A Normalización da Lingua Galega: Marco Legal e Retos

O marco legal da normalización lingüística

Coa chegada da democracia, comeza a actuar un novo tipo de factor de normalización: a acción institucional. Nace así o novo marco legal para a lingua:

• A Constitución Española (1978): Recoñece España como un estado plurilingüe, sendo o castelán a lingua oficial do Estado, mentres que o resto das linguas serán oficiais nas súas respectivas comunidades de acordo cos Estatutos de Autonomía.
• O Estatuto de Autonomía de Galicia (1981): Define o galego como a “lingua propia” de Galicia e establece a súa cooficialidade co castelán.
• A Lei de Normalización Lingüística (1983): Recolle os dereitos lingüísticos en Galicia, a cooficialidade do galego na Administración autonómica e municipal, o seu uso no ensino e nos medios de comunicación, e a responsabilidade dos poderes públicos na súa protección e fomento.
• O Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (2004): Aprobado por unanimidade no Parlamento galego, propón medidas para potenciar a nosa lingua en distintos ámbitos sociais, aínda que a súa aplicación segue pendente en moitos sectores.

Factores positivos no proceso de normalización

O proceso de normalización do galego está lonxe de acadarse, aínda que existen factores positivos:

• Maior presenza do galego en sectores sociais urbanos e no mundo da cultura.
• Galeguización de persoas castelanfalantes.
• Diminución dos prexuízos lingüísticos e mellor valoración da lingua.
• Presenza nas novas tecnoloxías: O galego conta con versións en sistemas operativos (Linux, Windows), paquetes ofimáticos (LibreOffice, Microsoft Office), buscadores (Google), redes sociais e aplicacións móbiles.

Factores negativos e retos pendentes

Non obstante, persisten factores negativos que dificultan a normalización:

• A perda continuada de falantes e a ruptura da transmisión xeracional, o fenómeno máis preocupante.
• O desprazamento do galego en ámbitos que mantiñan a súa vitalidade, como o rural e os usos coloquiais, familiares ou laborais.
• A resistencia de vellos prexuízos lingüísticos e o nacemento doutros novos.
• O incumprimento total ou parcial da normativa legal establecida.
• Estancamento en sectores clave: ámbito sanitario, xudicial, empresa privada, Igrexa e ocio (música, cine, deporte).

Intervención dos sectores sociais

Para acadar con éxito a normalización do galego, cómpre a intervención dos diferentes sectores:

1. Acción das institucións públicas: (Xunta de Galicia, Secretaría Xeral de Política Lingüística, Parlamento, universidades, deputacións e concellos). Deben garantir o uso e promoción da lingua a través dos plans de normalización.
2. Acción de colectivos non institucionais: Xurdiron moitas entidades que impulsan a normalización, sendo unha das máis importantes A Mesa pola Normalización Lingüística.
3. Acción individual: O compromiso de cada falante.