek pentsatuegin du eta ideiak izan ditu, nolabaiteko elaborazioa jaso dutelarik. Beste modu batera esanda, guk ideiak izaten ditugu,pentsaeraren fruitu direnak.Bestalde, Ortegak dioenez sinesteak kanpotik edo ingurutik hartu ditugun ideiak dira, erlijioa adibidez. Sineste hauek txikitatik izan ditugu barnean, eta inoiz ez dugu pentsatu hauen inguruan, hau da, sinesteak barruan ditugu, baina inoiz ez ditugu pentsatueta ez ditugu elaboratu, hor dauzkagu eta kito; sinesteek gugaituzte.Beraz, bi kontzeptuak definitu ondoren, Ortegak sinesteak ideiabihurtu daitezkeela azaltzen du. Geure barruan ditugun sinesteakhor daudenez, ez ditugu pentsatzen printzipio batean, baina beste gizarteetako edo kulturetako pertsonen sinesteak aztertzean, geure sineste propioak aztertzen hasten gara, hau da, geuresinesteak pentsatzen ditugu, eta horrela, egiak edo faltsuakdiren juzgatu ditzakegu, hau da, ideia bihurtzen ditugu. Beste modu batera esanda, sineskerak sustraituta dauzkagu, baina ez dira gureak, eta pentsatu egiten ditugunean, ideia bihurtzen dira.


Hurbilketa orokorra XX


Mendeko filosofoei:Urte gutxitan aldaketa handiak egon ziren, eta ordura arteko sineskeria guztiak kolokan jarriko zituzten doktrinak zabaldu ziren.Darwinek, bere teoriaren bitartez, naturaren funtzionamenduaren garrantzia nabarmendu zuen. Hautespena naturalaren bidez, honek gizakiaren sorrera azaltzen zuen, ordura arte erlijioak sorrerari buruz esandakoa kolokan utziz. Sortutako zirrara izugarrizkoa izan zen, jende askok ez zuen bere teorian sinetsi, izan ere, gizakia modu naturalean sortua zela zioen bere teoriak, eta honek erlijioak proposatutako pribilegioak ukatzen zizkion gizakiari.Marxek ekonomian oinarritutako historiaren interpretazioa egin zuen. Bere ustez, interes ekonomiko desberdinak dituzten taldeen arteko borroka bakarrik egon da historian.Nietzschek mendebaldeko kultur tradizioaren eta erlijioaren kritika garratza egin zuen. Filosofo honek erlijioari,filosofiari eta moralari kritika egin zien, eta honek mendeetan jendeari sinetsarazitako gezurra agerian utzi zuen.Freud psikoanalisiaren sortzailea izan zen, eta honek plazaratutako doktrina polemikoak errepresioa jarri zuen gizakiek jasaten dituzten neurosien atzean. Freudek mendeetan ukatu zaigun animaliatasuna errebindikatzen du, eta bere ustez, neurosiaren eragina jarrera naturalen aurka hartutako portaerak dira, hau da,desioen ukapena, eta hau gehienbat erlijioaren ondorioz gertatzen da.Kritika guzti hauek etsai komun bat dute; erlijioa, mendeetan pentsamenduaren gidari eta zelatari izan dena. Beraz, hemendik aurrera, XX. Mendeko gizakiak ezingo du orain arte sinetsitakoan sinesten jarraitu, izan ere, pentsalari hauek gizakiak pentsatzen zuena aztoratu dute.



Entradas relacionadas: