Iraitz aparatua

Enviado por Chuletator online y clasificado en Biología

Escrito el en vasco con un tamaño de 4,75 KB

 

Materia, atomoz Osatuta dago, eta bizidunok ere, materiaz osaturik gaudenez, atomoz osaturik gaude. Bizidunok gure gorputzak Eraikitzeko erabiltzen ditugun elementuak (atomo motak) bioelementuak deitzen Dira.Elementu horiek atomoak lotuz, molekulak eta makromolekulak sortzen ditugu. Horiekin, zelulen elementuak(organuluak)
Eta zelula osoa eraikiko dugu. Zelulek funtzio biologiko desberdinak izaten Dituzte; funtzio biologiko berberaren zerbitzura dauden zelulek, ehunak osatzen dituzte. Ehun desberdinekin, organoak osatuko ditugu, (garuna, gibela, bihotza…); eta organoak aparatu Eta sistemetan Antolatzen dira. Azkenik, hau guztiek, izaki biziduna (izaki zelulanitza) osatzen dute.

Ehun motak:

Epitelio ehuna:


 zelula Geruzez osatutako ehunak dira, organoak estaltzen dituztenak azala eta hesteen barne Estaldura bezala. Ehun hauek babeste, jariatze eta xurgatze funtzioa dute.

Lotura-ehuna edo euste-ehuna:
 izenak berak dioenez, denari Batera eusten dioten ehunak dira. Zientzialari batzuek odola lotura Ehuntzat hartzen dute.

Gihar-ehuna:


 giharrak osatzen Dituen ehun uzkurkorra da, laburtu eta luzatzeko gaitasuna duena.

Nerbio-ehuna:


 garunabizkarrezur-muina eta nerbio periferikoak osatzen Dituzten zelulak dira.

Organoak:Organoak hainbat ehunez osatua dago eta funtzio batzuk adibidez:Bihotzak odola ponpeatzea, giltzurrunak odaola garbitzea.

Aparatuak eta sistemak:Aparatuak eta sistemak organoz osatuta daude eta funtzio jakin batean dihardute .Zortzi sistema daude.Zirkulazio-aparatua , digestio-aparayua,anas-aparatua,lokomozioa-aparatua,iraitz-aparatua,nerbio-sistema,sistema endokrinoa eta ugaltze aparatua.Mantenugaiak, energia-iturri bihurtzeko, oxigenoarekin erre behar dira zeluletan (zeluletako metabolismoa). Oxigeno hori lortzeko,arnas aparatuakarnasa hartzen du.Zirkulazio-aparatuak, bere aldetik, oxigenoa eta mantenugaiak eramaten ditu zeluletara.

Zeluletan gertatzen da mantenugaien errekuntza edo konbustioa. Horrek sorten du gorputzak beharrezko duen energia. Baina errekuntza horretan hondakinak sortzen dira, eta hondakin horiek gorputzetik kanporatzeko dugu iraitz-aparatua.Mantenugaiak hesteetatik odolera pasatzen dira, eta odolak garraiatzen ditu gorputzeko zelula guztietara. Odolak, bestalde, arnas aparatuak biriketan jasotako oxigenoa ere garraiatzen du. Mantenugaiak odolaren plasman egoten dira eta oxigenoa, berriz, globulu gorrietan.Zirkulazio-aparatuaren bidez, odola gorputzeko zelula denetara era bakoitzera iristen da. Zelularen barnean mantenugaiek oxigenoarekin erreakzionatzen dute (mantenugaien zelula barneko errekuntza). Errekuntza horretan sortzen da zelulak lan egiteko beharrezko duen energia, baina hondakinak ere sortzen dira, bide batez. Erreakzioan sortutako hondakin horiek (urea, azido urikoa, karbono dioxidoa…) pilatzen direnean, toxikoak bihurtzen dira zelulentzat, eta zelulek kanporatu egin behar dituzte. Zeluletan gertatzen den aldaketa horri deitzen zaio zeluletako metabolismoa.Zeluletako metabolismoak hondakinak sortzen ditu, eta hondakin horiek odolera pasatzen dira. Hondakin horietako bat, karbono dioxidoa, odoleko globulu gorrietara pasatzen da, eta  zirkulazio-aparatuaren bidez, biriketara heldu. Arnasketan, odolak karbono dioxidoa kanporatu eta oxigenoa jasotzen du.Zeluletan sortutako gainerako hondakinak, zirkulazio-aparatuaren bidez, giltzurrunetara heltzen dira, eta urarekin batera, gernua osatzen dute. Gernu hori ureterretatik kanporatu, maskurian pilatu eta kanpora isurtzen dugu pixa egiten dugunean .Laburtuz, gure gorputzaren nutrizioa ez da elikatzea bakarrik, prozesua konplexuagoa da. Nutrizioan, jateaz gain, elikagaien garraioa, zelulen metabolismoa, han sortutako hondakinen kanporaketa eta gasen trukaketa ere gertatzen dira.


Entradas relacionadas: