Iberiar Penintsulako Egitura Geologikoa

Iberiar Goi-lautada

Iberiar Goi-lautada Lehenengo Aroan sortu zen. Tertziario Aroan, Alpetar orogeniak ia Iberiar goi-lautada guztia deformatu eta suntsitu zuen. Beraz, hiru unitate bereiz daitezke:

1. Antzinako Zokalo Paleozoikoa

   (Zamora – Salamankako eta Extremadurako penilautadak). Material silizeoa (granitoa, arbela eta kuartzita). Tertziario Aroan eratu zen.

2. Iberiar Goi-lautadaren Barneko Mendilerroak

   (Erdialdeko Sistema eta Toledoko Mendiak). Material silizeoa (granitoa, arbela eta kuartzita). Erdialdeko Sistema garaiagoa da (Guadarrama, Gredos, Peñas de Francia eta Gata). Toledoko Mendiak (Guadalupe). Tertziario Aroan eratuak.

3. Iberiar Goi-lautadaren Barneko Arro Sedimentarioa

   Iparraldeko eta hegoaldeko Iberiar goi-lautadekoak dira. Estratu bigunak (buztina, igeltsua, hareak eta marga) eta estatu gogorrak (kareharria). Tertziario Aroan eratuak.

Iberiar Goi-lautadaren Ertz Menditsuak

Iberiar Goi-lautadaren Ertz Menditsuak Tertziario Aroan eratu ziren, Iberiar goi-lautadako blokeak altxatu zirenean.

1. Galizia-Leongo Mendigunea

   Material paleozoikoa. Mendilerroak (Sekundera, Cabrera eta Ancares).

2. Kantauriar Mendikatea

   Bi zati nabarmen bereizten dira: Asturiaseko mendigunea. Mendebaldeko muturrean, materiala (arbela eta kuartzita). Ekialdeko aldea (kareharria).

3. Iberiar Sistema

   Tarteko mendikatea da. Bigarren Aroko materiala (kareharria). Baita ere buztinezko arrokak eta arroka Paleozoikoak daude.

4. Sierra Morena

   Guadalquivirreko harana eta Iberiar goi-lautada bereizten dituen maila handi bat da. Arroka paleozoikozko materiala. Mendilerroak (Madrona, Pedroches eta Aracena).

Goi-lautadatik Kanpoko Sakonuneak

Iberiar Goi-lautadaren Kanpoaldeko Sakonuneak Ebroko eta Guadalquivirreko sakonuneak dira. Tertziario Aroan sortu ziren. Tertziario eta Kuaternario Aroko lodiera handiko sedimentuekin bete ziren.

1. Ebroren Sakonunea

   Pirineoekiko paraleloa da, eta Iberiar Sistemak eta Kataluniako kostaldeko mendikateak ixten dute sakonunea.

2. Guadalquivirreko Sakonunea

   Mendikate Betikoen paraleloa da. Hasieran itsasoarekin lotura zuen. Gero, kostaldeko aintzira bihurtu zen eta ondoren padura zingiratsua bihurtu zen.

Goi-lautadatik Kanpoko Mendikateak

Iberiar Goi-lautadaren Kanpoko Mendikateak Pirinioak, Euskal Mendiak, Kataluniako kostaldeko mendiak eta Mendikate Betikoak dira. Tertziario Aroan eratuak. Material nagusia kareharria da.

1. Pirineoak

   Ardatzaren hegoaldean daude. Alpetar orogenian eratu ziren.

2. Euskal Mendiak

   Pirineoaurreak luzatzen dituzte gehienbat. Kareharrizko arrokak eta arroka Paleozoikoak ditu. Mendilerroak (Aralar eta Gorbea).

3. Kataluniako Kostaldeko Mendikatea

   Pirinioetako ekialdeko eremuaren eraldaketa da. Iparraldeko aldeak material paleozoikoa du. Hegoaldea, berriz, kareharrizko lur sekundarioz osatuta dago.

4. Mendikate Betikoak

   Bi mendi-sistematan egituratzen dira:

   1. Mendikate Subbetikoa

      Barnealdeko aldean. Material gogorrak (kareharria) eta bigunak (margak). Mendilerroa (Cazorla).

   2. Sakonune Intrabetikoa

      Mendikate Penibetikoen eta Betikoen artean. Sakonuneak (Antequerako, Guadixko eta Bazako mendi-hobiak). Material tertziarioz bete ziren.