Latindar Literatura: Epika eta Oratoriaren Gako Nagusiak

Epika Latindarra: Virgilio, Ovidio eta Lucano

Virgilio (K.a. 70-19)

Epika latindarraren adierazle nagusia da. Bere lanik garrantzitsuena Eneida poema da, 12 liburuz osatua. Bertan, Aeneas Troyatik Laciora egindako bidaia heroikoa kontatzen da. Lan honek Erromaren fundazio mitologikoa sortu eta munduko potentzia handi bihurtzen lagundu zuen, Erromako baloreak islatuz.

Estiloa eta eraginak:

• Baliabide erretorikoen erabilera egokia eta greziar terminologia.
• Homeroren influentzia nabarmena: lehenengo 6 atalak Odisean oinarritzen dira eta azkeneko 6ak Iliadan.

Ovidio (K.a. 43 - K.o. 17)

Bere ibilbidean hiru etapa bereizten dira: lehena, maitasunezko elegiena; bigarrena, poema mitologikoena; eta hirugarrena, erbesteratua izan zen garaia.

Metamorfosiak lana 15 liburuz osatuta dago. Mitologia grekoa eta latindarra batzen ditu, jainkoen eta heroi mitologikoen inguruko istorioak kontatuz, pertsonaien aldaketak nabarmenduz. Estilo poetiko aberatsa eta irudimen handiko deskripzioak erabili zituen epika latindarraren tradizioa berritzeko.

Lucano (K.o. 39-65)

Virgilioren heroien epikarekin amaitu eta historian oinarritutako epika landu zuen. Bere lan nagusia Farsalia da, Erromako historiari eta gerra zibilari (Julio Zesar vs. Ponpeio) buruzko poema, 10 liburuz osatua.

Gerraren zalantzak, giza sufrimendua eta heroi faltsuen inguruko hausnarketa filosofikoak jorratu zituen. Borroka handiak eta politika gatazkak deskribatuz, gerraren eta heroiaren inguruko ikuspegi kritikoa garatu zuen.

Oratoria: Persuasioaren eta Hitzaren Artea

Oratoria hitz egiteko artea da, publikoari eraginkortasunez eta persuasioz hitz egiteko gaitasuna. Hiru diskurtso mota nagusi bereizten dira:

• Auzitegiko diskurtsoa: Hizlariak bezeroa defendatu edo beste pertsona bat akusatzen du.
• Deliberazioko diskurtsoa: Asanblea politikoetan edo senatuan estatuko gaiak eztabaidatzeko, legeak proposatzeko eta erabakiak hartzeko.
• Epidiktiko diskurtsoa: Ekitaldi publikoetan pertsonak edo gertaerak goratzeko edo kritikatzeko.

Zizeron (K.a. 106-43)

Erromako Errepublikan eragin handiena izan zuen hizlarietako bat izan zen. De Oratore lanean, oratoria arte bat dela adierazi zuen: ez da soilik ondo hitz egitea, argudioak aurkezteko, entzulea konbentzitzeko eta diskurtsoa modu antolatuan aurkezteko trebetasuna baizik.

Hizlari on batek hiru helburu bete behar ditu: Docere, delectare eta movere (irakatsi, gozarazi eta hunkitu). Bere lanak honela sailka daitezke:

• Diskurtso judizialak: Epaimahai edo senatu aurreko defentsak eta akusazioak.
• Erretorika lanak: De Oratore bezalakoak, hizlari onaren ezaugarriak deskribatuz.
• Filosofia eta politika lanak: Errepublikaren ikuspegia, justizia eta gizartearen funtzionamendua, Platonen eraginarekin.
• Eskutitzak: Bere pentsamendu pertsonala eta politikaren inguruko ikuspegiak biltzen dituztenak.