Mendeko perpausak eta argudio-testuen egitura
Enviado por Programa Chuletas y clasificado en Lengua y literatura
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 2,84 KB
Mendeko perpausak
Kausazko perpausak: Kausazko perpausek perpaus nagusiak dioskuna zergatik gertatu den adierazten digute.
| Aditz-mota | Menderagailuak |
|---|---|
| Jokatua | -(e)lako, -(e)z gero, eta, zeren; bait-, zeren... bait- |
| Ez-jokatua | -t(z)eagatik, -t(z)earren |
| Jokatua nahiz ez-jokatua | -(e)la kausa, -(e)la medio |
Kontsekutiboak
Perpaus nagusiak eragindako ondorioa zein den adierazten dute. Kontsekutiboak eratzeko, mendeko aditzari bait- erantzi ordez, -n erants dakioke. Hala egiten da bait- erabiltzen ez den euskalkietan. Bestalde, menderagailu horiekin batera, ezen agertu ohi den lekuan non ere aurki daiteke. Baina zalantzarik gabe, askatasun gehien erakusten duen osagaia lehenengoa da: hain.
Helburuzkoak
Helburuzko perpausek helburua, xedea edo asmoa adierazten dute. Beraz, zertara? edo zertarako? galderei erantzuten diete. Menderagailu guztiak aditz ez-jokatuekin erabiltzen dira. Dena den, testu jasoetan, bereziki idatzizkoetan, helburuzko perpausak eratzeko subjuntiboa erabiltzen da.
Argudio-testua
Ikuspegi bat defendatu edo hartzailearen ikuspegia aldaraztea helburu duten testuak dira. Deskribapenak, azalpenak edo narrazioak ere lekua har dezakete. Funtzio nagusia eragilea bada ere, funtzio poetikoa eta erreferentziala ere izan daitezke.
Egituraketa
- Egitura deduktiboa: Tesia edo ideia nagusia aurkeztu ostean, tesi hori arrazoitzen duten argudioak eskaintzen dira.
- Egitura induktiboa: Argudioak azaldu ondoren aurkezten da defendatzen den tesia.
- Egitura zirkularra: Aurreko egitura biak biltzen ditu: tesia aurkeztu eta argudiatu ostean, ondorio eta tesi berri moduan hasierakoa berreskuratzen du, bai errepikatuz, bai zertxobait aldatuz.
Argudiaketa-baliabideak
| Baliabidea | Funtzioa |
|---|---|
| Aipuak | Erakunde edo pertsona adituen hitzetan oinarritzeak indartu egiten du esaten duguna. |
| Atsotitzak | Herri-jakinduria islatzen dutenez, dioguna indartzen dute. |
| Datu zehatzak | Objektiboak diren neurrian ezin dira ukatu. |
| Adibideak | Diogunaren erakusgarri erabiltzen dira. |
| Plural maiestatikoa | Igorleak bere ikuspegia orokorra balitz bezala aurkezten du. |
| Modalizatzaileak | Ziurtasuna adierazteko edo besteen arrazoiak zalantzan jartzeko balio dute. |