Locucións Latinas Esenciais: Significado e Contexto de Uso (S-V)

Locucións Latinas de Uso Común (S-V)

A continuación preséntase unha recompilación de locucións latinas de uso frecuente, xunto coa súa tradución e contexto de aplicación.

Termos que comezan por S

(Sic transit gloria mundi): "Así pasa a gloria do mundo". Reflexión sobre o efémero da vangloria mundana. Usábase esta expresión na coroación dos papas como un memento mori.

(Sine cura): "Sen preocupacións". Dise dos cargos que non levan aparellada ningunha responsabilidade e só teñen vantaxes.

(Sine die): "Sen día", sen fixar data determinada, posposto indefinidamente. Exemplo: Aprazouse a reunión sine die.

(Sit tibi terra levis): "Que a terra che sexa liviá". Inscrición funeraria moi frecuente. Cf. R.I.P.

(Sponte sua): "Pola súa vontade", "espontaneamente".

(Statu quo): "No estado en que", "na situación actual". Indica que unha situación ou estado de cousas non debe cambiar ou debe volver ao que era antes. Exemplo: Acordaron manter o statu quo.

(Stricto sensu): "En sentido estrito", "en sentido rigoroso".

(Sub iudice): "Baixo o xuíz", "aínda non decidido". Expresión tomada de Horacio.

(Sui generis): "De xénero propio", "moi especial".

(Summum ius, summa iniuria): "Suprema xustiza, suprema inxustiza". A aplicación da lei ao pé da letra ás veces pode converterse na maior forma de inxustiza. Frase do comediógrafo Terencio, no século II a.C., usada despois por outros moitos autores, pois se fixo proverbial.

(Superavit): "Sobrou". Termo que se emprega en economía para indicar abundancia ou exceso de ingresos ou de algo que se considera necesario. Moi importante.

(Suum cuique): "Cada un o seu", "dar a cada un o que lle pertence". É unha das frases básicas do Dereito Romano referente ao dereito individual. Pasou a ser unha das tres consignas do deber xurídico.

Termos que comezan por T

(Tamquam tabula rasa): "Como táboa lisa" (na que non hai nada escrito). Estado da alma antes de recibir sensacións segundo a filosofía aristotélica. Nesta frase condénsase a oposición aristotélica á teoría das ideas innatas de Platón.

(Tempus fugit): "O tempo foxe". Recordo dunha frase do poeta Virxilio: fugit irreparabile tempus. Aparece en esferas de reloxos e meridianas solares.

(Totum revolutum): "Todo revolto", "confusión total". Úsase habitualmente de maneira despectiva para emitir un xuízo sobre unha creación que non manexa os seis referentes con coherencia.

(Tu quoque, fili mi): "Ti tamén, meu fillo". Célebre frase de Xulio César cando viu que, entre os conxurados, Bruto, o seu protexido, tamén empuñaba o puñal para asasinalo. Hoxe a expresión úsase para indicar a sorpresa e tristeza pola ingratitude de alguén polos beneficios recibidos.

Termos que comezan por U

(Ultimatum): Termo que indica na linguaxe diplomática, política e militar unha decisión ou un prazo definido e terminante. Se non se acepta, leva necesariamente á ruptura definitiva ou ás armas.

(Urbi et orbi): "Á cidade e ao orbe". Bendición que dá o papa con motivo do Nadal ou a Pascua a Roma e ao mundo enteiro.

(Ut infra): "Como abaixo", "como se di ao final". Emprégase para referirse a algunha pasaxe ou cita posterior ao que se está escribindo.

(Ut supra): "Como se dixo enriba", "como se dixo antes". Referencia frecuente nos textos impresos. Avisa de algo xa dito evitando repeticións.

Termos que comezan por V

(Veni, vidi, vici): "Cheguei, vin, vencín". Hoxe úsase para indicar a rapidez coa que se conseguiu algo. Famoso e lacónico parte polo que César comunica ao Senado a rapidez da súa vitoria sobre Farnaces, rei do Ponto, no ano 47 a.C.

(Verba volant, scripta manent): "As palabras voan, o escrito permanece". Este aforismo resalta a fugacidade das palabras, que as leva o vento, fronte á permanencia das cousas escritas. A lei fai prevalecer a proba escrita sobre a oral. Só se pode probar contra un escrito mediante un escrito.

(Verbi gratia): Lit. "Pola graza da palabra". Equivale a "coma tal", "por exemplo"; moi utilizada con fins didácticos.

(Vice versa): "Cambiada a vez", "ao revés". É un xiro latino cando aparece escrito en dúas palabras. Na forma viceversa é un latinismo incorporado ao castelán e ao galego.

(Viva voce): "De viva voz". Xeralmente, falando de exames orais.

(Vox populi): "A voz do pobo". Expresión utilizada para indicar un rumor ou opinión moi estendida. Por veces amplíase a vox populi, vox Dei ("a voz do pobo é a voz de Deus"), deixando entender que a opinión xeral non se equivoca ou que é un indicio providencial.