O Imperativo Categórico de Immanuel Kant: Formulacións e Fundamentos Éticos

O Imperativo Categórico na Ética de Kant

Os imperativos categóricos, en cambio, obrigan incondicionalmente; son principios a priori constitutivos da moralidade. Son os que mandan unha acción como boa en si mesma e, polo tanto, como obxectivamente necesaria. Estes serían os imperativos da moralidade, pois mandan incondicionalmente e obrigan a todos os seres humanos. Kant expresa o imperativo categórico de varios modos:

A) Primeira formulación: A Universalidade

A primeira formulación expresa como se funda a lei moral na racionalidade humana; por iso insiste na necesidade da súa universalidade. A formulación é a seguinte:

“Obra segundo a máxima que poidas querer que se converta ao mesmo tempo en lei universal”.

B) Segunda formulación: A Humanidade como Fin

A segunda formulación do imperativo insiste en que o fundamento da lei moral está na natureza racional do ser humano, considerándoa como un valor absoluto. O ser humano é un fin en si mesmo e, polo tanto, non pode ser usado como un medio para conseguir calquera outro fin. O único ámbito onde ten sentido falar de moralidade é nas relacións humanas; é entre humanos onde se definen as accións. O reino da liberdade é, segundo Kant, o reino dos seres racionais, o que chamará reino dos fins:

“Obra de tal modo que te relaciones coa humanidade, tanto na túa persoa como na de calquera outro, sempre como un fin, e nunca só como un medio.”

Tamén expresado como:

“Obra seguindo as máximas dun membro lexislador universal nun suposto reino de fins”.

C) Terceira formulación: O Home como Lexislador

A terceira formulación implica as características de universalidade e necesidade, pero ademais tenta incluír a idea do home como lexislador, non só de si mesmo, senón da natureza:

“Obra como se a máxima da túa acción debera converterse, pola túa vontade, en lei universal da natureza.”

Conclusión: Autonomía e Liberdade

Como vimos, Kant fundamenta o imperativo moral na capacidade da razón humana de darse unha lei a si mesma ou, o que é o mesmo, na vontade libre e autónoma do ser humano. O ser humano dáse a si mesmo a norma moral, e esta lei moral só ten dúas restricións: ten que valer como lei universal e ten que respectar a liberdade dos outros.