lingua galega

Teorías da desaparición do caso Väänäen//Väänäen foi un estudoso das inscricións pompeianas e a súa foi unha proposta neogramática coa que xurdiu a lingüí. Científica. Trátase dunha proposta sinxela pero cun grande atractivo pola súa mecánica• Väänäen concibe a ruína do caso como un proceso cuxa mecánica consiste na concesión progresiva dos seus valores, funcións e contextos ó acusativo por parte de cada caso. Deste xeito, co devir dos séculos o acusativo logra incrementar a súa capacidade• Para este a ruína dos casos foi á vez en toda a xeografía do Imperio ROM. Aplícalle o mesmo esquema a todas as ling. Romances, aínda que só se adecúa ao francés e ao occitano (concepción da Romania gravemente galocentrista). En francés, en occitano e en Franco-provenzal durante a idade media perviviu unha versión deteriorada dos casos latinos, un sistema bicasual• Pola orde na q se presenta a problemática da confusión de casos, podemos determinar que o 1º foi o vocativo e o último, ou sexa, o caso que foi suplantado en menor medida, o nominativo.
Ade+ da orde establecida na presentación dos casos tamén se presentan inconscientemente afirmacións que permiten interpretar que o contexto no q se produciron ditas confusións (casuais ou acasuais) determinou que os casos rematasen, tarde ou cedo, por entregar os seus valores, usos e funcións ó acusativo.•Segundo Vä., cada caso foi cedendo individualmente os seus valores ao acusativo en diferentes cronoloxías. 1) Protolatín: sistema hexacasual. 2) Latín clásico: sistema pentacasual, estable na súa variedade culta e escrita ->supresión do vocativo. 3) Latín tardío 1: fase intermedia tricasual: supresión do dativo e o ablativo, cuxas funcións son atribuídas ó acusativo. Desapareceron antes porque eran os casos que participaban, tanto de confusións en contexto preposicional como en apreposicional. 4) Latín tardío 2: fase bicasual ou bimembre: supresión do xenitivo. Este caso conducía a confusión unicamente no contexto preposicional. Había polo tanto un único contexto de confusión, fronte ó que acontecía cos anteriores, que rexistraban dous contextos (preposicional e non prep.). 5) Desaparición: plena neutralización da oposición dos 2 casos que quedaban (nominativo e acusativo): supresión do nominativo.//Herman •Obra funcionalista e divulgativa en francés. Cando explica a ruína dos casos preocúpase por establecer as oposicións entre os casos; pon importancia á evolución do conxunto dos casos e non de cada un deles individualmente.•Esta proposta apóiase no principio da dominancia q establece a imposibilidade que cada caso determinase o seu rumbo individualm., destacando a importancia da relación cos demais dentro dos sistemas de casos.•Sostén, ademais, unha concepción binarista das oposicións e xerarquías, q permitía que as unidades funcionasen e impedía q se producisen alteracións destrutivas da mesma. O principio da dominancia parte da idea d q no latín clásico existían 2 oposicións binarias acusativo-ablativo e xenitivo-dativo, e 1 caso que non mantiña relación directa con ningunha outra senón cos outros pares opostos: o nominativo. Mentres non se produza a neutralización da oposición a 1 nivel básico nn pode producirse en niveis superiores. Así pois, debe darse gradualmente e d forma ordenada, orixinando así novas versións dos sistemas.•Seguindo esta teoría, Herm. Determinou q o romanés funciona cunha mecánica distinta q as restantes linguas romances, posto q aínda hoxe en día conserva 1 clase de subst. Fem. Derivados da 1ª e a 5ªdeclinación, con expresións diferenciadas para nominativo e acusativo, por 1 banda, e para xenitivo e dativo por outra (sistema bicasual).•No s. V o sistema xa era bicasual en toda a Romania; será en torno ao ano 700 cando desapareza este último sistema. Para Herm. Os esquemas son os seguintes:•Porén, para o gal. Non ten sentido a proposta evolutiva co modelo de Herm, pois cando no s.V se chega a un sistema bicasual, o acusativo nn se opoñía ao nominativo senón que mantiña oposición co xenitivo (moitos nomes onomásticos e comúns que derivan do xenitivo e nos indican isto). Polo tanto, debemos establecer 1 diferenza setentrional-meridional, sendo esta última a situación que se deu nas ling. Da P. Ibé. Tras a invasión musulmá.//Dardel-Wüest•Ten como valor fundamental, ade+ do achegado por Herm.(importancia do eixo diatópico), a perspectivización do cambio lingü. Dende os falantes: a perspectiva social da historia das ling. (colonización, pidgin etc.)•Para eles a xente que non pertencía ás elites aprendeu 1 latín sen casos en toda a Romania meridional; xustifícanse os vestixios casuais en protorromance por unha reaprendizaxe do latín onde xogaron un papel fundamental as institucións, e por avance sociolingü. Recuperaron as estruturas morfolóxicas do ltín. No resto da Romania evolucionou ata á súa desaparición pasando por un sistema bicasual (variedades galaicorromanas + variedades setentrionais italianas).•Debemos suprimir a 1ª liña desta teoría e incorporala á do romanés para que teña sentido tendo en conta o q sabemos.