Manuel Curros Enríquez e Outros Autores Clave do Rexurdimento Galego

Manuel Curros Enríquez

Aires da miña terra

Temas principais:

• Poesía intimista e de circunstancias persoais: Poemas autobiográficos sobre o nacemento dun fillo, a morte dun fillo, a morte da nai, a soidade e a anguria, o sentido da existencia… Por exemplo: “A Rosalía”, “Ben chegado”, “Tempro deserto”.
• Poesía cívica ou social: Expón as súas ideas galeguistas, democráticas e progresistas. Denuncia a inxustiza e a opresión dos poderes sociais e económicos sobre a poboación galega, a falta de liberdade, a tiranía dos caciques, a falta de progreso, o fanatismo relixioso e os privilexios da Igrexa, as penosas condicións dos labregos galegos, a emigración... Por exemplo: “A igrexa fría”, “O Maio”.
• Poesía costumista: Tres longos poemas que versifican unha lenda (“A Virxe do Cristal”), unha tradición (“Unha voda en Einibó”) e un tipo popular (“O gueiteiro de Penalta”).

O divino sainete

• Longo poema narrativo de intención burlesca.
• Parodia da Divina comedia de Dante. Curros é guiado polo poeta F. Añón na súa peregrinación a Roma.
• Sete vagóns do tren = sete pecados capitais representados por personaxes coñecidos.
• Obxectivo: Facer crítica da Igrexa, defensa do Rexurdimento e das súas figuras, e satirizar inimigos persoais e literarios.
• A obra móstranos un mundo alegórico cheo de inmoralidade que, por contraste, debe motivar o lector para loitar por unha sociedade máis xusta e solidaria.

Outros Autores do Rexurdimento

Poesía

A poesía divídese en dúas correntes:

• Unha máis orientada cara á poesía de contido social (segundo a liña de Rosalía e Curros). Autores:
  • Valentín Lamas Carvajal
  • Manuel Leiras Pulpeiro
  • Francisca Herrera Garrido (destacou tamén como prosista coa súa novela Néveda)
• Outra máis interesada pola depuración estilística, seguindo o camiño iniciado por Pondal. Autores:
  • Evaristo Martelo Paumán

Prosa

Foi unha modalidade pouco cultivada. Autores destacados:

• Marcial Valladares: Autor da 1ª novela en galego, Maxina ou a filla espúrea (con diálogos diglósicos).
• Antonio López Ferreiro: Escribiu novelas históricas como A tecedeira de Bonaval.
• Valentín Lamas Carvajal: Artífice da 1ª publicación periódica integramente en galego (“O Tío Marcos da Portela”) e autor da obra máis vendida da literatura galega do século XIX (O catecismo do labrego, unha crítica anticaciquil na que denuncia a dura vida dos labregos galegos).

Teatro

Ata finais do século non aparecen obras de teatro (de carácter histórico ou costumista).

• Autores: Xoán Cuveiro Piñol