A Linguaxe como Categoría e Idea: Enfoque Interdisciplinar e Filosófico

Linguaixe como Categoría e como Idea

O estado da linguaxe non é competencia exclusiva da lingüística, senón tamén da psicoloxía, antropoloxía cultural, teoría da información, sociolingüística... Cando se enfrontan as distintas categorías disciplinarias sobre o tema da linguaxe para acadar unha visión interdisciplinar, a linguaxe deixa de aparecer como unha categoría enclaustrada cientificamente e se presenta como unha idea (sobre a que traballa a filosofía) que traspasa os estreitos marxes das disciplinas convencionais.

A Tarefa da Filosofía

A filosofía asume unha dobre tarefa:

• Análise metacientífico dos propios contidos das categorías das ciencias lingüísticas.
• Regressus cara aos problemas que flanquean as marxes da disciplina lingüística.

Compoñentes da Linguaxe

• Físicos: Sinais acústicas ou signos.
• Biolóxicos: O facto determinante da conduta lingüística é a función cerebral.
• Biolóxicos (Psicolóxicos): Capacidade de reproducir mensaxes novas.
• Sociais: Mecanismos disparadores da competencia lingüística.
• Lingüísticos: Existencia de universais lingüísticos que postulan a existencia dunha estrutura profunda común a todas as linguaxes, das que as estruturas particulares son relacións concretas.

A relación entre as palabras e as cousas constitúe o problema da referencia; remite de inmediato á mediación que supoñen os procesos cognitivos do home, mediante os cales organiza a súa experiencia sensorial.

Principais Alternativas Teóricas

1. O pensamento depende da linguaxe: Tese defendida entre outros por Humboldt e Sapir (a linguaxe sería reflexo e determinante do pensamento socialmente configurado). O relativismo lingüístico de B. Whorf é a expresión máis recente desta tese.
2. O pensamento é idéntico á linguaxe: Esta é unha variante radical da primeira e foi formulada por Max Müller e Watson.
3. A linguaxe depende do pensamento: Tese defendida por Piaget (a linguaxe pasa por unhas fases de maduración). Isto explica en epistemoloxía xenética que a linguaxe do neno é fundamentalmente expresión dos seus estados interiores.

Esta cuestión remata propoñendo que a análise da linguaxe debería sempre resolver os elementos constitutivos do entramado lingüístico de maneira dialéctica, buscando as pontes a través das cales a linguaxe toma contacto co pensamento, este coa realidade e reciprocamente.