Oratoria Erroman: Zizeron eta Diskurtsoaren Artea

Oratoriaren bilakaera Erroman

Oratoria elokuentziaz hitz egiteko trebezia da, eta diskurtsoak, hitzaldiak eta sermoiak barne hartzen ditu. Bere helburu nagusia entzuleak erakarri eta hunkitzea da.

• K.a. III. eta II. mendeak: Laudationes funebres izeneko hileta-diskurtsoak ohikoak ziren.
• K.a. II. mendea: Greziako intelektualen eragina handitu zen Erroman.
• K.a. I. mendearen bukaera: Errepublikaren amaierarekin, eztabaidak ugaritu eta oratoria indartu egin zen.
• K.o. I. mendetik aurrera: Enperadoreen boterea handitzearekin batera, oratoriak indarra galdu zuen, erretorika-eskoletako ikasgai teoriko hutsa bihurtuz.

Zizeron (K.a. 106 - K.a. 43)

Zizeron Erromako politikagintzan eta gertakizun historikoetan funtsezko pertsonaia izan zen, hala nola Marioren eta Silaren arteko gerrate zibilean, Katilinaren matxinadan, eta Zesarren eta Ponpeioren arteko gerrate zibilean. Errepublikaren defendatzaile sutsua izanik, Marko Antonioren sikarioek hil zuten.

Zizeronen oratoria-lanak

Zizeronek bi atal nagusi dituen lan oparoa utzi zuen:

• Diskurtsoak:
  • Judizialak: Pro Archia poeta eta Pro Sex. Roscio Amerino.
  • Politikoak: In Catilinam (Katilinaren matxinada salatuz) eta Phillipicae (Marko Antonioren gehiegikeriak kritikatuz).
• Erretorika-lanak:
  • De oratore: Hizlari on batek behar dituen baldintzak aztertzen ditu (gaitasun naturalak, kultura eta teknika).
  • Brutus: Hizlariaren historia kritikoa eta Bruto eta Ponponio Atikorekin izandako elkarrizketak.

Bere diskurtsoei eta oratoriari esker, ondasunak galtzea eta erbestea jasan zituen, baina azkenik Erromara itzultzea lortu zuen.