Historia e evolución da literatura galega contemporánea

A literatura galega contemporánea: de 1975 á actualidade

A literatura galega contemporánea comeza no ano 1975, co fin da ditadura franquista. A aprobación da Constitución Española e o Estatuto de Autonomía de Galicia estableceron o marco legal para a recuperación cultural, consolidada coa Lei de Normalización Lingüística. Tamén se crearon a Radio Galega e a Televisión de Galicia en 1984. Como consecuencias para a literatura atopamos a normalización do uso do galego en textos literarios, un aumento de editoriais (Xerais, Ir Indo ou Sotelo Blanco) e a profesionalización dos autores e autoras a través da creación de asociacións como a AELG e GALIX.

A expansión da narrativa

A narrativa expandiuse grazas ao incremento das publicacións, a diversificación temática e dos xéneros, e o paso do realismo a unha narrativa máis experimental. Xurdiron diversas tendencias:

• Narrativa histórica: O triángulo inscrito na circunferencia, de Víctor Freixanes.
• Novela policial ou negra: Crime en Compostela, de Carlos Reigosa.
• Narrativa fantástica: Galbán en Saos, de Darío Xohán Cabana.
• Lírica urbana ou experimental: Tic-tac e Polaroid, de Suso de Toro.
• Narrativa infantil e xuvenil: Agustín Fernández (O centro do labirinto), Xabier Docampo (Cando petan pola noite) e Fina Casalderrey (Mutacións xenéticas).

Así mesmo, destacan autores clave como Carlos Casares, que presenta unha renovación formal e un realismo tradicional; Suso de Toro, cunha narrativa experimental e influencia da cultura urbana; e Manuel Rivas, que mestura a realidade coa fantasía empregando unha linguaxe lírica e humorística.

A poesía e a xeración dos 80

No ámbito da poesía, a xeración dos 80 deulle importancia á perfección formal, abordando temas como o amor, o paso do tempo, a morte ou a sensualidade, a través de colectivos como Rompente e Cravo Fondo. Os poetas que destacan son:

• Xela Arias: Denuncia do equilibrio.
• Lois Pereiro: marcado pola influencia do rock e do punk.
• Luísa Villalta: con temas como a música e o comportamento social.

Teatro e ensaio

O teatro caracterízase pola súa profesionalización e a creación da Escola Dramática Galega e o Centro Dramático Galego, con dramaturgos destacados como Miguel Anxo Murado e Cándido Pazó. No ensaio, obsérvase unha maior liberdade temática, con influencia do ámbito artesán e subtemas políticos, sociolingüísticos, económicos e feministas.

A literatura galega actual

Actualmente, a literatura galega vive unha etapa marcada polo aumento de escritores, unha maior presenza de mulleres e o uso de Internet e das novas tecnoloxías (blogs, videopoesía e e-books). Na narrativa actual, os autores abordan problemas como a memoria histórica, o feminismo, o ecoloxismo, a saúde mental e a precariedade laboral.

Autores e obras destacadas

• Narrativa: Ledicia Costas (Infamia), Berta Dávila (Os seres queridos) e Pedro Feijoo (A memoria da choiva).
• Poesía: Olga Novo (Feliz idade) e Ismael Ramos (Lumes).
• Teatro: Paula Carballeira (As alumnas) e Raúl Dans (Matalobos).