Mintz Plasmatikoa eta Metabolismo Zelularra: Egitura eta Funtzioak

Mintz plasmatikoaren egitura eta osagaiak

Mintz plasmatikoa lipido-geruza bikoitz bat da, eta molekula proteinikoak ditu txertatuta. Geruza bikoitz horren gune polarra lipido anfipatikoz osatzen da. Geruza bakoitzeko erradikal polarrak ur-ingurunerantz kokatzen dira; lipofiloak, aldiz, erradikal lipofilikoen aldera kokatzen dira. Mintzaren egitura osatzen duten osagai nagusiak fosfolipidoak eta glikolipidoak dira.

Proteina integralak geruza bikoitzean murgilduta daude. Hauetako batzuk transmintz-proteinak dira: geruza bikoitza zeharkatzen dute, alde polarrak zelula barnerantz eta kanporantz dituztela.

• Burua: polarra.
• Gantz-azidoa: apolarra.

Mintz plasmatikoaren funtzio nagusiak

Lipido-geruza bikoitzari esker, mintzak funtzio hauek betetzen ditu:

• Kanpoko eta barneko ur-inguruneak bananduta mantentzea.
• Endozitosia eta exozitosia egitea.

Proteinei esker, berriz, honako hauek ahalbidetzen dira:

• Molekulen eta ioien sarrera eta irteera erregulatzea.
• Zelula-ezagutza egin ahal izatea.
• Zelula barneko zitoeskeletoarentzat eta zelulaz kanpoko matrizearentzat finkatze-puntuak izatea.
• Seinaleen transdukzioan esku hartzea.
• Zelularteko loturak sortzea.
• Entzima-jarduerak egitea.

Substantzien garraioa mintzean zehar

Garraio pasiboa difusio mota bat da. Garraio hau gradientearen aldekoa da; hau da, substantzia gehiago dagoen ingurunetik gutxiago dagoenera doa eta, ondorioz, ez du energiarik behar.

Difusio sinplea eta erraztua

Difusio sinplea molekula txikiak gradientearen aldera igarotzea da. Geruza bikoitzean zehar molekula lipidikoak, oxigenoa, nitrogenoa, ura, karbono dioxidoa eta urea igarotzen dira. Prozesu hau geruza bikoitzean zehar zein kanal proteinikoetan gerta daiteke.

Difusio erraztua, aldiz, substratu bakoitzarentzat espezifikoak diren transmintz-proteinei esker egiten den iragatea da. Proteina horiek (proteina garraiatzaileak) zelularen barnera edo kanpora eramaten dute substratua, betiere gradientearen arabera.

Garraio aktiboa

Bestalde, garraio aktiboa gradientearen aurkakoa da, eta prozesu hau aurrera eramateko ATP (energia) molekulak beharrezkoak dira. Garraio mota horren adibide ezagunenak sodio (Na+) eta potasio-ponpak (K+) dira.

Endozitosia eta exozitosia

Exozitosia makromolekulak eta gorputz txikiak kanporatzeko erabiltzen da. Horretarako, barne-egitura horiek dituen besikularen mintzak eta zelula-mintzak bat egin behar dute. Endozitosia, aldiz, makromolekulak eta gorputz txikiak biltzeko erabiltzen da. Bi mota nagusi daude:

• Pinozitosia: likidoen eta substantzien ingestio-prozesua da, besikula txikietan gordetzen dena.
• Fagozitosia: elikagai-partikula handien ingestio-prozesua da; elikagaiak fagosometan sartzen dira. Helburua ingurunetik elikagaiak eskuratzea da.

Metabolismoa: Anabolismoa eta hartzidura

Anabolismoa biomolekula txikiagoetatik abiatuta molekula organiko konplexuak sintetizatzea da. Prozesu honetan ATParen energia kontsumitzen da.

Hartzidura laktikoa

Glukosa degradatuta azido laktikoa eratzea da hartzidura laktikoa. Normalean, zenbait mikroorganismo esnean dagoen laktosa hartzitzen hasten direnean gertatzen da; esnea garraztu egiten da eta kaseina proteina koagulatu egiten da.

Elektroi-garraiorako katea eta ATP sintesia

Elektroi-garraiorako katea, edo arnas katea, modu ordenatuan kokatutako molekulaz osatutako kate bat da (gehienak proteinak). Zelula eukariotoetan barne-mintz mitokondrialean kokatzen da, eta prokariotoetan, berriz, mintz plasmatikoan. Molekula bakoitzak aurrekoaren elektroiak hartzen ditu (erreduzitu egiten da) eta hurrengoari transferitzen dizkio (oxidatu egiten da).

Arnas katean sartzen diren elektroiak NADH eta FADH2 molekuletatik datoz. Hauek elektroiak eta protoiak (H+) ematen dituztenean, NAD+ eta FAD koentzima oxidatu bihurtzen dira.

ATP sintasaren papera

Mintzarteko eremuan protoi (H+) asko daudenean, potentzial-diferentzia sortzen da. Protoiak matrize mitokondrialera itzultzen dira ATP sintasa izeneko entzimen kanaletan zehar. Prozesu honi fotofosforilazioa edo fosforilazio oxidatiboa deitzen zaio testuinguruaren arabera:

• NADH bat iristean, hiru protoi-anezka aktibatzen dira eta 3 ATP sintetizatzen dira.
• FADH2 molekula II konplexuari gehitzen zaionez, bi protoi-anezka soilik aktibatzen ditu eta 2 ATP eratzen dira.