Historia de Roma: los siete reyes y los primeros personajes de la República según Eutropio
EUTROPIO, BREVIARIUM
Liber I (Los siete reyes de Roma)
Rómulo
1.1 Romanum imperium a Romulo exordium habet, qui Reae Silviae filius et Martis cum Remo fratre uno partu editus est.
EL IMPERIO ROMANO TUVO SU COMIENZO DESDE RÓMULO, QUIEN, HIJO DE REA SILVIA Y MARTE, NACIÓ JUNTO A SU HERMANO REMO EN UN SOLO PARTO.
1.2 Condita civitate, quam ex nomine suo Romam vocavit, haec fere egit.
HABIENDO SIDO FUNDADA LA CIUDAD, A LA QUE LLAMÓ ROMA POR SU NOMBRE, LLEVÓ A CABO APROXIMADAMENTE ESTAS COSAS.
Multitudinem finitimorum in civitatem recepit, centum ex senioribus legit quos senatores nominavit propter senectutem.
ACOGIÓ MULTITUD DE PUEBLOS VECINOS EN LA CIUDAD. ELIGIÓ A CIEN DE ENTRE LOS MÁS ANCIANOS, A LOS QUE NOMBRÓ SENADORES A CAUSA DE SU VEJEZ.
Tum, cum uxores ipse et populus suus non haberent, invitavit ad spectaculum ludorum vicinas urbi Romae nationes atque earum virgines rapuit.
COMO NO TUVIERON ESPOSAS NI EL MISMO NI SU PUEBLO, INVITÓ AL ESPECTÁCULO DE LOS JUEGOS A LOS PUEBLOS VECINOS DE LA CIUDAD DE ROMA Y ESTE MISMO RAPTÓ A SUS DONCELLAS.
Et cum, orta subito tempestate, non comparuisset, anno regni tricesimo septimo consecratus est.
Y HABIENDO ESTALLADO DE REPENTE LA TORMENTA, COMO NO APARECIÓ, FUE CONSAGRADO, EN EL AÑO TRIGÉSIMO SÉPTIMO DE SU REINADO.
Numa Pompilio
1.3 Postea Numa Pompilius rex creatus est, qui bellum quidem nullum gessit, sed non minus civitati quam Romulus profuit.
LUEGO NUMA POMPILIO FUE NOMBRADO REY, EL CUAL SIN DUDA NO HIZO NINGUNA GUERRA, PERO NO FUE MENOS ÚTIL QUE RÓMULO PARA LA CIUDAD.
Nam et leges Romanis moresque constituit et annum descripsit in decem menses et infinita Romae sacra ac templa constituit.
NO SOLO ESTABLECIÓ LEYES Y NORMAS PARA LOS ROMANOS, Y DIVIDIÓ EL AÑO EN DIEZ MESES Y CONSTRUYÓ INNUMERABLES SANTUARIOS Y TEMPLOS EN ROMA.
Morbo decessit quadragesimo et tertio imperii anno.
MURIÓ DE UNA ENFERMEDAD EN EL CUADRAGÉSIMO TERCER AÑO DE SU REINADO.
Tulo Hostilio
1.4 Huic successit Tullus Hostilius.
TULO HOSTILIO SUCEDIÓ A ESTE.
Hic bella reparavit, Albanos vicit, Veientes et Fidenates bello superavit, urbem ampliavit, adiecto Caelio monte.
ESTE ESTABLECIÓ LA GUERRA, VENCIÓ A LOS ALBANOS, DERROTÓ A LOS VEYENTES Y FIDENATES EN LA GUERRA, AMPLIÓ LA CIUDAD Y AÑADIÓ EL MONTE CELIO.
Cum triginta et duos annos regnasset, fulmine ictus cum domo sua arsit.
COMO HUBIERA REINADO DURANTE TREINTA Y DOS AÑOS, HERIDO POR UN RAYO ARDIÓ CON SU CASA.
Anco Marcio
1.5 Post hunc Ancus Marcius, Numae ex filia nepos, suscepit imperium.
DESPUÉS DE ESTE, SUCEDIÓ AL REINO ANCO MARCIO, NIETO DE NUMA POR PARTE DE SU HIJA.
Contra Latinos dimicavit, Aventinum montem civitati adiecit et Ianiculum, apud ostium Tiberis civitatem condidit.
LUCHÓ CONTRA LOS LATINOS, AÑADIÓ A LA CIUDAD EL MONTE AVENTINO Y EL JANÍCULO, FUNDÓ UNA CIUDAD JUNTO A LA DESEMBOCADURA DEL TÍBER.
Vicesimo et quarto anno imperii morbo periit.
EN EL VIGÉSIMO CUARTO AÑO DE SU REINADO MURIÓ POR UNA ENFERMEDAD.
Tarquinio Prisco
1.6 Deinde regnum Priscus Tarquinius accepit.
DESPUÉS, TARQUINIO PRISCO TOMÓ EL REINO.
Hic numerum senatorum duplicavit, circum Romae aedificavit, ludos Romanos instituit, qui ad nostram memoriam permanent.
ESTE DUPLICÓ EL NÚMERO DE SENADORES, CONSTRUYÓ UN CIRCO EN ROMA, ESTABLECIÓ LOS JUEGOS ROMANOS, LOS CUALES PERMANECEN EN NUESTRA MEMORIA.
Primus triumphans urbem intravit.
FUE EL PRIMERO EN ENTRAR EN LA CIUDAD TRIUNFANTE.
Muros fecit et cloacas, Capitolium inchoavit.
HIZO MUROS Y CLOACAS, COMENZÓ EL CAPITOLIO.
Tricesimo octavo imperii anno per Anci filios occisus est.
EN EL TRIGÉSIMO OCTAVO AÑO DE SU REINADO FUE ASESINADO A MANOS DE LOS HIJOS DE ANCO.
Servio Tulio
1.7 Post hunc Servius Tullius suscepit imperium, genitus ex nobili femina, captiva tamen et ancilla.
DESPUÉS DE ESTE, SERVIO TULIO TOMÓ EL PODER, NACIDO DE UNA MUJER NOBLE, SIN EMBARGO CAUTIVA Y ESCLAVA.
Hic quoque Sabinos subegit, montes tres urbi adiunxit, fossas circum murum duxit.
ESTE TAMBIÉN SOMETIÓ A LOS SABINOS, AÑADIÓ A LA CIUDAD TRES MONTES, DIRIGIÓ TRINCHERAS ALREDEDOR DE LA MURALLA.
Primus omnium censum ordinavit, qui adhuc per orbem terrarum incognitus erat.
FUE EL PRIMERO DE TODOS EN ORDENAR UN CENSO, QUE HASTA ESE MOMENTO ERA DESCONOCIDO POR TODO EL MUNDO.
Occisus est scelere generi sui Tarquinii Superbi, filii eius regis, cui ipse successerat, et filiae, quam Tarquinius habebat uxorem.
FUE DESTRONADO POR EL CRIMEN DE SU YERNO TARQUINO EL SOBERBIO, HIJO DE AQUEL REY, AL QUE ÉL MISMO HABÍA SUCEDIDO.
Tarquinio el Soberbio
1.8 L. Tarquinius Superbus, septimus atque ultimus regum, Ardeam oppugnans imperium perdidit.
LUCIO TARQUINIO EL SOBERBIO, EL SÉPTIMO Y ÚLTIMO DE LOS REYES, ATACANDO ARDEA PERDIÓ EL PODER.
Nam cum filius eius Lucretiam stuprasset eaque de iniuria marito et patri et amicis questa fuisset, in omnium conspectu se occidit.
PUES, COMO SU HIJO HUBIERA VIOLADO A LUCRECIA Y ELLA SE HUBIERA QUEJADO DE LA INJURIA A SU MARIDO, A SU PADRE Y A SUS AMIGOS, SE SUICIDÓ EN PRESENCIA DE TODOS.
Propter quam causam Brutus, parens Tarquinii, populum concitavit et Tarquinio ademit imperium.
POR ESTA RAZÓN BRUTO, PARIENTE DE TARQUINO, SUSCITÓ AL PUEBLO Y LE QUITÓ EL PODER A TARQUINIO.
Mox exercitus quoque eum, qui civitatem Ardeam cum ipso rege oppugnabat, reliquit; veniensque ad urbem rex, portis clausis, exclusus est, cumque imperasset annos quattuor et viginti cum uxore et liberis suis fugit.
LUEGO EL EJÉRCITO QUE ATACABA LA CIUDAD DE ARDEA JUNTO CON EL MISMO REY LO ABANDONÓ, Y VINIENDO EL REY A LA CIUDAD FUE EXCLUIDO, HABIENDO SIDO CERRADAS LAS PUERTAS; Y AL HABER GOBERNADO VEINTICUATRO AÑOS, HUYÓ CON SU MUJER Y SUS HIJOS.
Libri I, II, III, IV et VI (Personajes y hechos de la República)
Tarquinio intenta recuperar el trono
1.11 Secundo quoque anno iterum Tarquinius ut reciperetur in regnum bellum Romanis intulit, auxilium ei ferente Porsenna, Tusciae rege, et Romam paene cepit.
EN EL SEGUNDO AÑO TAMBIÉN DE NUEVO TARQUINIO, PARA SER RECIBIDO DE NUEVO EN EL PODER, DECLARÓ LA GUERRA A LOS ROMANOS, PRESTÁNDOLE AYUDA PORSENA, REY DE TUSCIA, Y CASI TOMÓ ROMA.
Verum tum quoque victus est.
PERO ENTONCES TAMBIÉN FUE VENCIDO.
Tertio anno post reges exactos Tarquinius, cum suscipi non posset in regnum, Tusculum se contulit atque ibi per quattuordecim annos privatus cum uxore consenuit.
EN EL TERCER AÑO DESPUÉS DE LA EXPULSIÓN DE LOS REYES, TARQUINIO, COMO NO PUDIERA SER ADMITIDO EN EL REINO, SE DIRIGIÓ A TÚSCULO Y ALLÍ, DURANTE CATORCE AÑOS, ENVEJECIÓ COMO SIMPLE CIUDADANO CON SU MUJER.
Los Fabios
1.16 C. Fabio et L. Virginio consulibus trecenti nobiles homines, qui ex Fabia familia erant, contra Veientes bellum soli susceperunt.
SIENDO CÓNSULES GAYO FABIO Y LUCIO VIRGINIO, TRESCIENTOS HOMBRES NOBLES, QUE ERAN DE LA FAMILIA FABIA, EMPRENDIERON SOLOS UNA GUERRA CONTRA LOS VEYENTES.
Itaque profecti omnes nobiles in proelio conciderunt.
ASÍ PUES, HABIÉNDOSE MARCHADO TODOS LOS NOBLES, CAYERON EN LA BATALLA.
Unus omnino superfuit ex tanta familia, qui propter aetatem puerilem duci non potuerat ad pugnam.
SOLAMENTE UNO SOBREVIVIÓ DE UNA FAMILIA TAN GRANDE, EL CUAL, POR SU CORTA EDAD, NO HABÍA PODIDO SER LLEVADO A LA LUCHA.
Tito Quincio Cincinato
2.2 T. etiam Quintius Cincinnatus Praenestinos, qui usque ad urbis Romae portas cum bello venerant, persecutus ad flumen Alliam vicit, octo civitates, quae sub ipsis agebant, Romanis adiunxit, ipsum Praeneste adgressus in deditionem accepit.
TAMBIÉN TITO QUINCIO CINCINATO, HABIENDO PERSEGUIDO A LOS PRENESTINOS, QUIENES HABÍAN LLEGADO HASTA LAS PUERTAS DE LA CIUDAD DE ROMA CON LA GUERRA, LOS VENCIÓ JUNTO AL RÍO ALIA; AÑADIÓ A LOS ROMANOS OCHO CIUDADES QUE ESTABAN BAJO SU DOMINIO, Y HABIENDO ATACADO A LA MISMA PRENESTE, LA RECIBIÓ EN RENDICIÓN.
Tito Quincio y Lucio Manlio Torcuato
2.5 T. Quintius dictator adversus Gallos, qui ad Italiam venerant, missus est.
TITO QUINCIO, COMO DICTADOR, FUE ENVIADO CONTRA LOS GALOS, QUE HABÍAN VENIDO A ITALIA.
Hi ab urbe quarto miliario trans Anienem fluvium consederant.
ESTOS SE HABÍAN ESTABLECIDO MÁS ALLÁ DEL RÍO ANIO, A CUATRO MILLAS DE LA CIUDAD.
Ibi L. Manlius provocantem Gallum occidit, et, sublato torque aureo, in perpetuum Torquati et sibi et posteris cognomen accepit.
ALLÍ LUCIO MANLIO MATÓ A UN GALO QUE LO PROVOCABA, Y TRAS ARREBATARLE UN COLLAR DORADO Y COLOCÁRSELO SOBRE SU CUELLO, RECIBIÓ EL APODO DE TORCUATO, NO SÓLO PARA SÍ MISMO, SINO TAMBIÉN PARA SUS DESCENDIENTES.