Introdución aos textos fundamentais da filosofía

Platón: O Fedón

O Fedón é un diálogo que narra os últimos momentos de Sócrates, cuxos amigos lle piden unha explicación da súa entereza. Aparece así a crenza nun máis aló baseada na doutrina da inmortalidade da alma, na cuxa demostración se expón a teoría da reminiscencia, a necesidade de purificación e mesmo un esbozo da teoría das ideas.

Aristóteles: Ética a Nicómaco

Na Ética a Nicómaco, Aristóteles expón a súa ética eudemonista ou da felicidade, ben supremo que non pertence a un mundo ideal separado, como cría Platón, senón que pode adquirilo o home combinando tres elementos:

• A virtude ética.
• A contemplación intelectual.
• O disfrute moderado dos bens exteriores.

Aristóteles: Política

Na Política, Aristóteles analiza o problema da orixe do Estado. A cidade-estado, como totalidade dotada de sentido, é anterior aos individuos que a compoñen e dirixe a súa actividade cara a un fin predeterminado. O home é entendido por Aristóteles como un animal político que ten que vivir en sociedade para desenvolver, no marco da lei e da xustiza, os diversos potenciais da súa natureza.

San Agustín: Del libre albedrío

A obra Del libre albedrío está escrita en forma de diálogo entre san Agustín e o seu amigo Evodio, no que reflexionan sobre o problema da liberdade, o mal moral e o pecado, as relacións entre fe e razón ou a existencia de Deus.

Descartes: Meditacións metafísicas

Nas Meditacións metafísicas, Descartes trata de sentar as bases dunha nova metafísica, capaz de substituír a escolástica e de superar os argumentos escépticos mediante o achado dunha verdade indubidable e absolutamente certa. Con esta obra, Descartes funda o racionalismo e inaugura a filosofía moderna.

Locke: Ensaio sobre o entendemento humano

No Ensaio sobre o entendemento humano, a preocupación de Locke é o coñecemento:

• No primeiro libro ocúpase das ideas innatas, afirmando que non existen.
• No segundo libro reflexiona sobre a orixe das ideas.

Hume: Investigación sobre o coñecemento humano

Hume expón a súa interpretación do coñecemento. Para o autor, as ideas son menos intensas que as impresións das que se derivan; á súa vez, hai dúas clases de impresións: as de sensación e as de reflexión.

Rousseau: O contrato social

En O contrato social, Rousseau plantéxase a cuestión de averiguar cal é o mellor goberno posible. Aínda que parte dos precedentes de Hobbes e Locke, rexeita a súa forma de contrato porque o individuo renuncia á súa liberdade. Rousseau propón un modelo de pacto entre iguais que protexe a liberdade.

Kant: Crítica da razón pura

Kant analiza o uso teórico da razón, é dicir, as posibilidades e os límites do coñecemento científico. O autor sinala que, mentres a matemática e a física avanzan de forma segura, a metafísica permanece estancada porque non levou a cabo o cambio de perspectiva realizado polas outras disciplinas.

Marx: A ideoloxía alemá

Marx e Engels levan a cabo un axuste de contas coa filosofía hegeliana e co materialismo de Feuerbach, avanzando a súa concepción materialista da historia. Marx concibe aos homes na súa vida social, sometida a continuos cambios como consecuencia do traballo, que non é unha mera actividade espiritual e abstracta.

Nietzsche: A gaya ciencia

A gaya ciencia corresponde ao período positivista ou ilustrado de Nietzsche, moi influído por Voltaire. Tras romper con Schopenhauer e Wagner, o autor leva a cabo unha dura crítica da metafísica, a moral e a relixión.

Ortega y Gasset: O tema do noso tempo

No capítulo X de O tema do noso tempo, Ortega plantexa que o antagonismo entre cultura e vida debe desaparecer para alcanzar unha síntese. Así, superaríase tanto o escepticismo relativista como o erro racional de dar prioridade á cultura negando a vida.