Ongizate Estatua: Sorrera, Bilakaera Historikoa eta Krisia

Francés4,26 KB

Ongizate Estatua: Zer eta Nola Sortu Da?

Hainbat prozesu eman dira historian zehar ongizate-estatuaren sorrerara arte:

Bilakaera Historikoa

  • Erdi Aroan: Familia eta bizilagunen arteko elkar-laguntza ematen zen; gremioek langileak babesten zituzten, jauntxo feudalek beren menpeko langileak babesten zituzten eta karitatea baztertuentzat bideratzen zen. Pobreziaren inguruko lehen legeak garatu ziren.
  • Aro Modernoan: Babes feudala eta eklesiastikoa gutxitu egin zen. Ongizate publikoa indarra hartzen joan zen (neurri handi batean errepresio bidez, pobreak kalean ez egoteko). Ongintza altruismoan eta eskuzabaltasunean oinarritzen da (Espainian, 1849).
  • Aro Garaikidean: Frantziako Iraultzarekin batera sozietate berria sortu zen: pertsona marjinatua herritartzat hartzen da, dagozkion eskubide eta betebeharrekin. Asistentzia soziala sortu zen eta Elizak indarra galdu zuen, ongintza publikoa ezarriz (1934, Espainian). Lehen mailako beharrak asetzen saiatu arren, pobreen egoera ez zen nabarmen aldatu liberalismoaren eraginez. Filantropia garatzen hasi zen (karitate laikoa). Pixkanaka gizarte-zerbitzuak sortu ziren langile-mugimenduen bultzadaz; gizarte-segurantza jaio zen (Bismarck, Alemania, 1881). Ongizate-estatuarekin batera gizarte-segurantza, pentsioak eta hezkuntza bermatu ziren.

Ezaugarri Orokorrak

Hona hemen ongizate-estatuaren oinarrizko ezaugarriak:

  • Biztanle guztien ongizatea bermatzea du helburu.
  • Pertsona bat autonomia-maila egoki batera iristen ez denean, mekanismo publikoak martxan jartzen dira.
  • Beharrak zerk sortu dituen aztertzen da oinarrian.
  • Gizarte-ongizatearen bidez pobrezia desagerraraztea, pertsonen autonomia eta gizarte-integrazioa bultzatu nahi dira, berdintasunean oinarritutako neurriak hartuz.

Ongizate Estatua Espainian

Ilustrazioak bereizketa argia egin zuen lan egiteko gai zirenen eta gai ez zirenen artean; aldi berean, errepresioa erabili zen gai zirenek lan egin zezaten. XIX. mendetik aurrera, Estatuak zeregin handiagoak hartu zituen bere gain; krisi larria zela eta, Eliza ez zen gai eskaera guztiei aurre egiteko. Laguntza materialaz gain, ohitura txarrak zuzentzen eta lanaren balioak erakusten saiatu ziren.

1949an ongintza-lege orokorra egin zen (Europan baino beranduago). Ondorioz, Estatuak osasuna, hezkuntza eta asistentzia bere gain hartu zituen. Aurretik, 1937an, Gizarte Segurantza sortu zen.

Frankoren diktadura ezarri zenean, Espainia nazioartean isolatuta eta Europako proiektuetatik kanpo geratu zen. Garai horretan sortu ziren:

  • 1938: ONCE sortu zen (erakunde autonomoa).
  • 1942: CARITAS eratu zen (Elizaren babespean).

Demokrazia eta Zerbitzu Publikoen Sendotzea

Frankoren diktaduraren amaierarekin, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan, demokrazia eta ongizate-estatua benetan garatu ziren:

  • Zerga-sistema progresibo eta proportzionala ezarri zen.
  • Errenta birbanatu eta gizarte-prestazioak orokortu ziren: pentsioak eta derrigorrezko eskolaratzea (hasieran 14 urtera arte; ondoren 1990eko LOGSE legearekin 16 urtera arte).
  • 1978ko Konstituzioa onartu zen, non ongizatea herritar guztientzako eskubidetzat aitortu zen.
  • Erakunde nagusiak sortu ziren:
    • INSS: Instituto Nacional de la Seguridad Social
    • INSALUD: Instituto Nacional de la Salud
    • INSERSO: Instituto Nacional de Servicios Sociales

Ongizate Estatuaren Krisia

Ongizate-estatua krisian dago: ez du lortu gizarte-arazo guztiak erabat ezabatzea, eta sistema kapitalistak desberdintasunak etengabe sortzen eta mantentzen ditu. Krisi honen aurrean bi ikuspegi nagusi daude:

  • Ikuspegi neoliberala (eskuindarra): Enpresa publikoak ez dira efikazak eta, ondorioz, pribatizatu egin behar dira. Zerga zuzenak jaistea eta aurrekontu publikoak orekatzea defendatzen dute.
  • Ikuspegi sozialista: Murrizketa neoliberalek ez dute langabezia neurri berean jaitsiko, eta kostu oso handia eragiten diete gizarte-egoera ahulenean dauden taldeei; izan ere, murrizketak sektore kalteberenetan aplikatzen dira lehendabizi.

Descargar

PDF Word HTML