Lehen Industria Iraultza: Jatorria eta Gakoak

Francés2,3 KB

Lehen Industria Iraultza (1780–1860)

XVIII. mendearen bigarren erdialdean aldaketa sakonak gertatu ziren, Industria Iraultzari bide emanez.

1. Faktore eragileak

  • Biztanleriaren hazkundea: Heriotza-tasa jaitsi eta jaiotza-tasak igo ziren. Horrek eskaria eta kontsumoa handitu zituen, teknologiaren garapena ezinbesteko bihurtuz.
  • Nekazaritzaren hedapena: Nekazaritza-teknikak hobetu ziren (lugorria baztertuz, laboreen txandaketa eta labore berriak sartuz). Abeltzaintza eraldatu zen eta Enclosures (lurren pribatizazioa) sistemak inbertsioak bultzatu zituen.
  • Liberalismo ekonomikoa: Adam Smithek bere Nazioen Aberastasuna (1776) obran norbanakoaren askatasuna eta estatuaren esku-hartze eza aldarrikatu zituen.

2. Fabrika eta mekanizazioa

Ekoizpena fabriketan kontzentratu zen eta prozesua mekanizatu egin zen:

  • James Watt-en lurrun-makina: Energia-iturri errentagarriagoa izan zen.
  • Lanaren antolaketa: Lanaren banaketa, ordutegi finkoa eta makinek ezarritako erritmoa nagusitu ziren.

3. Britainia Handia: Industrializazioaren gunea

Britainia Handia izan zen aitzindaria, arrazoi hauengatik:

  • Lan-esku ugaria eta merkatu zabala: Inperio handia izateak kolonia ugari eta merkatu segurua eskaintzen zion.
  • Baliabide naturalak: Burdina eta ikatz ugari zituen.
  • Pentsamolde liberala: XVII. mendetik parlamentu liberala izateak garapen ekonomikoa erraztu zuen.

4. Industria nagusiak

  • Ehungintza: Kotoiaren industria azkar hedatu zen makina espezializatuei esker.
  • Siderurgia: Ikatz minerala eta labe garai modernoak erabiltzeak burdinaren produktibitatea izugarri handitu zuen.

5. Garraioen iraultza

Garraioaren hobekuntzak munduko ekonomia eraldatu zuen:

  • Itsasontziak: Fultonek lurrun-motorrez propultsaturiko itsasontziak sustatu zituen.
  • Trenbidea: Stephenson ingelesak lurrun-lokomotora sortu zuen.
  • Ondorioak: Merkataritzaren hazkundea, bizi-kalitatearen hobekuntza eta emigrazioaren erraztasuna.

Descargar

PDF Word HTML