Modernitatetik Hipermodernitatera: Gizartearen Bilakaera

Modernitatearen sorrera eta Ilustrazioa

Modernitatea XVIII. mendearen amaieran eta XIX.aren hasieran sortu zen, Ilustrazioaren eta Industria Iraultzaren eraginez. Garai hartan aldaketa sakonak gertatu ziren ekonomian, politikan, zientzian eta gizartean, aurreko bizi-ereduetatik urrunduz.

Lisboako lurrikara eta sekularizazioa

1755eko Lisboako lurrikarak eragin handia izan zuen pentsamendu modernoan. Gertaera horrek sekularizazioa indartu zuen, erlijioaren boterea ahulduz eta gizakiaren arrazoimenean zein gaitasunetan konfiantza areagotuz.

Liberalismoa eta pentsamendu kritikoa

AEBko Independentzia Gerran liberalismoa garatu zen, gizakiaren autonomia aldarrikatuz. Testuinguru horretan, Immanuel Kantek (1781) Arrazoimen hutsaren kritika argitaratu zuen, pentsamendu kritikoa ezagutzaren oinarri gisa defendatuz.

Industria Iraultza eta Positibismoa

XIX. mendean, Industria Iraultzak gizartea eraldatu zuen. Auguste Comteren positibismoak zientzia eta behaketa jarri zituen ezagutzaren erdigunean. Pentsalari garrantzitsuek, hala nola Karl Marxek, Charles Darwinek, Friedrich Nietzschek eta Sigmund Freudek, modernitatearen oinarri intelektualak finkatu zituzten.

Postmodernitatea: Ziurgabetasunaren garaia

Modernitatearen ideiek indarra galdu zutenean, postmodernitatea sortu zen. Mundu Gerrek arrazoimenarekiko eta aurrerapenarekiko konfiantza hautsi zuten, ziurgabetasuna eta erlatibismoa nagusituz.

Egiaren eta utopiaren krisia

• Egia absolutuen galera: Ez dago egia objektibo bakarrik.
• Utopiaren amaiera: Etorkizuneko proiektuen ordez, oraina eta berehalako plazerak lehenesten dira (Gilles Lipovetsky, 2006).

Modernitate likidoa

Zygmunt Baumanek (2000) “modernitate likidoa” kontzeptua garatu zuen. Gizarte honetan, harremanak eta identitateak ezegonkorrak dira, eta norberaren nortasuna definitzea erronka bihurtu da (Joseba Azkarraga, d.g.).

Hipermodernitatea eta egungo erronkak

Gaur egun, hipermodernitatean bizi gara, non kontsumoa eta teknologia gizartearen ardatz diren. Presio sozialak antsietatea eta hutsune existentziala areagotu ditu.

Hiperkontsumismoa eta zoriontasunaren obsesioa

Erich Frommen ideien arabera, “izatea” baino gehiago “edukitzea” baloratzen da. Zoriontasuna betebehar bihurtu da, eta horrek tristura ezkutatzera eta frustrazioa sortzera garamatza.

Gizakiaren eta espiritualtasunaren bilakaera

Byung-Chul Hanek (La sociedad del cansancio) azaldu bezala, produktibitatearen presioak gizakia sistema ekonomikoaren pieza bihurtu du. Hala ere, Joxe Arregik (2018) dioenez, gizakiak oraindik ere zentzua eta barne bakea bilatzeko beharra du, espiritualtasunaren forma berrien bidez.