Historia de Roma: Numa Pompilio, Tulo Hostilio, Anco Marcio y los primeros reyes romanos

Enviado por Chuletator online y clasificado en Latín

Escrito el en español con un tamaño de 16,72 KB

Primeros reyes de Roma

1, 3. Postea(ad) Numa Pompilius(suj) rex(nom) creatus est(pasiv pret), qui(nm) bellum(ac) quidem(cj) nullum gessit, sed(cj) non minus(ad) civitati(dt) quam(ad) Romulus(nm) profuit (Después fue nombrado rey Numa Pompilio, que ciertamente no llevó a cabo ninguna guerra, pero no fue de menos provecho para la ciudad que Rómulo.). Nam et leges(ac) Romanis(dt) moresque(ac) constituit, qui(suj) consuetudine(ab) proeliorum(gn) iam latrones(nm) ac semibarbari(nom)(atbt) putabantur(imp), et annum(ac) descripsit in decem menses(ac) prius(av) sine aliqua supputatione(ab) confusum(ac), et infinita(ac) Romae(loc) sacra ac templa(ac) constituit.(Pues no sólo instituyó leyes y costumbres para los romanos, que por el hábito de los combates eran considerados ladrones y semibárbaros, sino que también dividió el año, antes confuso sin cómputo alguno, en diez meses, y además estableció en Roma infinidad de ceremonias religiosas y templos.) Morbo(ab) decessit quadragesimo et tertio(ab) imperii(gn) anno(ab).(Murió de enfermedad en el cuadragésimo tercer año de mandato.)

1, 4. Huic(dt) successit Tullus Hostilius(nm) (A éste lo sucedió Tulo Hostilio.). Hic(nm) bella(ac) reparavit, Albanos(ac) vicit, qui(nm) ab urbe Roma(ab) duodecimo miliario(ab) sunt, Veientes(ac,pl) et Fidenates, quorum(gn) alii(sj) sexto miliario(ab) absunt(pres) ab urbe Roma(ab), alii(nm) octavo decimo(ab), bello(ab) superavit, urbem(ac) ampliavit adiecto(ab abs) Caelio monte(ab) (Éste reemprendió las guerras, venció a los Albanos, que están a doce millas de la ciudad de Roma, a los Fidenates y a los de Veyes, de los cuales unos están alejados de Roma seis millas, los otros dieciocho, los venció en una guerra, amplió la urbe, tras añadir el monte Celio.). Cum triginta et duos annos(ac) regnasset(plc sub), fulmine(ab) ictus(suj) cum domo sua(ab) arsit.(Habiendo reinado durante treinta y dos años, golpeado por un rayo ardió junto con su casa.)

1, 5. Post hunc(ac) Ancus Marcius, Numae(gn) ex filia(ab) nepos(sj), suscepit imperium(ac).(Tras este asumió el mando Anco Marcio, nieto de Numa de parte de una hija.) Contra Latinos(ac) dimicavit, Aventinum montem(ac) civitati(dt) adiecit(vb) et Ianiculum(ac), apud ostium(ac) Tiberis(gn) civitatem(ac) supra mare(ac) sexto decimo miliario(ab) ab urbe Roma(ab) condidit.(Luchó contra los latinos, añadió a la ciudad el monte Aventino y el Janículo, junto a la desembocadura del Tíber fundó una ciudad cerca del mar a dieciséis millas de la ciudad de Roma.) Vicesimo et quarto anno(ab) imperii(gn) morbo(ac) periit.(Murió de una enfermedad en el vigésimo cuarto año de mandato.)

1, 6. Deinde(av) regnum(ac) Priscus Tarquinius(suj) accepit.(A continuación recibió el reinado Tarquinio Prisco.) Hic(suj) numerum(ac) senatorum(gn) duplicavit, circum(ac) Romae(loc) aedificavit, ludos Romanos(ac,pl) instituit, qui(sj) ad nostram memoriam(ac) permanent.(Éste duplicó el número de senadores, construyó un circo en Roma, instituyó los juegos romanos, que permanecen hasta nuestros días.) Vicit(perf) idem(sj) etiam(av) Sabinos(acpP) et non parum(acS) agrorum(gnP) sublatum(acS) isdem(dtP) totum urbis Romae territorio(GS, DS) iunxit, primusque triumphans urbem(AcS) intravit.(El mismo venció incluso a los sabinos y unió al territorio de la ciudad de Roma no poca cantidad de los campos arrebatada a los susodichos, y entró el primero triunfante en la ciudad.) Muros fecit et cloacas(acP), Capitolium(acS) inchoavit. Tricesimo octavo(abS) imperii(GS) anno(abS) per Anci(GS) filios(acP) occisus est(perf pasiv), regis eius(GS), cui(DS) ipse(SJ) successerat(plusc).(En el trigésimo octavo año de mandato fue muerto por los hijos de Anco, ese rey al que él mismo había sucedido.)

1, 7. Post hunc(AcS) Servius Tullius(SJ) suscepit imperium(acS), genitus(NM pp apos) ex nobili femina(abS apos), captiva tamen et ancilla(abS aposc).(Después de éste tomó el poder Servio Tulio, hijo de una mujer noble, aunque cautiva y esclava.) Hic(SJ) quoque(av) Sabinos(acS) subegit, montes tres(acP) Quirinalem, Viminalem, Esquilinum(acP/apos) urbi(DS) adiunxit, fossas(acP) circum murum(CC acS) duxit.(Sometió también a los sabinos, añadió a la ciudad tres montes: el Quirinal, el Viminal y el Esquilino, excavó fosos alrededor de la muralla.) Primus omnium(CPVO/GP) censum(acS) ordinavit, qui(SJ) adhuc(av) per orbem terrarum(AcS/GS) incognitus(atb/NS) erat.(Ordenó el primero de todos un censo, que por entonces era desconocido en el orbe de la tierra.) Occisus est(pret pas) scelere(abS) generi sui(GS) Tarquinii Superbi, filii eius regis(GS), cui(DS) ipse(SJ) successerat(perf), et filiae(GS), quam(acS) Tarquinius(SJ) habebat(imp) uxorem(Cpred).(Fue asesinado por el crimen de su yerno Tarquinio el Soberbio, hijo de ese rey al que él mismo había sucedido, y por su hija, a la que Tarquinio tenía por esposa.)

Guerras contra los galos y otros pueblos

2, 5. T. Quintius dictator(SJ) adversus Gallos(acP), qui(NM) ad Italiam(acS) venerant(plusc)(todo SJ), missus est(perf pas).(El dictador Tito Quintio fue enviado contra los galos que habían venido a Italia.) Hi(SJ) ab urbe(abS) quarto miliario(abS) trans Anienem fluvium(acS) consederant(plusc).(Estos se habían asentado a cuatro millas de la ciudad al otro lado del río Anio.) Ibi(av) nobilissimus(NS) de senatoribus(ABS) iuvenis L. Manlius(Csuperlat aposc)(NS) provocantem Gallum(acS) ad singulare certamen(acS) progressus(cpvo sjt) occidit, et sublato(pp) torque aureo(ab abs)(SJ) colloque(abS) suo inposito in perpetuum(acS) Torquati(GS) et sibi, et posteris(DP) cognomen(ACS) accepit.(Allí el más noble de los senadores, el joven Lucio Manlio, a un galo que lo desafiaba persiguiéndolo para un combate singular lo mató y tras arrebatarle el torques de oro y colocarlo en su cuello recibió a perpetuidad no solo para sí sino también para sus descendientes el sobrenombre de Torcuato.)

2, 21. L. Manlio Vulsone M. Atilio Regulo(abS absol) consulibus(abP ATB) bellum(SJ) in Africam(ACS) translatum est(perf pasi).(Siendo cónsules Lucio Manlio Vulsón y Marco Atilio Régulo se trasladó la guerra a África.) Contra Hamilcarem(acS) , Carthaginiensium(GP) ducem(acS)(apos) , in mari(abS) pugnatum(perf pasi) victusque est(perf act).(Se luchó en el mar contra Amílcar, general de los cartagineses, y fue vencido.) Nam(CONJ) perditis(pp ab) sexaginta quattuor(INDC) navibus(ABp) (abl abs) retro(av) se(acS) recepit(perf). Romani(SJ) viginti duas(ACP) amiserunt(perf).(Los romanos perdieron veintidós.) Sed cum(cj) in Africam(acS) transissent(plsc sub), primam(PVO clyp) Clypeam(acS), Africae(GS) civitatem(acS)(apos), in deditionem(acS) acceperunt(perf).(Pero habiendo pasado a África, recibieron primero en rendición Clipea, ciudad de África.) Consules(SJ) usque ad Carthaginem(acS) processerunt(perf), multisque castellis(abP)(SJ ab abs) vastatis(PP abP), Manlius(SJ) victor(ns CPvo) Romam(acS ccl) rediit(perf) et viginti septem(indc) milia(acP) captivorum(GP) reduxit(perf).(Los cónsules llegaron hasta Cartago y, tras devastar muchos reductos, Manlio regresó victorioso a Roma y trajo veintisiete mil prisioneros;) Atilius Regulus(SJ) in Africa(abS) remansit(perf).(Atilio Régulo se quedó en África.) Is(SJ) contra Afros(acP) aciem(acS) instruxit(perf).(Este levantó a las tropas contra los africanos.) Contra tres Carthaginiensium duces(GP, acP todo) dimicans(cpVo ns) victor(ns atb) fuit, decem et octo(indc) milia(acP cc) hostium(GP) cecidit(perf), quinque(ind) milia(acP) cum decem et octo(ind) elephantis(abP) cepit(perf), septuaginta quattuor(indc) civitates(acP cd) in fidem(acS) accepit(perf).(Luchando contra tres generales de los cartagineses resultó vencedor, dio muerte a 18000 enemigos, capturó a 5000 junto con 18 elefantes, aceptó a 74 ciudades en alianza.) Tum victi Carthaginienses(pp ns, pcvo, SJ NP) pacem(acS) a Romanis(CREG abP) petiverunt.(Entonces los cartagineses, vencidos, pidieron la paz a los romanos.)

Aníbal y la segunda guerra púnica

3, 14. Decimo anno(abS) postquam(cj) Hannibal(SJ) in Italiam(ACs) venerat(PLS)(sub tem), P. Sulpicio Cn. Fulvio(ab SJ) consulibus(AbP atrb abs), Hannibal(sj) usque ad quartum miliarium(acS) urbis(GS) accessit(perf), equites(sj) eius(GS) usque ad portam(acS CCL).(Diez años después de haber llegado Aníbal a Italia, siendo cónsules Publio Sulpicio y Gneo Fulvio, Aníbal llegó a cuatro millas de la ciudad y sus soldados de caballería hasta las puertas.) Mox consulum(GP) cum exercitu(abS) venientium(gP) metu(abS) Hannibal(NS) ad Campaniam(acS) se(acP) recepit(perf).(Luego Aníbal, por miedo a los cónsules que venían con el ejército, se retiró a Campania.) In Hispania(abS) a fratre(Cagen abS) eius(GN) Hasdrubale(abS Cagen) ambo Scipiones(SJ P), qui(SJ) per multos annos(acP) victores(atb NP) fuerant(plsuc), interficiuntur(pres pasiv), exercitus(SJ) tamen(avd) integer(NS CPVO) mansit(perf).(En Hispania los dos Escipiones, que durante muchos años habían sido vencedores, son muertos por Asdrúbal, el hermano de Aníbal; sin embargo, el ejército permaneció íntegro.)

3, 15. Interea(av) ad Hispanias(acP), ubi(av) occisis(pp ab abs) duobus Scipionibus(SJ AbP), nullus Romanus dux(sj) erat(imp), P. Cornelius Scipio(SJ) mittitur(pres), filius P. Scipionis(apos NS/GS), qui(SJ) ibidem(av) bellum(acs) gesserat(plus), annos(acP) natus(pp) quattuor et viginti(indec)(apos), vir(NS) Romanorum omnium(GP) et sua(abS)(apos), aetate(abs) et posteriore tempore(abs) fere(av) primus(NS SJ)(apos).(Mientras tanto es enviado a Hispania, donde, una vez muertos ambos Escipiones, no había ningún general romano: Publio Cornelio Escipión, que había llevado a cabo una guerra allí mismo, de veinticuatro años, casi el primero de todos no solo de su época sino casi también de época posterior.) Is(SJ) Carthaginem Hispaniae(acS, loc GS) capit(pres), in qua(ABs) omne aurum(acS), argentum(acS) et belli(GS) apparatum(acS) Afri(SJ) habebant(pret imp), nobilissimos(acP superl) quoque(adv) obsides(ac CD), quos(acP) ab Hispanis(abP) acceperant(plusc).(Este toma Cartago en Hispania, en la que los africanos tenían todo el oro, la plata y el aparato de guerra, y también rehenes muy nobles que habían recibido de los hispanos.) Magonem(acS) etiam(adv), fratrem Hannibalis(apos acs/gs), ibidem(av) capit(pres), quem(acs CD) Romam(acs ccl) cum aliis(abs) mitti(pres).(Allí captura incluso a Magón, hermano de Aníbal, al que envía a Roma con los otros.) Romae(GS loc) ingens laetitia(SJ) post hunc nuntium(acs) fuit(imp).(En Roma hubo una gran alegría tras este anuncio.)

Entradas relacionadas: