Lan arriskuen prebentzioa: kontzeptuak eta legedia

Lan Arriskuen Prebentzioaren Legedia (LAPL)

Lan Arriskuen Prebentzioan aplikatzen den legedia zein den eta zein enpresa eta talderi aplikatzen zaien.

Aplikazio-eremua

• Besteren konturako langileei.
• Administrazio Publikoetarako langile zibilei.
• Langile autonomoei.
• Kooperatiba sozietateei, kideek beren lanaren ekarpena egiten badute haien jardueran.

Salbuespenak

Ez zaie aplikatzen:

• Poliziari, segurtasun kidegoei eta aduanazaintza zerbitzuei.
• Babes zibilari eta arrisku larrietan, hondamendietan eta zorigaitz publikoetan esku hartzen duten auzitegi peritazio zerbitzuei.

Lan Arriskuaren Definizioa eta Faktoreak

Lan arriskuaren kontzeptua eta arriskuak sor ditzaketen egoerak.

Lan Arriskuaren Kontzeptua

Lanaren ondorioz langile batek kalte bat izateko aukera da.

Arrisku Faktoreak

Arriskua sor dezaketen lan inguruko baldintzei arrisku faktore esaten zaie. Arrisku faktore horiek zenbait egoerak sor ditzakete:

• Lanlekuen, instalazioen, makinen... ezaugarri orokorrak edo egiturazkoak.
• Osasunean eragin dezaketen ingurune baldintzak, agente fisikoek, kimikoek eta biologikoek eragindakoak.
• Lan kargak, langileari lanaldian zehar eskatzen zaizkion ahalegin psikofisiko eta psikosozialak, eta lanaren antolakuntza. Egoera horiek guztiek neke fisikoa eta psikikoa eragin dezakete.
• Langilearen egoera pertsonalak. Lanpostura egokitzearekin lotutako arrisku faktoreak sortzen ditu.

Arrisku Faktoreen Adibideak eta Kalteak

Laneko bi arrisku-faktore, sortzen dituzten arriskuak eta eragiten dituzten kalteak.

1. Egiturazkoak (Adibidez: eskailerak)

• Sortzen dituzten arriskuak: Erorikoak, irristadak, kolpeak.
• Eragiten dituzten kalteak: Traumatismoak, hausturak, zauriak.

2. Makinak, Tresnak eta Ekipamenduak Erabiltzea

• Sortzen dituzten arriskuak: Gorputz-atalen harrapatzea, oinezkoen harrapatzeak, itsualdiak, elektrokuzioak eta talkak.
• Eragiten dituzten kalteak: Anputazioak, hausturak, ebakiak, zauriak, traumatismoak eta erredurak.

Lan Istripua: Definizioa eta Parekagarriak

Lan istripuaren definizioa, parekagarriak eta kontsideratuko ez diren istripuak.

Definizioa

Langileak besteren konturako lanean diharduela edo besteren konturako lanean jardutearen ondorioz izaten duen gorputzeko lesio oro.

Lan Istripuaren Parekagarriak

• In itinere istripua: Lanerako joan-etorrian gertatutakoa.
• Langileen ordezkariek beren funtzioak betetzean izandako istripuak.
• Langileak bere ohiko lanpostutik kanpo izandako istripuak, aldaketa hori enpresaburuak bere zuzendaritza ahalmenaren bidez erabaki duenean, edota langileak bere kabuz erabaki duenean, enpresaren onurarako, haren funtzionamendua hobetzeko edo haren beharrei erantzuteko.
• Lanarekin zerikusia duten salbamendu-ekintzak.
• Lanbide gaixotasuntzat hartzen ez diren gaixotasun arruntak, baina lanaren ondorioz harrapatutakoak direnak.

Ez dira Lan Istriputzat Hartzen

Arrazoi hauengatik gertatutakoak ez dira lan istriputzat hartzen:

• Doloa (engainua) edo langilearen zuhurtziagabekeria ausartegia (adibidez, arauak, jarraibideak edo aginduak ez betetzea, nahita eta horren jakitun izanik).
• Lanarekin zerikusirik ez duten ezinbesteko gertakarien ondoriozkoak (adibidez, gerra batek eragindakoak).

Lanbide Gaixotasuna eta Lanaren Ondoriozkoak

Lanbide gaixotasunaren definizioa eta lanarekin zerikusia duten beste gaixotasun batzuk.

Lanbide Gaixotasunaren Definizioa

Lanaren ondorioz harrapatu diren eta lanbide-gaixotasunen legezko taulan zehaztuta dauden gaixotasunak dira, han adierazitako elementuek edo agenteek eragindakoak.

Lanaren Ondoriozko Gaixotasunak

• Lanaren ondoriozko nekea: Langilearen gaitasun fisikoa eta adimen-gaitasuna murriztea dakar. Zenbait motatakoa izan daiteke: giharretakoa, zentzumenetakoa, nerbio-sistema edo psikologikoa. Atseden faltagatik sortzen da.
• Laneko asegabetasuna: Egiten den jarduerarekiko interesik eza dakar, bai eta hura arbuiatzea ere. Langilea motibatuz murriztu edo desagerrarazi daiteke.
• Estresa: Lanbide-eskakizunen eta haiek aurrera eramateko pertsonaren gaitasunen arteko desorekak sortzen du. Horrek antsietatea, ezintasun sentsazioa eta frustrazioa sortzen ditu, eta azkenean osasunari eragiten dio.
• Laneko mobbinga: Lan ingurunean pertsona arteko harremanetan gertatzen den praktika da. Pertsona bati tratu laidogarria eta iraingarria ematean datza, psikikoki desorekatzeko helburuarekin.
• Burnout sindromea: Lanaren ondorioz akituta geratzea da; herri hizkeran, errea egotea esaten da. Estres egoera jarraitua da, lanean egindako ahaleginari dagokion ordaina ez jasotzeagatik sortua.

Laneko Medikuntza: Funtzioak

Laneko medikuntza prebentzio tekniken artean dago. Langilearen osasuna zaintzeko hiru modutan jarduten du:

• Prebentzioa: Gaixotasunak sortzea eragozten saiatzen da, txertoen eta mediku-azterketen bidez.
• Sendakuntza: Lanean istripuak gertatzean edo gaixotasunak sortzean, lehen sendabideetarako laguntza ematen du.
• Errehabilitazioa: Tratamendu bat emanez, gaixoak bere ahalmena ahalik eta gehien berreskura dezan saiatzen da.

Lanbide Arloko Arrisku Faktoreak

Lanbide arloko arrisku faktoreak sor daitezkeen eremuak eta adibideak:

Psikofisikoak

Arrisku ergonomikoak, kargak erabiltzea eta datuak bistaratzeko pantailan (DBP) lan egitea.

Psikosozialak

Antolaketa, aginte-estiloa, laneko giroa, autonomia, erantzunkizuna...

Langileen Eskubideak eta Betebeharrak Prebentzioan

Prebentzioaren arloan langileek dituzten eskubide eta betebehar nagusiak.

Langileen Eskubideak

• Lan segurtasuneko eta osasuneko gaietan iritzia emateko, informazioa eta prestakuntza jasotzeko, eta prebentzio-neurriak ezartzen parte hartzeko.
• Norbera Babesteko Ekipamenduak (NBE) izateko.
• Berehalako arrisku larrien bat sortuz gero, beren jarduera eteteko.
• Aldian-aldian beren osasun egoera aztertzeko.
• Haurdun dauden emakumeak, adin txikikoak, aldi baterako langileak edo ABLEtako langileak izanez gero, babes berezia izateko.

Langileen Betebeharrak

• Segurtasun-gailuak behar bezala erabiltzeko.
• Anomaliaren bat hautematen badute, arduradun bati eta prebentzio jardueretan aritzen diren langileei berehala jakinarazteko.
• Enpresaburuarekin lankidetzan aritzeko, segurtasun baldintzak bermatzeko.