Mekanizazio prozesuen gidaliburua: kostu kalkulua, akabera eta teknologia ez-tradizionalak
Mekanizazio prozesuen gidaliburua
1. Denbora eta kostuen kalkulua
Kostua kalkulatzeko hainbat metodo daude: PRIMA (PRocess Information Maps), parametric calculation (manufaktura kostuaren estimazioa) eta analytic calculation (kostu zehatzagoa).
Kalkulu analitikoak prezio zehatzena ematen du, kostu zuzenak (materiala, lan-eskua, azpikontratazioak), zeharkako kostuak (komertzialak %10, indirektoak %25) eta irabazia (%15) kontuan hartuz.
Mekanizazio denbora
Mekanizazio denbora honela kalkulatzen da: Tt = Tset-up + Tlan manuala + Tmakinaren denbora + Tinprobisto.
- Estimazioa (teknikoa): antzeko piezekin konparatuz.
- Timing: kalkulua diru eta denbora behar duena.
- Aurrez definitutako denbora elementalen batuketa: taulak erabiliz, azkarra eta zehatza.
Mekanizazio eragiketen formulak
- Torneado: T = (L + C + e1) / V = (L + (P / tan ρ) + e1) / F, non F = N · fn.
- Refrentado: T = (R + (p / tan ρ) + r + e1) / F.
- Fresa periferikoa edo lateral: T = (L + √(R² − (R − p)²) + e1 + e2) / F, non F = N · fz · z.
- Fresado de cara: T = (L + 2R + e1 + e2) / F.
- Taladroa: T = (L + (r / tan(H/2)) + e1 + e2) / F.
2. Teknologia abrasiboak
Materiala kentzeko teknologia abrasiboak erabiltzen dira: rektifikatzea, esmerila, xaflatzea (chorreado), zepilatzea (cepillado), akabera, zinta-ostrantzea (telas), bruñido, pulido, lapeado eta superakabera.
Materialik gogorrak eta hauskorrak mekanizatzeko, toleranzia estuak lortzeko erabiltzen dira. Ale abrasibo bakoitzak herramienta indibidual gisa jokatzen du.
Rektifikatzea
Ale abrasiboak erabiltzen ditu. Zenbaki altua = lixa fina; zenbaki baxua = lixa lodia.
- Lodia: material leunak eta dortilak.
- Fina: material gogorrak eta hauskorrak.
- Mota: 1 tangentziala, 2 frontala, 3 sakonera handikoa, 4 zilindrikoa, 4 zentro gabekoa.
Beste prozesu abrasiboak
- Esmerila (taillerra): xehetasunak akabatzeko.
- Xaflatzea (chorro): mate akabera uzten du.
- Zepilatzea: pintura edo oxidoa kentzeko.
Akabera
- Masako akabera: zentrifugoa, austea eta elementuak batera; zentrifugo, disko, bibrazio eta tanbor bakarrekoak.
- Zintak (telas): lixa zintadunak; akabera onak, kentze handia.
- Bruñido: zuloen akabera egiteko; markak uzten ditu.
- Pulido: zela abrillantatzeko pasatuz.
- Lapeado: zela pasta batekin lixa bezala jokatuz.
- Superakabera: pieza lotura batean, gainazala harri-oszilazioarekin, lubrikazioarekin.
Beste mekanizazio batzuk
- Fluxu bidezko mekanizazioa: partikula abrasiboak pieza barnetik edo kanpotik pasatuz.
- Leunketa elektrikoa: pila efektua; piezak ioiak galtzen ditu, elektrodoan geratzen dira.
- Artezketa elektrolitikoa: bainu batean korrontearekin; harria pieza eta mahaia eroaleak.
- CMP (leunketa kimiko-mekanikoa).
- Pulido magnetikoa: iman batek partikula abrasiboak nahasten ditu eta toki zailetatik pasatzen ditu.
3. Teknologia ez-tradizionalak
Erresistentzia handiko, zaila edo malgua den materialetarako erabiltzen dira.
Mekanikoak
- USM (ultrasoinu bidezko mekanizazioa): maiztasun altuekin bibratuz; piezari ez dio ukitzen. Material gogor eta hauskorretarako. Akabera onak, desgaste handia.
- AJM (abrasive jet machining): ejekzio bidezko xaflatzea.
- WJM: ur-jet bidezkoa.
- AWJM: ur-jet abrasiboa.
Kimikoak
- CM (mekanizazio kimikoa): kimikoak erabiliz material kentzea. Tolerantzia txarra, merkea, akabera ona.
Elektrokimikoak
- ECM: disoluzioan erreakzioa; elektrodoak pieza ukitu gabe. Pila efektua. Ez du errebabarik sortzen, material-kentze handia, eroaleak soilik, garestia, potentzia handia.
Termoelektrikoak
- Plasma arku bidezkoa: soldatzeko edo mozteko. Gasak energia asko behar du. Zirkuitu bat eta txinparta sortzen dira; eremua asko berotzen da.
- LBM (laser beam machining): laserrarekin gasa ezeztatuz.
- EDM (electrical discharge machining): elektrodo/dielektriko/pieza sistema; elektrohigadura, hari-elektrohigadura.
- EBM (electron beam machining): wolframioak elektroiak askatzen ditu, eremu magnetikoa eta kanpo eremuak elektroiak kontzentratzen ditu eta piezan txokatzen dira.
- IBM (ion beam machining): ioien bidez.
4. Mozketa lineala
- Limatzea: horizontala; herramienta 90º-tan inklinatuta.
- Zepilatzea: pieza mugitzen da.
- Brotxaketa (brochado): HSS, produkzio serieetan; kutxilla gero eta handiagoa. Aurpegiko edo barneko brotxaketa.
- Zerra: angelu ezberdineko aginak. Mozketa malgua (H-V), zuzena (kalar) eta zirkularra (harategi).