Lan-kontratua azkentzeko arrazoiak eta prozedurak

Lan-kontratua azkentzea

Lan-kontratuaren edo lan-harremanaren amaierak hainbat arrazoi izan ditzake:

1. Adostutako denbora amaitzea

Epea betetzean, zerbitzua burutzean edo, bitarteko lan-kontratua bada, ordeztutako langilea lanera itzultzean gertatzen da. Baldintzak:

• Aurreabisua: Kontratuak urtebetetik gorako iraupena badu, 15 eguneko aurreabisua eman behar da.
• Kalte-ordaina: 12 eguneko kalte-ordaina lan egindako urte bakoitzeko (bitarteko lan-kontratuetan izan ezik).

2. Bi aldeek erabakita

• Enpresaburuaren eta langilearen borondatez: Aldeen arteko adostasuna dagoenean (ez dago kalte-ordainik) edo kontratuan adierazitako baliozko arrazoiak betetzen direnean (kalte-ordainik ez).

3. Langilearen borondatez

Dimisioa eta lana abandonatzea

• Dimisioa: Langileak lana uztea erabakitzen du, aurreabisua emanda.
• Lana abandonatzea: Langileak zerbitzua emateari uzten dio, arrazoirik eta aurreabisurik gabe. Kasu honetan, enpresak kitotik deskonta diezaioke dagokion aurreabisuaren soldata, eta kalte-ordaina ere eska diezaioke enpresari sortutako kalteengatik.

Bidezko arrazoiagatik amaitzea

Langileak kontratua amaitzea erabaki dezake, kalte-ordaina jasotzeko eskubidea edukita, arrazoi hauengatik: lan-baldintzen aldaketa, soldata ordaintzeko orduan atzeratzea, enpresaburuak bere betebeharrak ez betetzea edo mobbing-a. Arrazoi hauek frogatu eta kontratua amaitzeko eskatu behar da. Epaia eman arte, langileak lanean jarraitu behar du. Kalte-ordaina 33 egunekoa izango da (gehienez 24 hileko soldata).

4. Enpresaburuaren borondatez: Kaleratzeak

Enpresaburuak lan-harremana amaitzea erabakitzen du langilea kaleratuz. Hiru mota nagusi daude:

Diziplinazko kaleratzea

Langilea errudun denean, falta larri batengatik kaleratzen da. Arrazoiak: desobedientzia, mozkorkeria eta toxikomania, ahozko irainak edo irain fisikoak, lan-errendimendua nahita eta jarraian gutxitzea, arrazoirik gabe lanera sarri ez joatea, kontratuaren fede ona eta konfiantza urratzea, edota jazarpena (arraza, sexua).

Kaleratze-prozesua: Langileari kaleratze-gutuna eman behar zaio; honek 20 egun ditu epaitegian kontra egiteko. Ondoren, adiskidetze-ekintza egiten da SMACen. Akordiorik ez badago (15 eguneko epean), epaiketara jotzen da.

Epailearen ebazpenak:

• Bidezko kaleratzea: Betebeharrak ez direla bete egiaztatzen da.
• Kaleratze bidegabea: Ez-betetzea ez da egiaztatzen. Enpresaburuak 5 eguneko epean langilea berriz hartu behar du (tramitazio-soldatak ordainduz) edo 33 eguneko kalte-ordaina eman (gehienez 24 hilabete).
• Kaleratze baliogabea: Diskriminazioagatik edo eskubideak urratuz egin bada; langilea berriro hartu behar da eta tramitazio-soldatak ordaindu.

Kaleratze objektiboa

Ez dago langilearen ez-betetzerik, baina kausa objektiboek enpresa kaltetzen dute. Kausak: Langilearen ezgaitasuna, berrikuntza teknikoetara ez egokitzea, lanera huts egiteak muga batzuk gainditzean, edo lanpostuak amortizatzeko premia.

Prozesua: Kaleratze-gutuna eta 20 eguneko aurreabisua eman behar dira. Kalte-ordaina 20 egunekoa da (gehienez 12 hileko soldata). Langileak 20 egun ditu aurka egiteko.

Kaleratze kolektiboa (EEE/ERE)

Enpresak plantilla osoa edo zati bat kaleratzen duenean ezinbesteko kausengatik. 90 eguneko aldian kopuru hauei eragiten dienean hartzen da kolektibotzat: 10 langile (100etik beherako enpresetan), %10 (100-300 langile artean), edo 30 langile (300etik gorakoetan).

Prozesua: Enplegu Erregulazioko Espediente (EEE) baten bidez egiten da. Langileen ordezkariei eta lan-agintaritzari jakinarazi behar zaie, eta kontsulta-aldia irekitzen da. Akordiorik ez badago, kaleratzea banan-banan jakinarazten zaie langileei. Kalte-ordaina 20 eguneko soldatakoa da (gehienez 12 hilabete).

5. Alderdietako bat desagertzea, ezintasuna edo erretiroa

• Enpresaburuaren kasuan: Heriotza, erretiroa edo ezintasun-egoera (hilabete bateko kalte-ordaina langilearentzat).
• Langilearen kasuan: Heriotza (oinordekoek zor zaizkion ordainak eta 15 eguneko soldatako kalte-ordaina jasoko dute), ezintasun-egoera edo erretiroa.