Lingua Galega: Conceptos, Morfoloxía, Historia e Cantiga de Amigo

Conceptos Fundamentais da Comunicación

• Signo: É un sinal con vontade de transmitir información, pero o significante non coincide co significado, porque é algo arbitrario e convencional.
• Símbolo: É un sinal coa intención de transmitir información que coincide coa nosa realidade.
• Comunicación: É o proceso social que ten por finalidade intercambiar información. Ten como forma fundamental a linguaxe verbal (oral e escrita).
• Fala: Escolla de varios elementos da lingua para transmitir unha mensaxe.
• Linguaxe: Capacidade para comunicarse.
• Ruído: Calquera perturbación que dificulta o acto comunicativo.
• Lingua: Sistema de símbolos máis as regras gramaticais para a súa aplicación.
• Redundancia: É unha parte da mensaxe non necesaria para a interpretación, pero necesaria para contrarrestar o ruído.

A Dobre Articulación

A arbitrariedade non é característica da comunicación humana, pero a dobre articulación si o é. Está formada pola primeira e a segunda articulación:

1. Primeira Articulación:

   Pertencen as unidades que constan de significante e significado (o morfema e a palabra). A morfoloxía e a sintaxe son as ciencias que as estudan.

2. Segunda Articulación:

   Por unha banda vai o significante e por outra o significado. A este grupo pertence o fonema, que é a unidade mínima da lingua. Carece de significado, pero se o agrupamos pode formar palabras.

Morfosintaxe e Flexión

Colocación do Pronome Átono

Enclítico

Hoxe, mañá, pasadomañá, antonte, montroutro, antaño, noutrora, noutrouta, arriba, enriba, debaixo, enfronte, diante, detrás, derriba, abaixo, atrás (só = debaixo de).

Proclítico

Formas negativas, adverbios (só, tamén, xa), conxuncións (que, como), hipérbaton.

Formación do Feminino

Terminacións: -o / -e (-a); distinta de -n (-a); -ín (-a); -ón (-oa, -ona); -án (-á, -a); -ún (-úa).

Usos e Valores

• Familiaridade
• Valor proximativo
• Posesivo de modestia
• Acción habitual
• A miña familia
• Bastante boa cantidade
• Propio de alguén
• Adoita facer alguén
• Corresponde a alguén

Morfemas Modo-Tempo (MMT) e Número-Persoa (MNP)

MMT: -ra, -ba, -ria, -re, -rá, -e, -a, -se, -r, -re.

MNP: -s, -mos, -des, -n, -ches, -u, -stes, -ron, -de.

A Cantiga de Amigo: Recursos Formais e Simboloxía

Recursos Formais

• Dobre: Repetición dunha mesma palabra nunha estrofa simetricamente.
• Mordobre: Repetición de familia léxica no poema.
• Ato-Finda: Cabalgamento entre estrofas.
• Finda: Estrofa final que sintetiza as anteriores.

Símbolos

• Auga: Fecundidade, encontro amoroso, pode ser o interlocutor.
• Fontes: Encontro entre namorados, preliminares das citas.
• Cervos: O namorado, elemento masculino (connotacións sexuais).
• Augas claras: Pureza.
• Augas remexidas: Perda da virxindade.
• Piñeiros: Traen novas do namorado e protexen os encontros.
• Primavera: Paixón erótica.
• Cabelo: Erotismo.
• Cervo ferido: Ruptura amorosa.
• Rosas: Encontro amoroso.

Historia da Lingua Galega

Do Latín Vulgar ao Galego-Portugués

A decadencia do Imperio acentuada pola presión dos pobos xermánicos sobre as fronteiras provocou o espallamento dos pobos bárbaros. O latín evoluciona dando orixe a dialectos, futuras linguas románicas, como o romance galaico do que xorde o galego-portugués. Entre os séculos V e IX, xorden as principais linguas peninsulares e prodúcense superestratos.

Superestrato Xermánico

Relativa influencia das linguas xermánicas. Débense ter en conta os seguintes aspectos: número de invasores (poucos), nivel cultural (baixo), organización (baixa). Atribúense a esta influencia:

• Antropónimos e Topónimos (sufixos: -ar, -mil, -ende, -riz, -ufe, -xil).
• Léxico común na guerra e costumes (agasallar, elmo).
• Palabras de orixe sueva (laberca, lobio).

Superestrato Árabe

Desenvolvemento das linguas romances peninsulares. O romance galego foi cara ao sur para formar o galego-portugués. A cultura árabe era moi avanzada, o que resultou nun léxico enriquecedor:

• Agricultura: cenoria.
• Construción: albanel.
• Administración: alcaide.
• Ciencia: cénit.
• Outros: regueifa.
• Topónimos: Sada.
• Expresións: oxalá.