Monarkia Absolutua, Despotismo Ilustratua eta Parlamentarismoa

Monarkia absolutua eta haren mugak

Monarkia absolutuak oso boteretsuak ziren, politika eta gobernua zuzentzen baitzituzten. Gobernu eta instituzio zentralizatuak erabili zituzten, hala nola armada iraunkorra eta burokrazia, monarkaren erabakiak inposatzeko eta desobeditzaileak menderatzeko.

Monarkiaren mugak

Hiru alderdik mugatu zuten monarkiaren boterea:

• Boterearen erresistentzia.
• Errege-erreginen gobernuaren gaineko kontrol eraginkorraren eza.
• Ordezkarien beharren onespena eta demokrazia eza.

Gobernu absolutuaren jarduera

Errege-erreginek bi neurri hartu zituzten modu eraginkorrean gobernatzeko:

• Beren lurraldeen gaineko kontrola handitzen saiatu ziren.
• Boterea zutenekin itunak egitea bilatu zuten.

Hala ere, nobleziak eta kleroak zergarik ordaindu gabe jarraitu zuten, eta justiziaren eskumena ere ez zegoen monarkiaren eskuetan.

Despotismo Ilustratua

XVIII. mendean, monarkia absolutuak Europako herrialde gehienetan ezarri ziren. Monarkek botereari eutsi zioten, baina arazo ekonomiko eta sozial asko zeudenez, despotismo ilustratua deituriko erreforma politikoak asmatu zituzten, filosofian eta Ilustrazioan oinarrituta.

• Estatua sendotzea: Administrazioa zentralizatu eta armada profesionalizatu zuten, parlamentuen eta beste erakunde batzuen boterea murriztuz.
• Ekonomia eta gizartea: Industriaren eta merkataritzaren garapena sustatu zuten, zientzian eta hezkuntzan aurrerapenak eginez.

Dena den, erreformek ez zuten Antzinako Erregimenaren oinarria aldatu.

Erregimen parlamentarioak

Monarkia absolutua ez zen Europa osoan ezarri. XVII. mendean, erregimen parlamentarioak sortu ziren:

Ingalaterra

Errege-erreginak absolutismoa sendotzen saiatu ziren, baina Parlamentuak bi iraultza bultzatu zituen bere eskubideen alde:

• Lehenaren ondorioz, Karlos I.a hil zuten 1649an.
• Bigarrenaren amaieran, Jakue II.a erregea kargutik kendu eta erbesteratu zuten 1688an.
• 1689an, Gilen III.a errege berriak Eskubideen Adierazpena sinatu zuen, erregearen boterea Parlamentuaren esku utziz.

Probintzia Batuak

Espainiaren aurkako matxinadaren ondoren, errepublika bat ezarri zuten. Zazpi probintziak osatzen zuten, bakoitzak bere parlamentua zuelarik, eta Estatu Orokorretan biltzen ziren erabakiak hartzeko.