Industrializazioa Euskal Herrian

Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia

Escrito el en vasco con un tamaño de 10,13 KB

 

Aurrean Daukagun testu hau Blasco Ibañezen El Intruso eleberriaren pasartea Da, 1904an argitaratua. Izaera literario eta narratiboa dauka. Autore Hau idazlea izateaz gain, politikaria ere bazen. Testuak Bizkaiko Mehatzeetako langileei buruz hitz egiten du, haien bizi eta lan Baldintzak salatuz. Beraz, testu hau Bizkaiko XIX.
mendearen azken Laurdenean kokatu dezakegu.Vicente Blasco Ibañezen eleberri hau Bizkaian kokatzen da XIX.Mendearen Amaieran, bertan industria iraultza gertatzen ari zela. Beraz, gai Nagusia Bizkaiko industrializazioa eta langileen mugimendua da.1841etik aurrera, aduanak kostaldera aldatu izana eta kanpo merkataritzaren Zailtasunak zirela eta, Bilboko merkatari talde bat industria Siderurgikoan inbertitzen hasi zen. Horrela sortu ziren lehen labe Garaiak. Hala ere, Bilboko burgesiak ez zeukan kapital nahikorik Industrializazioa aurrera eramateko, eta kanpoko faktore bati esker Lortu ziren horretarako behar ziren kapitalak: altzairua egiteko Bessemer bihurgailuaren aurkikuntzari esker. Hau, Britainia Handiko Siderurgian hasi ziren erabiltzen, eta burdin mearen erabilera Eskatzen zuen. Kapital britainiarrak Bizkaira etortzen hasi ziren Burdina erauzteko, eta beranduago, frantziarrak, belgikarrak eta Alemaniarrak ere. Horrela, atzerriko kapitalez osatutako zenbait Konpainia sortu ziren Bizkaiko meatze arroko burdin minerala erauzi Eta esplotatzeko. Bigarren Gerra Karlistak jarduera eten egin zuen, baina gerra bukatzean, Burdinaren esportazioa areagotu egin zen, eta horri esker lortutako Kapitalarekin benetako industria iraultza burutu zen Bizkaian. Lortutako kapitala bi sektore nagusitan inbertitu zen: industria Siderurgikoan eta ontzigintzan.XIX.Mendearen Azken laurdenean Bilboko itsasadarraren ezkerraldean gertatu zen Industrializazio prozesuak eta Bizkaiko meategien ustiaketak lan esku Ugaria behar zuten. Hori zela eta, laster sortu zen Bizkaian industri Proletargoa, neurri handiz kanpotik etorritako jendearekin osatua. Beranduago, Euskal Herriko beste leku batzuetakoarekin ere osatu zen. 1890ean Bizkaiko lehen greba garrantzitsua egin zen. Meatzariek eman zioten Hasiera, baina siderurgia eta ontzigintzara ere zabaldu zen. Greba Horrek bultzada handia eman zion sozialismoari, eta 1891ko udal Hauteskundeetan, Bizkaian estatuko lehen zinegotzi sozialistak lortu Zuen. Bilbon argitaratzen zen “Lucha de Clases” izan zen Sozualismo bizkaitarraren komunikabide nagusia. 1915etik aurrera, Indalecio Prietok hartu zuen Bizkaiko sozialismoaren buruzagitza.



Batxoki-Aurrean Daukagun testua Euskeldun Batzokijaren Estatutuak testua da. Elkarte Politiko nazionalista izan zen, Bilbon sortu zen lehena eta Sabino Aranak sortua (euskal nazionalismoaren aitzindaria). Izaera publiko Zein pribatua dauka. Berak aldarrikatzen zuen Bizkaia nola antolatuta Egon beharko lukeen adieraztea du helburu./ Testu Honek erlazio zuzena dauka Euskal Nazionalismoaren gaiarekin. Euskal Nazionalismoa XIX.Mende bukaeran sortu zen, foruen abolizioak eta Industrializazioak Bizkaira ekarri zituzten aldaketen eraginez. Honen Sortzailea Sabino Arana izan zen, eta hau, aurreko beste mugimendu Batzuetan oinarritu zen: XVIII.Mende hasieran foruen defentsan Sortutako mugimendu ideologikoa karlismoan eta Lehen Gerra Karlistaren ondoren foruen kontra egindako erasoen Ondorioz foruak defendatzeko sorturiko foruzaletasunean. Arana Karlismoan eta foruzaletasunean oinarrituta, baina bere planteamendu Ideologikoak harago eramanez, independentziaren ideiara heldu zen. Bere ustez, Bizkaia nazio bat zen, eta beraz, independente izateko Eskubidea zuen. Geroago, planteamendu horiek Euskal Herriko Gainontzeko lurraldeetara zabaldu zituen.Bere Nazioaren kontzeptua teoria alemanean oinarritu zen, hau da, Berarentzat nazioa elementu objektibo komunek definitzen zuten: Arrazak, hizkuntzak, gobernuak, legeak, ohiturak eta historiak. Bere Pentsamendua elementu hauetan oinarrituz eta erlijio katolikoa ardatz Moduan hartuz eraiki zuen. Berarentzat euskal arrazaren eta Hizkuntzarena garbitasuna ezinbestekoak ziren Euskal Herriak bizirik Irauteko, hauek baitziren garrantzitsuenak. Gobernua eta legeei Dagokienez, foruak ziren euskaldunen zilegizko legedia eta ohiturak Nekazal inguruko tradizioak ziren euskal sena hoberen adierazten Zutenak. Erlijioari dagokionez, estatua konfesionala izan behar zuen. Sabino Aranaren jarduera politiko laburrean hiru etapa bereizten dira. Lehena 1893an hasi zen, bere jarduera politikoaren lehen ekintza Bezala, Begoñako Larrazabal baserrian hitzaldia eman zuenean. Hitzaldi horretan, Aranak, alderdi nazionalista sortu behar zela Adierazi zuen, eta “Jaungoikoa eta Lagi-zarra” leloaren bidez Laburtu zuen bere proposamena. Horrela, 1894an “Euskeldun Batzokija” elkarte politikoa sortu zen J.E.L. Leloaren Jarraitzaileak bilduz. Hurrengo urtean “Bizkai Buru Batzarra” Osatu zen, EAJren aitzindari izan zena. Aranaren planteamendu Politikoak, independentista erradikalak ziren.Bigarren Etapa, 1898an hasi zen, EAJn Sota buru zuen talde foruzalea sortu Zenean, ideia autonomistak zituena. Horrela, EAJn bi joera eratu Ziren: independentista erradikala Eta autonomista. Urte berean, Arana Diputatu Nagusi aukeratu zuten. Momentu horretan industrializazioa kondenatzeari utzi zion, eta aldi Berean, planteamendu independentistekin jarraitu zuen. Azken Etapa, 1920an hasi zen, Arana kartzelan zegoela, “etapa Españolista” deitua. Independentismoa alde batera utziz, Espainiako estatuaren batasunaren barruan autonomia ahalik eta Handiena lortzen saiatuko zen “Liga de Vascoc Españolistas” Antolatu zuen. Aranaren ekintzak etapa honetan, modu desberdinetan Interpretatu dira: aldaketa taktikoa, planteamendu independentistak Ahaztu gabe, batzuen ustez; aurreko urteetan sortutako krisi Ideologikoaren emaitza, beste batzuentzat.1903-1936 Bitartean Postaranismoaren etapa izan zen, eta Arana hil ostean, Independentisten eta autonomisten arteko tentsioak hasi ziren Alderdiaren kontrola eskuratzeko. Momentu batzuetan autonomistek Kontrolatu zuten EAJ, eta beste batzuetan independentistak. Baina 1921ean independentistak alderdirik kanporatuak izan ziren, alderdi Nazionalista bi sortu zirelarik: “Comunión Nacionalista Vasca” (autonomista) eta EAJ (independentista). Primo De Riveraren diktadurarekin nazionalismoek jasarpen gogorra sufritu Zuten, eta 1930ean alderdi nazionalista biak bateratu ziren EAJ Eratuz. II.Errepublikan, EAJren helburu nagusia autonomia estatutua Lortzea izan zen.


Aurrean Daukagun testua “Lucha de clases” astekari sozialistan Argitaratutako “Bizkaiko langileei” artikulua da, izaera Literarioa daukana. Bilbon argitaratua izan zen 1896an. Gainera, Sinatuta egon ez arren, ondorioztatu dezakegu Facundo Perez Aguak Idatzi zuela. Bizkaiko langileei zuzenduta dago,hango meatzarien bizi Eta lan baldintzei buruz hitz egiten duelarik. “Lucha De Clases” astekarian argitaratutako artikulu hau Bizkaian kokatzen Da XIX.Mendearen amaieran, bertan industria iraultza gertatzen ari Zela. Beraz, gai nagusia Bizkaiko industrializazioa eta langileen Mugimendua da./1841etik Aurrera, aduanak kostaldera aldatu izana eta kanpo merkataritzaren Zailtasunak zirela eta, Bilboko merkatari talde bat industria Siderurgikoan inbertitzen hasi zen. Horrela sortu ziren lehen labe Garaiak. Hala ere, Bilboko burgesiak ez zeukan kapital nahikorik Industrializazioa aurrera eramateko, eta kanpoko faktore bati esker Lortu ziren horretarako behar ziren kapitalak: altzairua egiteko Bessemer bihurgailuaren aurkikuntzari esker. Hau, Britainia Handiko Siderurgian hasi ziren erabiltzen, eta burdin mearen erabilera Eskatzen zuen. Kapital britainiarrak Bizkaira etortzen hasi ziren Burdina erauzteko, eta beranduago, frantziarrak, belgikarrak eta Alemaniarrak ere. Horrela, atzerriko kapitalez osatutako zenbait Konpainia sortu ziren Bizkaiko meatze arroko burdin minerala erauzi Eta esplotatzeko.Bigarren Gerra Karlistak jarduera eten egin zuen, baina gerra bukatzean, Burdinaren esportazioa areagotu egin zen, eta horri esker lortutako Kapitalarekin benetako industria iraultza burutu zen Bizkaian. Lortutako kapitala bi sektore nagusitan inbertitu zen: industria Siderurgikoan eta ontzigintzan.XIX.Mendearen Azken laurdenean Bilboko itsasadarraren ezkerraldean gertatu zen Industrializazio prozesuak eta Bizkaiko meategien ustiaketak lan esku Ugaria behar zuten. Hori zela eta, laster sortu zen Bizkaian industri Proletargoa, neurri handiz kanpotik etorritako jendearekin osatua. Beranduago, Euskal Herriko beste leku batzuetakoarekin ere osatu zen.Langile Horien lan baldintzak oso gogorrak ziren: soldata txikiak, 10 ordu Baino gehiagoko lanorduak, gizarte babes eza… Gainera, langileen Bizitokietako bizi baldintzak ere oso eskasak ziren, higiene Faltaren, elikadura eskasaren eta pilaketaren ondorioz. Bizi eta lan Baldintza gogorrenak meategietako langileak pairatu zituzten, Aztertutako testuak islatzen duen bezala.Euskal Herriko langileak sozialismoaren eskutik hasi ziren antolatzen, eta Berak jarraitu zuen euskal sindikalismoaren indar nagusiena izaten XX.Mendearen zati handi batean. Hala ere, beste joera sindikal batzuk Ere agertu ziren, hain zuzen, sindikalismo katolikoa eta abertzalea.Sortu Zen une beretik sozialismoa euskal lurraldeetan ere agertu zen, Perezaguaren eskutik. Berak sortu zuen 1886an lehenengo talde Sozialista Bilbon.1890ean Bizkaiko lehen greba garrantzitsua egin zen. Meatzariek eman zioten Hasiera, baina siderurgia eta ontzigintzara ere zabaldu zen. Greba Horrek bultzada handia eman zion sozialismoari, eta 1891ko udal Hauteskundeetan, Bizkaian estatuko lehen zinegotzi sozialistak lortu Zuen. Bilbon argitaratzen zen “Lucha de Clases” izan zen Sozualismo bizkaitarraren komunikabide nagusia. 1915etik aurrera, Indalecio Prietok hartu zuen Bizkaiko sozialismoaren buruzagitza. Bera izan zen buruzagi Guda Zibila bukatu arte. XIX.Mendearen Amaierara arte, euskal sozialismoa Bizkaira mugatu zen, baina Pixkanaka gainontzeko herrialdeetara ere iritsi zen. Sindikalismoari Dagokionez, 1911an sortu zen. Hasieratik izaera bikoitza izan zuen: Abertzalea eta katolikoa, eta honen aitzindari Sabino Arana dugu.

Entradas relacionadas: