Hurbil eta urruti begiratzeko tresnak: lupa, mikroskopioa eta teleskopioa

Hurbil eta urruti begiratzeko tresnak

HURBIL ETA URRUTI BEGIRATZEKO TRESNAK:

• Lupa

  Begi hutsez begiratzen badugu objektua 1 fokutik zenbat eta hurbilago egon, erretinan osatzen den irudia handiagoa izango da. Baina objektua PH (punktu hurbila) baino hurbilago kokatzen badugu, erretinako irudia ez da garbia izango.

  Objektuaren xehetasunak ikusi nahi badugu, lente konbergentea erabil daiteke eta objektua fokutik hurbilago kokatu, irudi zuzen, birtual eta handiagoa emanez. Objektua puntu fokalean kokatzean, irudia infinituan eratzen da eta begia erlaxatuta ikusten du.

  Luparen handipen potentziala Γ' da, objektuak osatutako tangenteen zatidura: Γ' = tgα'/tgα = d₀/f' = d₀·Φ'.

  Handipena aldatzeko, objektua d₀ best posizioan kokatu behar da.

• Mikroskopio konposatua

  Helburua lupak baino handipen handiagoa lortzea da, kalitatea mantenduz. Bi lenteez osatua dago, biak konbergenteak: objektiboa eta okularra. Objektiboa objektuaren ondoan kokatzen da, baina bere distantzia fokala baino urrunago, irudi erreal, alderantzizko eta handiagoa sortuz.

  Begi emetrope batentzat fokatze perfektua lortzen da eta azken irudia infinituan sortzen da. Objektiboaren irudi-puntu fokala eta okularraren objektu-puntu fokalaren arteko distantziari akoplamendu-distantzia deritzo. Normalean balio finkoa du.

  Begi-handipena bi lenteen albo-handipenaren biderkadura da: Γ' = β'_obj · Γ'_okular, non β'_obj = y'/y = -t/f'_obj.

  Okularraren begi-handipena honela kalkula daiteke: Γ' = d₀/f'.

  Mikroskopioaren handipena bi osagaien handipenen biderkadura da. Okularra handipenari dagokionez nahiko mugatua dagoenez, mikroskopioaren osagai nagusia objektiboa da.

• Teleskopioa

  Urrun dauden objektu handitua ikusteko hainbat tresna daude, handipenaren arabera. Distantzia fokal laburrekoak prismatikoak eta Galileo teleskopioak dira, eta distantzia fokal luzekoak teleskopio errefraktatzaileak edo islatzaileak dira.

  Teleskopioa lente bi-ko sistema da, objektua eta okularra, biak konbergenteak. Objektiboaren f'_obj distantzia fokala okularraren f'_ok baino askoz luzeagoa da. Infinituan kokatutako objektuak α tamaina angeluarra du, eta teleskopioan α' tamaina angeluarrarekin ikusten da. Begi-handipena hau da:

  Γ' = tgα'/tgα = -f'_obj/f'_ok.

  Objektiboaren distantzia fokala zenbat eta handiagoa izan, handiagoa da handipena.

  Tresna optiko guztietan bezala, difrakzioak ikusmena mugatzen du, eta diametroarekiko zuzenki proportzionala da.

  Gaur egun zaila da lente errefraktatzaileak egitea, eta islatzaileak erabiltzen dira Newtonen garaitik. Handienek 10 m-ko diametroa dute, baina handipen errefraktatzaileak bezalakoak dira.