Mutazio genikoa eta kromosomikoa: definizioa, motak eta eboluzioa

Zer dira serumak? Serumak prestakin artifizialak dira eta antigorputzak dauzkate. Zer dira txertoak? Txertoak germenaren antigenoen prestakinak dira; patogenotasuna kendu zaie, baina ez gaitasun immunogenoa. Zer da transplante bat egitea? Transplantea edo mentua zelula biziak, ehunak edo organoak transferitzea da; organismoaren zati batetik bestera egin daiteke, edo organismo batetik bestera. // Zer dira zelula amak eta nola lagundu dezakete terapietan? Zelula amak izaki batean propioak diren beste edozein zelula mota ekoitzi ditzaketen zelulak dira. Hauek zelula anitzeko izaki bizidun guztietan daude, eta gaitasuna dute zatitzeko eta zelula espezializatuetan desberdintzeko, baita zelula ama gehiago sortu eta berritzeko ere. Horrelako zelulek parte har dezakete hondatuta dauden ehunak konpontzeko edo birsortzeko, medikuntza birsortzailean eta terapia genikoan, besteak beste. Zer da terapia genikoa? Azaldu ezazu, labur, nola txerta litezkeen beste jatorri bateko geneak giza zeluletan anomaliak zuzentzeko eta gaixotasunak sortzen dituzten geneak eraldatzeko. Terapia genikoa izaki gaixo baten genoman gaizki dagoen edo falta den gene bat txertatzea da. Garraiatzaile baten bidez, hala nola birus bat, beste jatorri bateko geneak txerta daitezke giza zeluletan. Itu-genea duten zelula ama eraldatuak erabilgarriak izan daitezke, baldin eta gene hori, gero, egoki espresatzen bada birsortutako ehunetan. 3 modutara txertatzen dira: -Ex vivo→ pazientearen zelulak ateratzean eta haztean datza, ondoren organismoan berriz sartzeko. -In vivo→ geneak odolaren bitartez sartzen dira, bektoreekin batera. Bektoreek molekulak dituzte azalean, eta hauek, itu-zelulak atzematen dituzte. -In situ → geneak zuzenean sartzen dira ehunean. // Mutazioak:
Definitu zer den mutazio genikoa eta kromosomikoa. Adierazi bien arteko desberdintasunak.
Mutazioa: Zelula baten DNAren sekuentziako aldaketak dira, eta zelula horretatik sortzen diren zelulei transmititzen zaizkie.
Mutazio genikoa: Gene bakarrean ematen dira eta DNAren bikoizketan eman ohi dira.

Mutazio kromosomikoa

Kromosomen zati batean eragiten dute; kromosomen barne egituran aldaketak ematen dira eta kromosomen kopurua ez da aldatzen.Desberdintasunak: genikoa gene bakar batean ematen da mutazioa eta kromosomikoa berriz, kromosometako zati batean. Aipatu mutazio geniko mota batzuk eskema baten laguntzarekin. Ordezkapena: base bat aldatzea. Trantsizioak: Base puriko bat beste base puriko batekin ordezkatzea, edo base pirimidiniko bat beste base pirimidiniko batekin ordezkatzea. Transbertsioak: Base puriko bat base pirimidiniko batekin ordezkatzea, edo alderantziz. Tartekatzea: Nukleotido bat edo gehiago tartekatzea.
Delezioa: Nukleotido bat edo gehiago galtzea. Mutazio kromosomiko motak. Adieraz ezazu zer alde dagoen banako “trisomiko” baten eta “triploide” baten artean. Arrazoitu erantzunak. Delezioa: Kromosomaren zati bat galtzea. Bikoizketa:
Kromosoma berean material genetikoaren zati bat bikoiztuta dagoenean. Translokazioa: Kromosoma zati batek kokapena aldatzen du: homologoak ez diren bi kromosomen artean zatiak trukatzen direnean edo kromosoma baten zati bat beste bati itsasten zaionean. Alderanzketa edo inbertsioa: Kromosomaren zati batek noranzkoa aldatzen du. Trisomia: gametoek pare bateko kromosoma biak jasotzen baditu eta aneuploidiak dira.

Triploideak: euploidiak dira eta poliploidien motari dagokio. Azaldu ezazu, labur, mutazioen eginkizuna izaki bizidunen eboluzioan.  Mutazioek birkonbinazio genetikoarekin (meioisiko I.Profasean) batera aldakortasun genetikoa ugaritzen dute populazioetan eta posible egiten dute eboluzioa. Hautespen naturalak inguruneko baldintzetara hobeto egokitzen diren aleloak hautatutako ditu eta espezieak aukera gehiago izango du aurrera egiteko nahiz eta inguruneko baldintzak aldatu.