Leturiaren egunkari ezkutua etA EXISTENTZIALISMOA

-Inazio Mari eta Jose Ramonen arteko aldea -Galdera laburra: Zein izan zen lehen euskal nobela?
Auñemendiko lorea (Txomin Agirre, 1897), nobela historikoa: kristautasuna EHn sartu zeneko garaiko gatazkak islatu. Kristau emakume baten historia kontatzen da: Riktridis, Adalbaldo dukearen emaztea, bere egin nahi du kristautu gabeko Portun euskal buruzagiak. -Garoaren paisaiaren deskribapenak zein helburu du? -Zergatik ez da Garoa nobela moderno bat? Formari garrantzirik ematen ez diolako, hirik agertzen ez delako eta batez ere: Eleberria ez da gizabanako batzuen bizitzaren abentura kontatzeko bidea, TESI bat frogatzeko bide baizik. Testuinguruak ez die eragiten. Pertsonaia tipoak dira. Nobela modernoa definitzen da pertsonaiaren aldaketa ikusten delako, istorioa aurrera doan heinean, eta Garoa nobelan, ez. Gainera, leku-denbora koordenadek ez dute indibidualizaziorik jasotzen. Ez dago leku-denbora koordenatu zehatzik. Lekuak fikziozkoak dira (Oñati eta Urbia izan ezik). -Zertaz hiltzen da Joanes? Zahartzaroaz -Zenbat urte pasatzen dira istorioa hasi eta bukatzen denetik? 20 urte inguru.  1.Nolakoa izan behar du literaturak euskal izateko? Euskaraz idatzia. Euskal herrian sortu bada baina erderaz ez da euskal literatura eta beste hizkuntza batetik itzuli bada ere ez. 2.Zer esan nahi du literatura sistema baten barruan ulertu behar dela? Kide asko elkartzen dituelako eta denek eragina dute literaturan. 3.Noiz sortu zen “eleberria” euskal herrian? Ze testuingurutan? Foruen galerarekin batera euskal pizkundearen geroa sortu zen. Aunimendiko lorea (1897-1898) Txomin Agirrerena izan zen lehen eleberria. 

4.Zenbat arortan bana genezake XX. Mendea? Zeintzuk dira aro hoiek? Bi arotan banatzen da. Mendearen lehen herena eta gerra zibila hasten denean. 5.Zer genero da nagusitu XX.Mendeko bigarren erdialdean? Narratiba 6.Zein da desberdintasuna “narratiba “eleberria” eta “ipuina” terminoen artean? Narratibak, eleberria eta ipuinak batzen ditu, historioaren kontaketa da gakoa. Eleberria luzeagoa da, pertsonaia konplexuak ditu, errealistagoa eta ipuinak berriz laburragoak dira, fantasiazkoak izaten dira. 7.“Leturiaren egunkari ezkutua” de Txillardegi, considerada la primera novela moderna de la literatura vasca 

Txomin Agirreren Garoa (1912) euskal literatura klasikoaren barruan kokatzen den eleberri kostunbrista nagusia da. Testuinguru historikoari dagokionez, obrak landa-eremuko bizimodua eta kristau balioak goraipatzen ditu, industrializazioak dakarren mehatxuaren aurrean. // Aztertuko dugun testua "Itzulera baten historia"(1990) eleberriaren pasarte bat da. Lan hau Martin Ugalde idazleak idatzi zuen, XX. Mendeko euskal narratiban kokatzen den egilea. Eleberri hau bereziki lotuta dago euskal literaturan garrantzi handia izan duen gai batekin: erbestea eta itzulera. Izan ere, Spanish Civil War ondoren eta frankismoaren garaian, euskaldun askok euren herria utzi eta atzerrira joan behar izan zuten. Egoera horrek eragin handia izan zuen literaturan, eta idazle askok erbestearekin, oroimenarekin eta nortasunarekin lotutako gaiak landu zituzten.

Testuingurua, istorioa, pertsonaiak, narratzailea(heterodiegetikoa), denbora eta espazioa, testutartekotasuna